چو بر زد نور خورشید از فلک سر
سحر رو تازه کرد از چشمه خور
دهان بر بست مرغ شب ز افغان
زبان بگشاد از آن مرغ سحر خوان
جوانی چرخ پیر از سر دگر باز
گرفت و کرد عیش و عشرت آغاز
ندیده کس جز از زلف بتان تاب
شده یکباره چشم فتنه در خواب
فلک کز زنگی شب می هراسید
به چشم مهر در عالم دگر دید
شه از خواب سحر برخاست از جای
به دولت شد دگر ره مجلس آرای
ندیمان جمله چون نسرین و نرگس
همه کردند ساز و برگ مجلس
که اول باربد، آمد به آواز
نواها کرد از عشاق آغاز
به نغمه شمع جانها را می افروخت
دل عشاق را چون عود می سوخت
به بربط ناله های زار می کرد
درونها را از آن افگار می کرد
گهی کز سوز همچون عود گشتی
خجل زو نغمه داود گشتی
نواهایی کزو تازه شدی جان
ازو آموختی مرغ سحر خوان
شکفتی از هوای او دل گل
و زو آموختی مرغول، بلبل
نکیسا نام هم خواننده ای بود
که رنگی داشت از وی صوت داوود
گهی کو چنگ را در بر گرفتی
جوانی، چرخ پیر از سر گرفتی
چو کردی در نوا آهنگ نوروز
فتادی عود ازو در آتش و سوز
زنی برده دمش یکبارگی هوش
به مجلس کرده دف را حلقه در گوش
ازو بلبل نشسته شاخ بر شاخ
دل نی گشته زو سوراخ سوراخ
طپانچه صد اگر بر دف زدی بیش
صد و یک بار دف رو داشتی پیش
اگر بربط شدی ز آواز نی کر
بکندی هم به مجلس، گوشش از سر
به نی گر ناله ای فرمودی از خشم
نهادی نی از آن انگشت بر چشم
ز دستش چنگ اگر صد زخمه خوردی
به بالا سر زپشت پا نکردی
در آن مجلس که آن هر دو هم آواز
به هم گه سوز می کردند و گه ساز
در آمد مست در خرگاه شاپور
ز مجلس هر که بد ناساز، شد دور
در آن مجلس نزد دیگر کسی دم
به غیر از یک دو خاص الخاص محرم
چو شاپور آنچنان مجلس بپرداخت
ببین تا بعد از آن دیگر چه بر ساخت
به خرگاهی دگر بنشاند شیرین
زبان بر مدحتش بگشاد و تحسین
به خسرو گفت کای شاه سرافراز
شنیدم بارها، زان سرو طناز
که بی کاوین نگردم با ملک جفت
اگر صد سال آنجا بایدم خفت
ملک فرمود با خود عهد کردم
که بی کابین به گرد او نگردم
پس آنگه گفت، دیگر بار شاپور
که ای از روی خوبت چشم بد دور
همی خواهم بدین شکرانه امروز
که گویند این دو مطرب از سر سوز
غزلهای روان در پرده راز
همه هر یک به صوت و نقش و آواز
یکی از قول شاه دهر، خسرو
یکی دیگر ز قول آن مه نو
که تا زین بیش ننشینند غمناک
کنند آن هر دو مه آیینه ها پاک
که عالم سر به سر یک غم نیرزد
همه عالم غم عالم نیرزد
چو از عالم نشد کس با دل شاد
مخور غم، گر همه عالم برد باد
چو عالم غیر باد و دمدمه نیست
مشو ناخوش که عالم این همه نیست
بود عالم دمی و آن دمی تو
بدان این را که جان عالمی تو
جز این یک دم که هستی عالمی نیست
غنیمت دان که عالم جز دمی نیست
دو عالم گر رود یک دم مخور غم
که دو عالم نباشد غیر یک دم
جهان و کار او بی اعتباری ست
بنای دهر بر نااستواری ست
چو گفت اینها و مجلس را بیاراست
مغنی از مخالف زد ره راست
به نغمه باربد از قول خسرو
غزل گفت و نکیسا زان مه نو



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، صبحگاهان با تابش خورشید و سرور بهار آغاز میشود. خسرو از خواب بیدار میشود و مجلس شادی برپا میگردد که در آن نوازندگان با آواهای دلانگیز خود در وصف عشق و زیبایی میخوانند. شاپور در این مجلس به مدح شیرین میپردازد و خسرو نیز به محبوبش عهد میکند که بیکابین نگردد. سپس شاپور پیشنهاد میدهد که این دو مطرب تا زمانی که دلها غمگین نباشند، بخوانند و روح جمعیت را شاد کنند. او به اهمیت گذرای دنیا اشاره کرده و از نگهداری لحظات شاد یاد میکند، و در نهایت، جشن با نواهای دلنواز ادامه مییابد.
هوش مصنوعی: هنگامی که نور خورشید از آسمان سر برآورد، سحر چهرهاش را با چشمهٔ خورشید تازه و روشن کرد.
هوش مصنوعی: پرندهٔ شب از ناله و فریاد دهان بست و در عوض پرندهٔ سحرخوان زبان به آواز گشود.
هوش مصنوعی: آسمانِ پیر دوباره جوان شد و شادی و خوشگذرانی را آغاز کرد.
هوش مصنوعی: کسی جز در زلف زیبارویان پیچ و تابی نمیدید و چشم فتنه یکسره به خواب رفته بود؛ یعنی آرامش همهجا را گرفته بود.
هوش مصنوعی: آسمان که از سیاهی شب، که چون زنگی سیاهپوست بود، میترسید، اکنون با چشم خورشید جهان را به گونهای دیگر و روشن دید.
هوش مصنوعی: خسرو از خواب سحرگاهی برخاست و با بخت و اقبال، دوباره مجلس بزم را آراست.
هوش مصنوعی: همنشینان شاه که چون گل نسرین و نرگس زیبا بودند، همگی وسایل و ساز و برگ مجلس را فراهم کردند.
هوش مصنوعی: نخست باربد به آواز درآمد و نواها را با پردهٔ «عشاق» آغاز کرد.
هوش مصنوعی: با نغمهاش شمع جانها را روشن میکرد و دل عاشقان را مانند عود میسوزاند.
هوش مصنوعی: با بربط نالههای سوزناک سر میداد و از آن دلها را زخمی و دردمند میکرد.
هوش مصنوعی: هرگاه از شدت سوز مانند عود میسوخت، نغمهٔ داوود پیامبر هم در برابر او شرمنده میشد.
هوش مصنوعی: نواهایی که جان را تازه میکرد، پرندهٔ سحرخوان آنها را از او میآموخت.
هوش مصنوعی: دل گل از شوق آواز او میشکفت و بلبل چهچهه و پیچ و تاب آواز را از او یاد میگرفت.
هوش مصنوعی: خوانندهای دیگر به نام نکیسا نیز بود که آواز داوود هم رنگ و بویی از آواز او داشت.
هوش مصنوعی: هرگاه نکیسا چنگ را در آغوش میگرفت، آسمان پیر دوباره جوان میشد.
هوش مصنوعی: وقتی در نواختن آهنگ «نوروز» را میزد، عود از تأثیر او در آتش و سوز میافتاد.
هوش مصنوعی: نوازندهٔ زن با نفس و آوازش یکباره هوش از سر همه برده بود و در مجلس دف را چون حلقهٔ بندگی در گوش خود کرده بود؛ یعنی دف فرمانبر او بود.
هوش مصنوعی: به خاطر آواز او بلبلان بر شاخهها نشسته بودند و دل نی از حسرت و سوز او سوراخسوراخ شده بود.
هوش مصنوعی: اگر او بیش از صد سیلی بر دف میزد، دف صد و یک بار دیگر صورتش را پیش میآورد؛ یعنی دف مشتاق ضربههای او بود.
هوش مصنوعی: اگر بربط از آواز نی کر میشد، او در همان مجلس گوش بربط را از سرش میکند؛ اشاره به گوشیهای بربط که با آن کوک میکنند.
هوش مصنوعی: اگر با خشم از نی نالهای میخواست، نی از ترس او انگشت بر چشم مینهاد، یعنی با فرمانبرداری اطاعت میکرد؛ اشاره به انگشت نهادن بر سوراخهای نی.
هوش مصنوعی: اگر چنگ صد ضربهٔ زخمه از دست او میخورد، از فرمانبرداری سر از پشت پا بلند نمیکرد؛ اشاره به شکل خمیدهٔ چنگ.
هوش مصنوعی: در آن مجلس، آن دو نوازنده که با هم همآواز بودند، گاه نغمهای سوزناک میخواندند و گاه ساز مینواختند.
هوش مصنوعی: شاپور سرمست به خیمه درآمد و هر کس که با آن جمع ناسازگار و بیگانه بود از مجلس بیرون رفت.
هوش مصنوعی: در آن مجلس جز یکی دو تن از نزدیکترین و رازدارترین یاران، کس دیگری حضور نداشت و سخنی نمیگفت.
هوش مصنوعی: وقتی شاپور مجلس را چنین خلوت و آماده کرد، ببین که پس از آن چه تدبیری اندیشید.
هوش مصنوعی: شاپور شیرین را در خیمهای دیگر نشاند و زبان به ستایش و تحسین او گشود.
هوش مصنوعی: شاپور به خسرو گفت: ای پادشاه سربلند، بارها از آن معشوق سروقامتِ نازنین شنیدهام،
هوش مصنوعی: که میگوید بیپیمان زناشویی و کابین با شاه همسر نمیشوم، حتی اگر صد سال ناچار باشم در آنجا تنها بمانم.
هوش مصنوعی: شاه گفت: من نیز با خود عهد کردهام که بیکابین و ازدواج رسمی به او نزدیک نشوم.
هوش مصنوعی: آنگاه شاپور دوباره گفت: ای کسی که چشم بد از چهرهٔ زیبایت دور باد،
هوش مصنوعی: به شکرانهٔ این امر امروز میخواهم که این دو مطرب از سر سوز دل بخوانند،
هوش مصنوعی: غزلهایی روان و پوشیده که راز دل را در پرده بگویند، هر یک با آواز و آهنگ و نغمه.
هوش مصنوعی: یکی از زبان خسرو، پادشاه روزگار، و دیگری از زبان آن ماه نو یعنی شیرین.
هوش مصنوعی: تا آن دو زیباروی از این پس اندوهگین ننشینند و غبار غم را از آینهٔ دلشان پاک کنند.
هوش مصنوعی: زیرا همهٔ جهان به یک غم نمیارزد و سراسر عالم ارزش غم خوردن ندارد.
هوش مصنوعی: چون هیچکس از دنیا دلشاد نشده است، غم مخور حتی اگر باد همهٔ جهان را ببرد.
هوش مصنوعی: چون دنیا جز باد و افسون و هیاهویی نیست، ناخشنود مباش؛ زیرا جهان این همه اهمیت ندارد.
هوش مصنوعی: جهان تنها یک دم است و آن دم تو هستی؛ این را بدان که تو جان جهانی.
هوش مصنوعی: جز همین یک دمی که در آن هستی، جهانی وجود ندارد؛ آن را غنیمت بشمار، چون عالم جز لحظهای نیست.
هوش مصنوعی: اگر دو جهان در یک دم از دست برود غم مخور، زیرا دو جهان هم چیزی جز یک دم نیست.
هوش مصنوعی: جهان و کارهایش اعتبار ندارد و بنیاد روزگار بر ناپایداری است.
هوش مصنوعی: چون شاپور این سخنان را گفت و مجلس را آراست، خواننده از پردهٔ مخالف به پردهٔ راست رفت و نواخت.
هوش مصنوعی: باربد با نغمه از زبان خسرو غزل خواند و نکیسا از زبان آن ماه نو، شیرین.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.