در جهان کس نیست اندوه جهان کس مخور
کوس عزلت زن دوال رایگان کس مخور
دامن اندر چین، بساط احتشام کس مبین
گردن اندر کش، قفای امتحان کس مخور
آنکه کس دیدی کنون مقلوب کس شد هان و هان
شیرمردا هیچ سوگندی به جان کس مخور
چون فلک با تو نسازد با دگر کس گو مساز
گر خوری غبنی از آن خود خور، آن کس مخور
چون سگ و زاغ استخوان خوردی و اکنون همچو کرم
از تن خود گوشت میخور استخوان کس مخور
در هنر فرزند بازی نه کبوتر بچهای
صید دست خویش خور طعمهٔ دهان کس مخور
تو نه آنی کز کفت روحانیان شکر خورند
قدر خود بشناس و قوت از خوان و خان کس مخور
آب باران خور صدف کردار گاه تشنگی
ماهیآسا هیچ آب از آبدان کس مخور
تا کی از پرز کسان روزی خوری همچون چراغ
شمعوار از خود غذا میخور، ز خوان کس مخور
گر کسی را زعفران شادی فزاید، گو فزای
چون تو با غم خو گرفتی زعفران کس مخور
چون تو اندر خانهٔ خود می هم آن خود خوری
یاد جان خویش خور یاد روان کس مخور
های خاقانی جهان را آزمودی کس نماند
خون دل میخور که نوشت باد، نان کس مخور
تو را کعبهٔ دل درون تار و مار
برون دیر صورت کنی زرنگار
مبر قفل زرین کعبه بدانک
در دیر را حلقه آید به کار
زهی کعبه ویران کن دیر ساز
تو ز اصحاب فیلی نه ز اصحاب غار
گر اینجا به سنگی نیابی فرود
هم از تو به سنگی برآید دمار
گر اول به پیلی کنی قصد سنگ
هم آخر به مرغی شوی سنگسار
رهت سنگلاخ است خاقانیا
خرت سم فکنده است، با رنج بار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به روحیهٔ ناپایداری دنیا و نداشتن وابستگی به دیگران اشاره میکند. شاعر به انسانها میگوید که از اندوه و غم دنیا رها باشند و نباید به شرایط دیگران دل بسوزانند. او تأکید میکند که هر فرد باید قدر خود را بشناسد و از برکتهای خویش استفاده کند، به جای آنکه مانند دیگران، وابسته به نعمتها و خوشیهای دیگران باشد. همچنین، خاقانی به خطراتی که در مسیر زندگی وجود دارد و عدم اعتماد به دیدگاههای ظاهری اشاره میکند و بر خودکفایی و تلاش فردی تأکید دارد. در آخر، او یادآور میشود که در این مسیر سخت، تنها خود فرد است که میتواند بر چالشها غلبه کند.
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچکس نیست که اندوه آن را تحمل کند، پس خودت را به غم واندوه نینداز. تنها بودن و کنارهگیری از مردم هیچ فایدهای ندارد و در واقع، این کار بیدلیل و بیمعنی است.
هوش مصنوعی: در دامن زن، تزیین و زرق و برق زیادی وجود دارد، اما به هیچکس نگریسته نمیشود و نگاه نکن که گردن (بیخود) در امتحان افراشته شده است. پس به هیچکس اعتماد نکن.
هوش مصنوعی: آن کسی که اکنون او را شکستخورده دیدی، در آینده ممکن است خود را به قدرت برساند. ای شیرمرد، هیچ سوگندی به جان کسی نخور؛ یعنی در این زمینه به کسی اعتماد نکن و به راحتی سوگند نخور.
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت با تو سازگار نباشد، با دیگران دوستی مکن. اگر از خود ضرری ببینی، به دیگران ضرر نزن و به مال آنها نگاه نکن.
هوش مصنوعی: اگر مثل سگ و زاغ استخوانی را که از دیگران گرفتهای، خوردی، حالا مانند کرم از بدن خودت گوشت بخور و به فکر غذا از دیگران نباش.
هوش مصنوعی: در عرصهٔ هنر، فرزند بازی و تقلید نکن، چون کبوتر بچهای که به دام میافتد؛ خودت را بفریب و فریب دیگران نده و طعمهٔ کسی نشو.
هوش مصنوعی: تو آنقدر بزرگ نیستی که مانند روحانیان، از نعمتهای دیگران استفاده کنی؛ پس خودت را بشناس و چیزی از دیگران نخور.
هوش مصنوعی: کار خوب خود را از باران استفاده کن و مانند صدفی باش که در زمان تشنگی، ماهی را به آرامی میبلعد. هیچگاه از آب دیگران توقع نداشته باش و آن را نخور.
هوش مصنوعی: تا کی زندگیات را به برداشت از دیگران بگذرانی و مانند شمعی که نورش از دیگری است، از خودت چیزی نداشته باشی؛ از سفرهٔ دیگران چیزی نخور.
هوش مصنوعی: اگر کسی با زعفران خوشحال میشود، تو هم خوشحال شو، اما تو که به غم عادت کردهای، از زعفران نخور، چون به تو جایی نمیدهد.
هوش مصنوعی: وقتی در خانهات مشغول نوشیدن هستی، به یاد خودت باش و جان خودت را حفظ کن و به خاطر دیگران نگرانی نداشته باش.
هوش مصنوعی: خاقانی به این نکته اشاره میکند که او تجربه زندگی را کرده و متوجه شده که هیچکس در این دنیا به اندازه کافی پایدار نیست. بنابراین نباید به دیگران اعتماد کرد و از غم و رنج دل خود خوراکی نساخت، چون در نهایت زندگی ناپایدار است و از دست دادن دلخوشیها و آرزوها بیفایده است.
هوش مصنوعی: دل تو بهسان کعبه است که درون آن پنهان است و در ظاهر به هم ریخته و حزین میشود، اما با شمایلی زیبا و جذاب ظاهر میگردی.
هوش مصنوعی: دیگر قفل زرین کعبه را مزن، چون این قفل در دیر (معبد) فایدهای نخواهد داشت و فقط حلقه در را باز میکند.
هوش مصنوعی: ای کاش کعبه را ویران کنی، تا تو بتخانهای بسازی که به دست مردان فیلی (مردان استوار و جنگجو) باشد، نه به دست اصحاب غار (اهل غار Temple که به دلایلی در روزگار قدیم در واقع برای کنارگیری از مشکلات تحت فشار بودند).
هوش مصنوعی: اگر در اینجا سنگی پیدا نکنی که پایین فرود آوری، خودت هم به سنگی تبدیل خواهی شد که دمار آن را برمیآرد.
هوش مصنوعی: اگر در ابتدای کار به سمت فیل (قدرت و قوت) بروی، در پایان به سمت مرغ (کسانی ضعیف) خواهی رسید و در نتیجه سنگسار (تحمل ضربه یا شکست خواهی شد) میشوی.
هوش مصنوعی: راه تو سخت و سنگلاخ است و تو، خاقانی، به زحمت مشغول حمل بار سنگینی هستی که بر دوش خود داری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عارضش را جامه پوشیدست نیکویی و فر
جامهای کش ابره از مشکت وز آتش آستر
طرفه باشد مشک پیوسته به آتش ماه و سال
و آتشی کو مشک را هرگز نسوزد طرفهتر
چون تواند دل برون آمد ز بند حلقههاش
[...]
بر گرفت از روی دریا ابر فروردین سفر
ز آسمان بر بوستان بارید مروارید تر
گه بروی بوستان اندر کشد پیروزه لوح
گه به روی آسمان اندر کشد سیمین سپر
هر زمانی بوستان را خلعتی پوشد جدا
[...]
اصل نفع و ضر و مایهٔ خوب و زشت و خیر و شر
نیست سوی مرد دانا در دو عالم جز بشر
اصل شر است این حشر کز بوالبشر زاد و فساد
جز فساد و شر هرگز کی بود کار حشر؟
خیر و شر آن جهان از بهر او شد ساخته
[...]
ابر سیمابی اگر سیماب ریزد بر کمر
دود سیماب از کمر ناگاه بنماید اثر
ور ز سرما آبدان قارورۀ شامی شدست
باز بگدازد همی قاروره را قاروره گر
ور سیاه و خشک شد بادام تر ، بیباک نیست
[...]
مابَقی فی النّاسِ حُرٌّ
لاٰوَلاٰفی الْجِنّ حُرٌّ
قَدْمَضیٰحُرُّ الْفَریَقیْنِ
فُحُلْو اُلْعَیْشِ مُرٌّ
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.