بخش ۵۱ - داستان رسیدن سکندر در سفر دریا به فرشته کوه قاف و طلب نصیحت از وی
سکندر شهنشاه اقلیم راز
به اقلیم گیری چو شد سرفراز
سپاهش ز خشکی برآورد گرد
ز خشکی سوی تری آهنگ کرد
چو کشتی لب خویش را خشک یافت
زمام عزیمت سوی بحر تافت
سپه را به ساحل که آرام داد
به تنهاروی پا به دریا نهاد
قد گیر شد آب همچون زمین
نشد خاطر از بیم غرقش غمین
همی رفت بر آب بی ترس و باک
بدانسان که پوینده بر روی خاک
پس از آب شد کوه قافش مطاف
چو طفلان رسید از «الف بی » به «قاف »
قوی پیکری دید بس باشکوه
زده دست ها در کمرگاه کوه
بدو گفت این کوه را نام چیست
تو را نزد این کوه آرام چیست
چه اندیشه در خاطر آورده ای
که دستش چنین در کمر کرده ای
بگفتا که این را بود قاف نام
زمین را کند لنگری صبح و شام
ازان دست ها در کمر دارمش
که جنبیدن از جای نگذارمش
به هر بقعه در عالم آب و گل
ازین کوه یک رگ بود متصل
چو بر بقعه ای خشم گیرد خدای
ازان رگ بجنبانم آن را ز جای
به یک لحظه زیر و زبر سازمش
ز بنیاد هستی براندازمش
بدینسان سخن را چو شد فتح باب
گشادند با هم زبان خطاب
سؤالات مشکل در انداختند
جوابات روشن بپرداختند
به لطف مقالات و حسن سماع
رساندند صحبت به حد وداع
سکندر بدو گفت کای سرفراز
که باشد به رویت در فیض باز
درین راه مپسندم از واپسان
به من زین در باز فیضی رسان
بگو نکته ای چند داناپسند
که در دین و دنیا بود سودمند
ازان پی به گنج معانی برم
به اصحاب خود ارمغانی برم
بگفت ای سکندر درین کهنه کاخ
که رخش امل راست میدان فراخ
به چشم خرد ناظر وقت باش
به حسن عمل حاضر وقت باش
چو شب در رسد یاد فردا مکن
به دل فکر بیهوده را جا مکن
مخور غم که فردا چه پیش آیدم
ز ایام بر دل چه نیش آیدم
ز خوان سپهرم چه روزی شود
کز اسباب دولت فروزی شود
چو زرین علم برکشدم صبحدم
سپر بفکند شاه انجم حشم
مگو چون رسد شب چه سان بگذرد
به سود جهان یا زیان بگذرد
خداوندگاری که شب می برد
چو شب می برد روز می آورد
شب و روز هر یک به تقدیر اوست
گرفتار زنجیر تسخیر اوست
چو خواهد چنان بگذراند شبت
که ناید ز خنده فراهم لبت
وگر خواهد آنسان کند روز تو
که از حد رود گریه و سوز تو
بکن هر چه امروزت آید ز دست
که خواهد اجل دستت از کار بست
بکار آنچه خواهی چه گندم چه جو
که امروز کشت است و فردا درو
مقامات فردوس عنبر سرشت
که باشد نظرگاه اهل بهشت
بود صورت فعل های جمیل
به سوی ریاض جنانشان دلیل
به اسباب گیتی مکن خرمی
که بسیار او راست رو در کمی
به شادی در او غنچه ای کم شکفت
که آخر به صد غصه در خون نخفت
ز آهن دلی بگسل و موم باش
پناه اسیران مظلوم باش
به هر کس ره چرب و نرمی سپر
منه پای چون شمع ازین ره بدر
چو سبزه لطیفی درشتی مکن
چو گل نازکی خارپشتی مکن
غضب را بر آتش زن از حلم آب
مکن در بد و نیک گیتی شتاب
منه پا به ره جز به تدبیر و رای
که افتد به رو قاصد تیزپای
بسا کار کاول نماید صواب
ولیکن چو برداری از وی حجاب
به لوح جبین از شکاف قلم
ز خط خطا بینی او را رقم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سکندر در سفر دریا به کوه قاف میرسد و با فرشته آنجا سخن میگوید. او از فرشته نصیحت میخواهد تا در امور دین و دنیا راهنماییاش کند. فرشته به سکندر میآموزد که در زندگی باید از اضطراب و غم بیهوده پرهیز کند و به عمل نیکو توجه داشته باشد. او همچنین تأکید میکند که هر روز فرصتی برای عمل و کشتن خوب است و نباید به فردا و ناگهانیهای آن فکر کرد. در نهایت، فرشته به سکندر توصیه میکند که باید با تدبیر و صبر در امور خود پیش برود و از شتاب و غضب پرهیز کند.
هوش مصنوعی: اسکندر، پادشاه سرزمین اسرار، چون در گشودن سرزمینها سربلند و کامیاب شد،
هوش مصنوعی: سپاهش در خشکی گرد و غبار برانگیخت و همهجا را پیمود، و آنگاه از خشکی به سوی دریا رو کرد.
هوش مصنوعی: چون دید کشتیاش بر خشکی مانده و لبش تشنهٔ آب است، عنان عزم خود را به سوی دریا گرداند.
هوش مصنوعی: سپاه را در کنار دریا به استراحت واداشت و خود تنها پا در دریا گذاشت.
هوش مصنوعی: آب مانند زمین زیر پای او سخت و استوار شد و او از ترس غرق شدن دلنگران نشد.
هوش مصنوعی: بیهیچ ترس و پروایی بر روی آب راه میرفت، همانگونه که کسی بر روی خاک راه میرود.
هوش مصنوعی: پس از گذشتن از آب، گرداگرد کوه قاف را گشت؛ همچون کودکان مکتب که از «الف» و «ب» آغاز میکنند و به حرف «ق» میرسند، او نیز به قاف رسید.
هوش مصنوعی: در آنجا موجودی تنومند و بسیار باشکوه دید که دستهایش را در کمرگاه کوه فرو برده و آن را گرفته بود.
هوش مصنوعی: اسکندر از او پرسید: نام این کوه چیست و چرا تو در کنار این کوه آرام گرفتهای؟
هوش مصنوعی: چه فکری در سر داری که دستت را اینگونه در کمر این کوه انداختهای؟
هوش مصنوعی: آن فرشته گفت: نام این کوه قاف است و شب و روز همچون لنگری زمین را استوار نگه میدارد.
هوش مصنوعی: دستهایم را از آن رو در کمر این کوه گذاشتهام که نگذارم از جایش بجنبد.
هوش مصنوعی: به هر سرزمینی در این جهان خاکی، رگی از این کوه پیوسته است.
هوش مصنوعی: هرگاه خداوند بر سرزمینی خشم گیرد، من آن رگ را میجنبانم و آن سرزمین را از جا تکان میدهم.
هوش مصنوعی: در یک لحظه آن سرزمین را زیر و رو میکنم و از بنیاد نابودش میسازم.
هوش مصنوعی: چون بدین ترتیب باب گفتوگو گشوده شد، هر دو زبان به سخن گفتن با یکدیگر گشودند.
هوش مصنوعی: پرسشهای دشوار مطرح کردند و پاسخهای روشن دادند.
هوش مصنوعی: با سخنان لطیف و شنیدن نیکو، همصحبتی را تا هنگام خداحافظی ادامه دادند.
هوش مصنوعی: اسکندر به او گفت: ای بزرگوار که درِ بخشش و فیض الهی به روی تو گشوده است،
هوش مصنوعی: روا مدار که در این راه از واماندگان باشم؛ از این در گشوده فیضی هم به من برسان.
هوش مصنوعی: چند نکتهٔ پسندیدهٔ دانایان به من بگو که در دین و دنیا سودمند باشد.
هوش مصنوعی: تا به وسیلهٔ آن به گنج معناها راه یابم و برای یارانم ارمغانی ببرم.
هوش مصنوعی: فرشته گفت: ای اسکندر، در این کاخ کهنهٔ جهان که میدان برای تاختن اسب آرزو گسترده است، (دنبالهٔ سخن در بیتهای بعد میآید).
هوش مصنوعی: با چشم عقل مراقب لحظهٔ حال باش و با کار نیک در زمان حال حضور داشته باش.
هوش مصنوعی: وقتی شب فرا میرسد، در اندیشهٔ فردا مباش و فکرهای بیهوده را به دلت راه نده.
هوش مصنوعی: غصه نخور که فردا چه پیش میآید و روزگار چه زخمی بر دلت میزند.
هوش مصنوعی: و نگران مباش که از سفرهٔ آسمان چه روزیای نصیبت میشود که اسباب بخت و دولتت را روشن کند.
هوش مصنوعی: و نگران مباش که وقتی صبحگاه خورشید پرچم زرین خود را برمیافرازد و ماه و ستارگان سپر میاندازند، روزت چه میشود.
هوش مصنوعی: و مگو وقتی شب برسد چگونه خواهد گذشت، با سود یا با زیان.
هوش مصنوعی: خداوندی که شب را میبرد، همو در پی آن روز را میآورد.
هوش مصنوعی: شب و روز هر دو به تقدیر او هستند و در بند فرمان و تسلط او گرفتارند.
هوش مصنوعی: اگر بخواهد شبت را چنان شاد میگذراند که لبت از خنده بسته نشود.
هوش مصنوعی: و اگر بخواهد روزت را چنان میکند که گریه و سوز دلت از اندازه بگذرد.
هوش مصنوعی: هر کار نیکی که امروز از دستت برمیآید انجام بده، زیرا مرگ دستت را از کار خواهد بست.
هوش مصنوعی: هر چه میخواهی بکار، گندم یا جو؛ زیرا امروز هنگام کاشتن است و فردا هنگام درو و حاصلبرداشتن.
هوش مصنوعی: جایگاههای بهشتِ خوشبو که منظرگاه بهشتیان است،
هوش مصنوعی: در حقیقت صورتِ کارهای نیک آدمی است و همین کارهای نیک راهنمای آنان به باغهای بهشت است.
هوش مصنوعی: به اسباب و دارایی دنیا شاد مشو، زیرا بیشتر آن رو به کاستی دارد.
هوش مصنوعی: کمتر غنچهای در این جهان به شادی شکفت که سرانجام با صد غصه در خون نخفت؛ یعنی هر شادی دنیا به اندوه میانجامد.
هوش مصنوعی: سنگدلی را کنار بگذار و مانند موم نرمدل باش و پناه اسیران ستمدیده باش.
هوش مصنوعی: با همه به نرمی و ملایمت رفتار کن و مانند شمع که پیوسته نرم و گداخته است، از این راه بیرون مرو.
هوش مصنوعی: مانند سبزه لطیف باش و درشتی مکن؛ مانند گل نازک باش و چون خارپشت آزار مرسان.
هوش مصنوعی: بر آتش خشم آبِ بردباری بریز و در کارهای خوب و بد جهان شتاب مکن.
هوش مصنوعی: جز با تدبیر و اندیشه قدم در راه مگذار، زیرا پیک تندرو به رو زمین میخورد.
هوش مصنوعی: بسا کارها که در آغاز درست به نظر میرسد، اما چون پرده از آن برداری،
هوش مصنوعی: میبینی که قلم تقدیر بر پیشانی آن خطِ خطا نوشته است؛ یعنی باطنش نادرست است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.