چو فرهاد از غم شیرین برآشفت
نه روزش خورد بودی، نی به شب خفت
به یاد نرگس او مست و حیران
چو آهو رو نهادی در بیابان
به هر راهی که اشکش بیش رفتی
مهی دنبال اشک خویش رفتی
چو گشتی غرق آب چشم غماز
شنا کردی و بیرون آمدی باز
سرشب چون شدی از اشک دلسوز
ستاره می شمردی تا دم روز
چو گشتی باز روز از تاب و از تب
بنالیدی و خوردی غصه تا شب
ز بس کش در دل خود نقش بستی
به او برخاستی با او نشستی
به هر کشتی که آنجا پا نهادی
ز جوی دیده آن را آب دادی
به هر راهی که کردی گرم ازو رگ
روان تا آخرت رفتی به یک تک
ز فکر ار گوشه ای کردی اقامت
در آنجا ایستادی تا قیامت
اگر از غم، دل او شاد کردی
ز مرگ خویش صد ره یاد کردی
ز هر چه از عالم اسباب دیدی
اجل را هر شبی در خواب دیدی
چو رفتی با تن آوردی خرد را
به چشم خویش دیدی مرگ خود را
همه شب شمع جان از آه و فریاد
نهادی چون چراغی در ره باد
چو کردی کوه را و دشت را گشت
بر او هم کوه گرییدی و هم دشت
گهی آهسته می رفتی و گه تیز
نشستی چون کسش گفتی که برخیز
چو رفتی کوه می گفتی که صحراست
ندانستی شب از روز و چپ از راست
شدی یک ماه در یک گوشه مستور
چو دیدی سایه ای ناگاه از دور
به صحرای گشاده با دل تنگ
گریزان می شدی فرسنگ فرسنگ
شدی چون آهوی صیاد دیده
گریزان از جهان و جان رمیده
کسی کاحوال آن بیدل شنودی
دگر با حال خود یک مه نبودی
گرش بیگانه گفتی پند اگر خویش
سری انداختی از عجز در پیش
به بیدای تحیر روز و شب گم
چو مجنون پریشان دل ز مردم
گهی از پا نشستی وارمیدی
گهی برخاستی بیخود دویدی
چو بدمستی که بیخود باشد از می
فتادی کودکان هر سوش در پی
دعا را فرق، پیشش نی ز دشنام
نه فکر از ننگ بودش، نی غم از نام
زماه و مهر می جستی نشانش
نبودی غیر شیرین بر زبانش
به یاد آن لبان هر در که می سفت
هزاران نکته باریک می گفت
چو کردی قامتش را نقش بندی
کشیدی سر به عیوق از بلندی
به یاد ابرویش چون خواب کردی
شدی جا گوشه محراب کردی
سخن چون از خم گیسوش راندی
همه شب سوره و اللیل خواندی
ز رویش چون به آواز آمدی باز
سخن را کردی از والشمس آغاز
فرو خواندی به یک آواز محزون
زچشم و ابرویش والنجم و النون
چو بر فکر سمند او نشستی
ز آه دل گره بر باد بستی
دهان چون تلخ گشتی از فغانش
لبش گفتی شدی شیرین دهانش
چو گشتی زآب چشم خود سخن ران
حکایت کردی از دریا و طوفان
چنان بودی ز سوز عشق دلسوز
که روز از شب ندانستی شب از روز
اگر کردی به کوه از درد بنیاد
ز دردش کوه می آمد به فریاد
به کوه و دشت بس کز تاب تفتی
ز چشم چشمه جوی آب رفتی
شب از بس کز دل او بر شدی آه
سیه گشتی همه آیینه ماه
کشیدی روز هم زان آه چندی
شدی ابرش به سر سایه فکندی
زمستانها که سرماش آمدی پیش
شدی گرم از دم چون آتش خویش
به تابستان که گشتی چهره زردش
ز گرما بس بدی دمهای سردش
چو دادی چشم را از خواب تسکین
خسک بستر نهادی خار بالین
چو رخت خواب شب در سر کشیدی
همه شب خواب را در خواب دیدی
ز وحشت بس که بر وحشت فزودی
به وحشانش نشست و خاست بودی
به آهو گه ز چشم یار گفتی
حدیثی از دل بیمار گفتی
گهی رفتی سخن با مار کردی
شکایتهای زلف یار کردی
چو ذکر از قامت دلبر گرفتی
شدی سروی روان در بر گرفتی
بغریدی زمانی چون نهنگان
شدی و حمله کردی با پلنگان
فتادی گه به پای ببر تا دیر
فکندی پنجه گه با پنجه شیر
گوزنی گه شدی او را هم آغوش
ربودی یک زمانش خواب خرگوش
ز سوز او چو شب را جامه می سوخت
ز آه خود بر آنجا وصله می دوخت
سحر چون با درفش خور، زدی مشت
سرش با تیغ بودی چار انگشت
زهر چشمه که یک دم آب خوردی
دگر ره، راه را واپس نبردی
همه شب همچو شمع از سوز می کاست
زغم هر روز می افتاد و می خاست
درونش سوخت چندان در جدایی
که با خویشش شد آخر آشنایی
به هر چه از اندک و بسیار دیدی
در او یکباره نقش یار دیدی
ز شیرین عشق هر تلخش که فرمود
ز شیرینی جان شیرین ترش بود
چو دید آخر که ره با او بسی نیست
شدش روشن که غیر از او کسی نیست
به هر صورت که در وی بیش می دید
در او یکباره نقش خویش می دید
دل خود را به خود می داد تسکین
که شیرین بود او را جان شیرین
ز دوری چون دلش می رفت از پیش
همی گفت این حکایت با دل خویش
نمی گویم که دردم را دوا نیست
که از من یار من یک دم جدا نیست
نماند اندر میان اویی و مایی
میان ما و او نبود جدایی
حدیث او چو در افواه افتاد
به خسرو گفت شخصی حال فرهاد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: فرهاد به شدت از عشق شیرین ناراحت و غمگین است و از شدت درد، نه روز میخوابد و نه شب. او در خاطر خود، تنها تصویر شیرین را میبیند و در پی یادآوری او، چشمانش اشک میریزد و به هر مکان میرود. ناراحتی او به حدی است که حتی شب و روز را تشخیص نمیدهد و در حالت جنون و بیخبری به سر میبرد. فرهاد به یاد معشوقش در کوه و دشت گریه میکند و از درد جداییاش، تمام جهان را با آههایش تحت تاثیر قرار میدهد. هر لحظه از فکر و یاد شیرین غمگینتر میشود و در نهایت میفهمد که هیچ تنهایی او را آرام نمیکند و عشقش تنها به شیرین وابسته است.
هوش مصنوعی: وقتی فرهاد از غم عشق شیرین آشفته و پریشان شد، نه روزها غذا میخورد و نه شبها میخوابید.
هوش مصنوعی: با یاد چشمان خمار شیرین، مست و سرگشته مانند آهو سر به بیابان میگذاشت.
هوش مصنوعی: به هر راهی که اشکش بیشتر جاری میشد، یک ماه به دنبال اشک خود همان راه را میپیمود؛ یعنی اشک راهنمای سرگردانیاش بود.
هوش مصنوعی: وقتی در اشک چشمش که راز عشقش را فاش میکرد غرق میشد، شنا میکرد و دوباره از آن بیرون میآمد؛ کنایه از فراوانی اشک.
هوش مصنوعی: از سر شب، با اشکی که دلش را میسوزاند، تا سپیدهدم بیدار میماند و ستاره میشمرد.
هوش مصنوعی: وقتی دوباره روز میشد، از سوز و تب عشق مینالید و تا شب غصه میخورد.
هوش مصنوعی: چنان نقش شیرین در دلش جای گرفته بود که با یاد او برمیخاست و با یاد او مینشست.
هوش مصنوعی: به هر کشتزاری که پا میگذاشت، آن را با جوی اشک چشمانش آبیاری میکرد.
هوش مصنوعی: به هر راهی که شوق شیرین رگهایش را گرم میکرد، یکنفس تا پایانش میدوید و بازنمیایستاد.
هوش مصنوعی: اگر از شدت اندیشه در گوشهای میماند، چنان آنجا بیحرکت میایستاد که گویی تا قیامت برنمیخیزد.
هوش مصنوعی: اگر گاهی دلش از غم اندکی آسوده میشد، باز صد بار به یاد مرگ خود میافتاد.
هوش مصنوعی: از هرچه در جهان اسباب میدید، تنها مرگ را به یاد میآورد و هر شب مرگ را در خواب میدید.
هوش مصنوعی: هرگاه خرد و هوشش به تنش بازمیگشت، مرگ خود را به چشم میدید؛ یعنی در هوشیاری هم از نزدیکی مرگ آگاه بود.
هوش مصنوعی: همهٔ شب شمع جانش را با آه و فریاد مانند چراغی بر سر راه باد میگذاشت؛ یعنی جانش در خطر خاموشی بود.
هوش مصنوعی: وقتی کوه و دشت را میگشت، کوه و دشت نیز بر حال او میگریستند.
هوش مصنوعی: گاهی آهسته راه میرفت و گاهی تند، و اگر کسی به او میگفت برخیز، مینشست؛ یعنی رفتارش بیقاعده و ناهمخوان بود.
هوش مصنوعی: وقتی بر کوه میرفت میگفت اینجا صحراست؛ شب را از روز و چپ را از راست تشخیص نمیداد.
هوش مصنوعی: یک ماه در گوشهای پنهان میماند، و هرگاه ناگهان از دور سایهای میدید...
هوش مصنوعی: ...با دلی تنگ در صحرای پهناور فرسنگها میگریخت.
هوش مصنوعی: مانند آهویی شده بود که صیاد دیده باشد؛ از جهان گریزان بود و جانش رمیده.
هوش مصنوعی: هرکس حال آن عاشق بیدل را میشنید، تا یک ماه از اندوه، حال خود را از دست میداد.
هوش مصنوعی: اگر بیگانه یا خویشاوندی او را پند میداد، از ناتوانی سر به زیر میانداخت و پاسخی نمیداد.
هوش مصنوعی: فرهاد شب و روز در بیابان حیرت گم بود و مانند مجنون، پریشاندل از مردم گریزان بود.
هوش مصنوعی: گاهی از خستگی مینشست و آرام میگرفت و گاهی برمیخاست و بیاختیار میدوید.
هوش مصنوعی: مانند مستِ بیخودی که از شراب از خود رفته باشد، کودکان از هر سو به دنبالش میافتادند.
هوش مصنوعی: دعا و دشنام برایش فرقی نداشت؛ نه در اندیشهٔ ننگ بود و نه غمِ نام و آبرو داشت.
هوش مصنوعی: از ماه و خورشید نشانِ شیرین را میپرسید و جز نام شیرین چیزی بر زبانش نبود.
هوش مصنوعی: به یاد لبان شیرین هر سخنِ گوهرواری که میگفت، هزاران نکتهٔ باریک و ظریف در آن بیان میکرد.
هوش مصنوعی: وقتی قامت شیرین را در خیال یا سخن وصف میکرد، از بلندیِ آن قامت سخنش تا ستارهٔ عیوق بالا میرفت.
هوش مصنوعی: هرگاه به یاد ابروی خمیدهٔ شیرین میخوابید، گوشهٔ محراب را جای خود میساخت؛ یعنی ابروی او را چون محراب میپرستید.
هوش مصنوعی: چون از پیچ و خم گیسوی سیاه او سخن میگفت، همهٔ شب سورهٔ «واللیل» را میخواند؛ گیسو را به شب مانند کرده است.
هوش مصنوعی: و چون دوباره دربارهٔ روی او به سخن درمیآمد، سخن را با «والشمس» آغاز میکرد؛ یعنی روی او را چون خورشید میدانست.
هوش مصنوعی: با آوازی غمگین، در وصف چشم و ابروی او سورههای «والنجم» و «ن» را میخواند؛ چشم را به ستاره و ابرو را به حرف نون مانند کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی در اندیشهٔ اسب شیرین فرو میرفت، با آه دلش بر باد گره میزد؛ یعنی آرزوی تیزپا رسیدن به او را با آه بر باد میبست.
هوش مصنوعی: هرگاه دهانش از ناله و فغان تلخ میشد، یاد لب شیرین دهانش را شیرین میکرد.
هوش مصنوعی: چون از اشک چشم خود سخن میگفت، از دریا و طوفان حکایت میکرد؛ یعنی اشکش به اندازهٔ دریا بود.
هوش مصنوعی: چنان از آتش عشق سوخته بود که روز را از شب و شب را از روز تشخیص نمیداد.
هوش مصنوعی: اگر در کوه از درد ناله سر میداد، کوه هم از درد او به فریاد میآمد و پژواک میداد.
هوش مصنوعی: در کوه و دشت از بس از سوز درون میگداخت، از چشمانش مانند چشمه جوی آب روان میشد.
هوش مصنوعی: شب از بس آه از دلش برمیخاست، آینهٔ ماه یکسره سیاه و تیره میشد.
هوش مصنوعی: روز نیز از آن آهها چندان برمیکشید که آهش چون ابری میشد و بر سرش سایه میانداخت.
هوش مصنوعی: در زمستان که سرما به او میرسید، با نفس آتشین خود گرم میشد.
هوش مصنوعی: در تابستان که چهرهاش از گرما زرد میشد، آههای سردش برای خنک کردنش بس بود.
هوش مصنوعی: هرگاه میخواست چشمش را با خواب آرام کند، خسک را بستر و خار را بالش خود میکرد.
هوش مصنوعی: هنگامی که شب لحاف خواب را بر سر میکشید، تمام شب خواب به چشمش نمیآمد و خواب را فقط در خیال و رؤیا میدید؛ یعنی هرگز نمیخوابید.
هوش مصنوعی: از بس که بر وحشت و دوریاش از مردم افزود، همنشینی و رفتوآمدش با جانوران وحشی بیابان بود.
هوش مصنوعی: گاهی با آهو از چشم معشوق سخن میگفت و از دل بیمار و دردمند خود حکایت میکرد.
هوش مصنوعی: گاهی به سراغ مار میرفت و با او سخن میگفت و از زلف پیچان معشوق، که به مار مانند است، شکایت میکرد.
هوش مصنوعی: وقتی از قامت بلند معشوق یاد میکرد، به سوی درخت سروی میرفت و آن را در آغوش میگرفت.
هوش مصنوعی: گاهی مانند نهنگ میغرید و به پلنگان حمله میبرد.
هوش مصنوعی: گاهی مدتی دراز به پای ببر میافتاد و گاهی با پنجهٔ شیر پنجه درمیافکند.
هوش مصنوعی: گاهی با گوزنی همآغوش میشد و لحظهای خوابی سبک و کوتاه، مانند خواب خرگوش، او را درمیربود.
هوش مصنوعی: وقتی از سوز درونش جامهٔ سیاه شب میسوخت، با دود آهش بر آن وصله میدوخت؛ یعنی سیاهی آهش جای سوختگی شب را پر میکرد.
هوش مصنوعی: سحرگاه که خورشید با پرچم پرتوش برمیآمد، سر فرهاد از شدت ناتوانی یا آمادگی برای مرگ با تیغ تنها چهار انگشت فاصله داشت؛ یعنی در آستانهٔ هلاکت بود.
هوش مصنوعی: از هر چشمهای که یک بار آب مینوشید، دیگر هرگز به همان راه بازنمیگشت و پیوسته سرگردان پیش میرفت.
هوش مصنوعی: تمام شب مانند شمع از سوز عشق آب میشد و کاسته میگشت و هر روز از غم میافتاد و دوباره برمیخاست.
هوش مصنوعی: درونش در فراق آنقدر سوخت که سرانجام با حقیقت خویش آشنا شد.
هوش مصنوعی: در هر چیزی که میدید، کوچک یا بزرگ، یکسره نقش و صورت معشوق را میدید.
هوش مصنوعی: هر تلخیای که عشق شیرین بر او روا میداشت، از شیرینی برایش از جان شیرین هم شیرینتر بود.
هوش مصنوعی: چون سرانجام دید که راه رسیدن به او بسیار دشوار است، برایش روشن شد که در عالم جز معشوق کسی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در هر صورتی که بیشتر در آن مینگریست، ناگهان نقش خودش را در آن میدید؛ یعنی میان خود و معشوق یگانگی یافت.
هوش مصنوعی: دل خود را با این اندیشه آرام میکرد که شیرین همان جان شیرین اوست.
هوش مصنوعی: وقتی از دوری، دل از دستش میرفت و بیقرار میشد، این سخن را با دل خود میگفت.
هوش مصنوعی: نمیگویم که درد من درمانی ندارد، زیرا یارم حتی لحظهای از من جدا نیست.
هوش مصنوعی: میان ما دیگر «او» و «ما» باقی نمانده است و میان من و او هیچ جدایی نیست.
هوش مصنوعی: وقتی داستان فرهاد بر سر زبانها افتاد، کسی حال او را برای خسرو بازگفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.