اما ای پسر بدان و آگاه باش که اگر ضیعت و خانه خواهی خرید هر چه خواهی از خرید و فروخت حد شرع درو نگاه دار، هر چه بخری در وقت کاسدی بخر و در وقت روایی فروش و سود طلب کن و عیب مدار که گفتهاند: بباید جمید اگر بخواهی خرید، و از مکاس کردن غافل مباش که مکاس و نفیر یک نیمه از تجارت است، اما آنچ نخری باندازهٔ سود و زیان باید خرید؛ اگر خواهی که مفلس نگردی از سود ناکرده خرج مکن، اگر خواهی که بر مایه زیان نکنی از سودی که عاقبت آن زیان خواهد بود بپرهیز و اگر خواهی که با خواستهٔ بسیار باشی و درویش مباشی حسود و آزمند مباش و در همه کارها صبور باش، که صابری دوام عاقلیست و اندر همه کارها از صلاح خویشتن غافل مباش، که غافلی دوم احمقی است. چون کار بر تو پوشیده شود و در شغل بر تو بسته شود زود بر سر رشته شو و صبور باش تا روی کار پدید آید، هیچ کار از شتابزدگی نیکو نشود؛ چون بر سر بیع رسیدی اگر خواهی که خوانه خری در کویی خر که مردم مصلح باشند و به کنارهٔ شهر مخر و اندرین باره مخر و از بهر ارزانی خانهٔ ویران مخر و اول همسایه نگر که گفتهاند: الجار ثم الدار.
بزرجمهر حکیم گوید که: چهار چیز بلای بزرگ است: اول همسایهٔ بد، دوم عیال بسیار، سیوم زن ناسازگار، چهارم تنگدستی و به همسایهٔ علویان البته مخر و از آنِ دانشمندان و خادمان مخر و جهد کن تا در آن کوی خری که توانگرتر تو باشی، اما همسایه مصلح گزین و چون خانه خریدی همسایه را حق و حرمت دار، که چنین گفتهاند: الجار احق و با مردمان کوی و محلت نیکو زندگانی کن و بیماران را پرسیدن رو و خداوندان تعزیت را به تعزیت و به جنازهٔ مردگان رو و به هر شغل که همسایه را باشد با وی موافقت کن، اگر شادی بود با وی شادی کن و به طاقت خویش هدیه فرست، یا خوردنی یا داشتنی، تا محتشمترینِ کوی تو باشی و کودکان کوی و محلت را بپرس و بنواز و پیران کوی را بپرس و حرمت دار و در مسجد کوی جماعت بپای دار و ماه رمضان به شمع و قندیل فرستادن تقصیر مکن، که مردمان با هر کسی آن راه دارند که ایشان با مردمان دارند و بدانک هر چه مردم را باید از نیک و بد از ورزیدهٔ خود یا بدکی باشد، پس ناکردنی مکن و ناگفتنی مگوی، که هر آن کس آن کند که نباید کرد آن بیند که نباید دید؛ اما وطن خویش تا توانی در شهرهای بزرگ ساز و اندر آن شهر باش که ترا سازوارتر باشد؛ خانه چنان خر که بام تو از دیگر بامها بلندتر بوَد، تا چشم مردمان بر خانه تو نیفتد، لکن تو رنج نگرستن از همسایه دور دار و اگر ضیعت خری بیهمسایه و بیمعدن مخر و هر چه خری به فراخ سال خر و تا ضیعت بیمقسوم و بیشبهت یابی با مقسوم و باشبهت مخر و خواستهٔ بیمخاطره ضیعت را شناس اما چون ضیعت خری پیوسته در اندیشهٔ عمارت ضیعت باش، هر روز عمارتی نو همیکن، تا هر وقت دخلی به نوی همییابی؛ البته از عمارت کردن ضیاع و عقار میآسای، که ضیاع به دخل عزیز بود، که اگر بیدخل روا باشد چنان دان که جمله بیابانها ضیاع تست و دخل را جز به عمارت نتوان یافت.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این باب از قابوسنامه اندرز پدر به پسر دربارهٔ خرید خانه و ملک است. نخست اصول کلی داد و ستد را میگوید: رعایت شرع، خرید در کسادی و فروش در رونق، چانه زدن، پرهیز از خرج پیش از سود و صبر و دوری از شتاب. سپس بر گزینش محله و همسایهٔ درستکار و آداب همسایهداری تأکید میکند و در پایان شرایط خرید ملک کشاورزی و لزوم آباد کردن پیوستهٔ آن برای درآمد را برمیشمارد.
هوش مصنوعی: ای پسر، اگر ملک و خانه میخری، در همهٔ خرید و فروش حدود شرع را رعایت کن؛ هنگام کسادی و ارزانی بخر و هنگام رونق بفروش، سود بجوی و آن را عیب ندان، و از چانه زدن غافل مباش که چانه زدن و چکوچانه نیمی از تجارت است. به اندازهٔ سود و زیان خرید کن، از سودی که هنوز به دست نیامده خرج مکن، از سودی که سرانجامش زیان است بپرهیز، حسود و آزمند مباش و در کارها صبور باش و از صلاح خود غافل مشو. اگر کاری بر تو پوشیده و بسته شد، شتاب مکن و صبر کن تا راهش آشکار شود. خانه را در محلهای بخر که مردمش درستکارند، نه در کنارهٔ شهر و نه نزدیک بارو، و خانهٔ ویران را به خاطر ارزانی مخر و پیش از خانه همسایه را بسنج، که گفتهاند: نخست همسایه، سپس خانه.
هوش مصنوعی: بزرگمهر گفته است چهار چیز بلای بزرگ است: همسایهٔ بد، نانخور بسیار، زن ناسازگار و تنگدستی. در همسایگی علویان و دانشمندان و خادمان خانه مخر و بکوش در کویی بخری که خودت توانگرترین آن باشی، اما همسایهٔ درستکار برگزین و حق و حرمت او را نگه دار. با اهل محله خوشرفتار باش: به عیادت بیماران و تسلیت صاحبان عزا و تشییع جنازه برو، در شادی همسایه شریک باش و به قدر توان هدیه بفرست، کودکان را نوازش کن و پیران را محترم بدار، در مسجد محله به جماعت حاضر شو و در رمضان شمع و قندیل بفرست؛ زیرا مردم با هرکس همانگونه رفتار میکنند که او با ایشان، و نیک و بد هرکس حاصل کردار خود اوست، پس کار و سخن ناشایست مکن. وطن را در شهرهای بزرگ و سازگار بگزین، خانهای بخر که بامش بلندتر باشد تا دیگران به خانهات ننگرند، ولی تو هم همسایه را از نگاه خود آزار مده. ملک را بیهمسایه و بیآب مخر، در سال فراوانی بخر، ملک بیشریک و بیشبهه را بر ملک مشترک و مشکوک ترجیح ده و ملک را دارایی کمخطر بدان؛ و پیوسته به آبادانی آن بکوش تا هر بار درآمد تازه یابی، زیرا ارزش ملک به درآمد آن است و اگر بیدرآمد ارزشی داشت همهٔ بیابانها ملک تو بود، و درآمد جز با آبادانی به دست نمیآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.