به کشمیر اعتقاد ما درست است
ولی ایمان به راهش سخت سست است
بود قطع ره کشمیر، مشکل
به حق نتوان رسید از راه باطل
مگر زین راه باریکت خبر نیست؟
که گویی کوه را موی کمر نیست
ز بین این ره باریک خونخوار
خلد موی کمر در دیده چون خار
رهی، پیمودن آن آرزویی
به سر زال فلک را تار مویی
رهی افتاده چون طول امل پیش
که در هر گام دارد صد خطر بیش
گروهی دست از جان برفشانده
در آن ره، چون گره بر تار مانده
ز قطع ره، به سر غلتیده یک سر
چنان کز ریسمان پاره، گوهر
ره فقر از ره کشمیر پیداست
که گام اول آن، ترک دنیاست
درین ره، رهنوردان تا به منزل
چنان لرزان، که بر موی کمر، دل
ازین ره چون توان آسان گذشتن؟
که گام اول است از جان گذشتن
مسافر کی تواند زین بلا جست؟
مگر لغزیدن پا گیردش دست!
درین ره، نقش پایی گر فتاده
در تکلیف لغزیدن گشاده
رهی همچون دم شمشیر، باریک
جهان در چشم رهپیماش تاریک
رهی پیچیدهتر از موی زنگی
به تندی چون دم تیغ فرنگی
ز بس در رفتنش تدبیر کرده
فلک را فکر این ره پیر کرده
ازین پیمانههای زندگی، آه
که پر میگردد از پیمودن راه
معاذالله ز کوه پیرپنجال
که مثلش دیده کم، چرخ کهنسال
صبا در دامنش زان میخرامد
که نتواند به بالایش برآمد
به قصد رهروان تیغی کشیده
به این سنگیندلی، ره کس ندیده
سراپا گشته حیرت چرخ والا
که راه این کوه را چون رفته بالا؟
گدازانم ز فکر این گذرگاه
که باریکی ز تنگی مانده در راه
ازین ره طی شود تا چار انگشت
قیامت را توان کردن پس پشت
جوان گر پوید این راه پر اندوه
به پیری میرسد، پیش از سر کوه!
به بالا رفتنش مقدور کس نیست
بلندی را بر اوجش دسترس نیست
به آن سنگیندلی، کوه گذرگاه
دلی دارد دو نیم از جور این راه
ز وهمش قاف در کنجی نشسته
فلک را پایهاش کرسی شکسته
به سر غلتیده میافتد سلامت
ز دامانش به دامان قیامت
به قدر آن که تیغ کوه تندست
درین ره، راهرو را پای کندست
درین ره، استخوان زان گونه انبوه
که گویی برف باریدهست بر کوه
به طرف دامنش از خون مردم
شفق را در میان لاله، پی گم
نگردد رهروش را عمر کوتاه
که نتواند گذشتن عمر ازین راه
بود با شیر گردون، عزم جنگش
که از بالا به زیر آید پلنگش
مگر مجموعه قاف است این کوه؟
که هر لختش بود کوهی ز اندوه
زمین دارد به حیرت آسمان را
که چون برداشت این کوه گران را؟
کند گر جامهاش چرخ اطلس خویش
نیاید تا سر زانوی او بیش
چو مظلومان، ز جور بیدریغش
نشسته آسمان در پای تیغش
رهش ز آیینه تیغ است روشن
بود مهرش چراغ زیر دامن
گرفته زیر زانو آسمان را
چه بر سر میبرد تا لامکان را؟
ز بس شد استخوان فیل، انبوه
گمان دسته بردش، تیغه کوه
چو آیی بر فراز کوه ازین راه
گذاری آسمان را بر کمرگاه
نزد بر هم شکوه آسمان را
چه تمکین است این کوه گران را!
چو برخردان، بزرگان دست یابند
ز قانون مروت سر نتابند
به این کوه ار نهد بالا قدم را
نفس در سینه سوزد صبحدم را
به پیشش از بزرگی گر زند لاف
ز دامن سنگ ریزد بر سر قاف
به نوعی بیطریق است این گذرگاه
که گردون را بود بر گردنش راه
فتادی گر به این کوهش سر و کار
ز شیرین، کوهکن میگشت بیزار
نبیند کس درین ره پارهسنگی
که رهرو را نفرماید درنگی
بود عمر طبیعی سخت کوتاه
حیات خضر بایستی درین راه
درین ره، مرغ نتواند پریدن
به مقراض پر این ره را بریدن
برد این ره به سر گر مرد، مردست
که صد راه عدم اینجا به گردست
درین راه دغل، فرسنگ فرسنگ
چو مینا عالمی غلتیده بر سنگ
ازین ره چون توان رفتن به سویی؟
که صد کوه خطر بسته به مویی
ره این قاف را هرکس بریده
به جز تیغ و رگ گردن ندیده
ز بس کشت آدمی این کوه اندوه
ز خون شد ممتلی، رگهای این کوه
چه گوید شکر این ره، راهپیمای؟
که بخشد عالمی لغزش به هر پای!
بود مشکل، گذشتن زین ره تنگ
درین ره، راهرو نقشیست بر سنگ
ازین ره چون توان رفتن سلامت؟
که در هر گام دارد صد قیامت
ز داغ لاله این کوهسارست
که گویی چشم اختر سرمه دارست
چنان هر پارهسنگش فتنهانگیز
که تیغ صد هلاکو را کند تیز
به حیرت چون دو مرغ پرشکسته
دو عالم بر دو زانویش نشسته
رهی در غایت نیرنگسازی
که با پیچیدگی دارد درازی
ازان سر هر قدم صد جا شکسته
که لغزش در کمین پا نشسته
ز خون اخترانش تیغ در زنگ
گرفته صبح را ره بر نفس تنگ
ازین ره چون توان رفتن مسلّم؟
اجل در زیر پا چون آخرین دم
درین ره، هرکسی درمانده خویش
به ناخن، کار صد فرهاد در پیش
چه میپرسی ز پستی و بلندی؟
نباشد عزم این ره، راه رندی
درین ره، نقش پا، نقش مزارست
ازین ره تا عدم یک گاموارست
به راه شانه ماند این گذرگاه
چو مو، باریک باید شد درین راه
بود گر خضر اینجا رهنمایت
نهد نعلین لغزش پیش پایت
ازین کوه آسمان چون رفته بالا؟
که میریزد ملائک را پر اینجا
سلامت چون جهد زین راه، یک تن؟
نباید حرف دور از راه گفتن
چه میپرسی ازین راه پراندوه؟
زبان سنگین شود در وصف این کوه
به وصفش قطع باید کرد دم را
ز حرفش پای میلغزد قلم راه
ز دامانش فلک را دست کوتاه
ازو تا عرش، تا عرش از زمین، راه
خلیدی در جگر این راه، چون تیر
نبودی در میان گر پای کشمیر
مرا زین قصه تن فرسود و جان هم
دلم زین حرف سنگین شد زبان هم
نفس شد منقطع در قطع این راه
درازست این حکایت قصه کوتاه
برون شد کوه را دامن ز چنگم
که چون فرسنگ، آمد پا به سنگم
چو بگذشتی ز کوه پیرپنجال
همان ساعت دگرگون میشود حال
گلستانی که راه آن بهشت است
ببین دهقان در آن گلشن چه کشتهست
ز راهش کی چرا دلتنگ باشد؟
زمرد در میان سنگ باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ سختیها و دشواریهای رسیدن به هدفی بزرگ و مقدس، مانند کشمیر، صحبت میکند. مسیر این راه، باریک و پرخطر است و هر قدم نیاز به تلاش و مجاهدت دارد. شاعر به توصیف موانع و مشکلاتی میپردازد که رهروان در این مسیر با آن مواجه هستند، از جمله خطرات، تنگی راه و دشواریهای جسمی و روحی. با استفاده از تصاویری از کوه و سختیهای آن، به خوف و ترسهای موجود در این سفر اشاره میکند و درمییابیم که پیمودن چنین راهی تنها با عزم و ارادهٔ قوی ممکن است. در نهایت، شاعر به زیباییهای مقصد و پیروزی پس از تحمل این سختیها اشاره میکند، که بهشت و آرامش را در پی دارد.
هوش مصنوعی: ما به کشمیر و خوبی آن باور کامل داریم، اما به راهی که به آن میرسد هیچ اطمینانی نداریم و از آن بیمناکیم.
هوش مصنوعی: پیمودن راه کشمیر دشوار است؛ گویی رسیدن به حق (کشمیر) از راهی نادرست و پرخطر ممکن نیست.
هوش مصنوعی: مگر از باریکی این راه خبر نداری؟ چنان باریک است که گویی کمر کوه است که از مو هم باریکتر است.
هوش مصنوعی: دیدن این راه باریک و خونریز چنان آزار میدهد که کمرِ باریک چون مو، مانند خار در چشم فرو میرود.
هوش مصنوعی: راهی است که پیمودنش آرزویی دستنیافتنی است و از باریکی به تار مویی بر سر پیرزنِ فلک میماند.
هوش مصنوعی: این راه مانند آرزوهای دور و دراز در پیش رو کشیده شده و در هر گامش بیش از صد خطر نهفته است.
هوش مصنوعی: گروهی از رهروان از جان خود دست شستهاند و در آن راه، مانند گره بر رشته، گیر کرده و ماندهاند.
هوش مصنوعی: گروهی هم از پیمودن راه یکسره با سر به پایین غلتیدهاند، همانگونه که مروارید از رشتهٔ پاره فرو میریزد.
هوش مصنوعی: راه فقر و درویشی را از راه کشمیر میتوان شناخت، زیرا نخستین گام هر دو دست کشیدن از دنیاست.
هوش مصنوعی: رهروان در این راه تا رسیدن به منزل چنان لرزانند که دلِ عاشق بر کمر باریک معشوق.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان آسان از این راه گذشت، وقتی نخستین گامش گذشتن از جان است؟
هوش مصنوعی: مسافر کی میتواند از این بلا رها شود؟ مگر آنکه لغزیدن پایش او را دستگیری کند؛ یعنی رهایی جز با افتادن و مرگ نیست.
هوش مصنوعی: در این راه اگر جای پایی مانده باشد، خود دری است که به لغزیدن باز میشود و رهرو را به لغزش وامیدارد.
هوش مصنوعی: راهی است باریک چون لبهٔ شمشیر که جهان در چشم پیمایندهٔ آن از ترس تاریک میشود.
هوش مصنوعی: راهی است پرپیچتر از موی مجعد سیاهپوستان و در تیزی و شیب مانند لبهٔ شمشیر فرنگی.
هوش مصنوعی: فلک آنقدر برای گذشتن از این راه چارهاندیشی کرده که اندیشهٔ این راه او را پیر کرده است.
هوش مصنوعی: افسوس از پیمانهٔ عمر که با پیمودن این راه پر میشود؛ یعنی عمر در این راه به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: پناه بر خدا از کوه پیرپنجال که فلکِ کهنسال هم مانندش را کمتر دیده است.
هوش مصنوعی: باد صبا از آن رو در دامنهٔ این کوه میخرامد که توان بالا رفتن به قلهاش را ندارد.
هوش مصنوعی: این کوه برای کشتن رهروان شمشیری (ستیغی تیز) برکشیده و کسی راهی چنین سنگدل ندیده است.
هوش مصنوعی: فلکِ بلند سراپا در حیرت مانده که راه چگونه از این کوه بالا رفته است.
هوش مصنوعی: از اندیشهٔ این گذرگاه آب میشوم؛ چنان تنگ است که خودِ باریکی هم از تنگی در آن گیر کرده است.
هوش مصنوعی: اگر از این راه حتی به اندازهٔ چهار انگشت پیموده شود، گویی سختی قیامت را پشت سر گذاشتهای.
هوش مصنوعی: اگر جوانی این راه غمانگیز را بپیماید، پیش از رسیدن به قلهٔ کوه پیر میشود.
هوش مصنوعی: بالا رفتن از این کوه در توان هیچکس نیست و حتی خودِ بلندی هم به اوج آن دست نمییابد.
هوش مصنوعی: کوهِ این گذرگاه با همهٔ سنگدلیاش، از ستم این راه دلش دو نیم شده است؛ اشاره به شکاف و درهای که راه در آن است.
هوش مصنوعی: کوه قاف از ترس و هیبت این کوه در گوشهای نشسته و پایهٔ آن، کرسیِ فلک را شکسته است.
هوش مصنوعی: سلامتی و عافیت از دامنهٔ این کوه با سر فرو میغلتد و به دامان قیامت میافتد؛ یعنی در این کوه کسی سالم نمیماند و افتادن از آن به مرگ میانجامد.
هوش مصنوعی: هرچه تیغ و ستیغ کوه تیز و برّنده است، پای رهرو در این راه به همان اندازه کند و ناتوان است.
هوش مصنوعی: در این راه آنقدر استخوان مردگان انباشته شده که گویی برف بر کوه باریده است.
هوش مصنوعی: در دامنهٔ این کوه از بس خون مردم ریخته شده، سرخی شفق در میان لالههای سرخ گم میشود و پیدا نیست.
هوش مصنوعی: عمر رهرو این راه کوتاه نمیشود، زیرا خودِ عمر هم نمیتواند از این راه بگذرد؛ یعنی راه چنان دشوار است که حتی گذر عمر را متوقف میکند.
هوش مصنوعی: پلنگ این کوه چنان دلیر است که قصد جنگ با شیر آسمان (برج اسد) را دارد، و شاید از بالا به زیر آید؛ کنایه از بلندی کوه که پلنگش همسطح آسمان است.
هوش مصنوعی: آیا این کوه مجموعهای از کوههای قاف است؟ که هر پارهاش خود کوهی از غم و اندوه است.
هوش مصنوعی: زمین در شگفت است که آسمان چگونه توانسته این کوه سنگین را بر دوش بگیرد؛ یعنی کوه آنقدر بلند است که گویی آسمان آن را نگه داشته است.
هوش مصنوعی: اگر آسمان جامهٔ اطلس خود را بر تن این کوه کند، این جامه بیش از تا زانوی کوه نمیرسد؛ یعنی کوه از آسمان بزرگتر است.
هوش مصنوعی: آسمان مانند ستمدیدگان، از ستم بیدریغ این کوه، در پای تیغ و ستیغ آن نشسته است.
هوش مصنوعی: راه این کوه از درخشش تیغهای تیز آن روشن است و خورشید برای آن همچون چراغی است که زیر دامنش قرار دارد؛ یعنی کوه از خورشید بالاتر است.
هوش مصنوعی: این کوه آسمان را زیر زانوی خود گرفته است؛ دیگر چه چیزی را تا لامکان بر سر خود میبرد؟ کنایه از بلندی بیاندازهٔ آن.
هوش مصنوعی: از بس استخوان فیلها در این راه انباشته شده، تیغهٔ کوه گمان کرده که این استخوانها دستهٔ آن است؛ تیغ کوه و استخوان عاج همچون تیغ و دستهٔ عاجی است.
هوش مصنوعی: وقتی از این راه به بالای کوه برسی، آسمان را در حد کمرگاه کوه پشت سر میگذاری.
هوش مصنوعی: این کوه سنگین با آن همه بزرگی، شکوه آسمان را بر هم نزد؛ چه وقار و خویشتنداریای دارد!
هوش مصنوعی: بزرگان وقتی بر کوچکتران چیره شوند از قانون جوانمردی سر نمیپیچند؛ کوه نیز با آسمانِ کوچکتر از خود مدارا کرده است.
هوش مصنوعی: اگر صبحدم بخواهد بر این کوه بالا رود، نفسش از خستگی در سینه میسوزد.
هوش مصنوعی: اگر کوه قاف در برابر این کوه لاف بزرگی بزند، این کوه از دامن خود سنگ بر سر قاف میریزد.
هوش مصنوعی: این گذرگاه چنان بیراه و ناهموار است که آسمان فقط از گردنهٔ آن میتواند بگذرد؛ «گردن» هم به معنای گردنهٔ کوه است.
هوش مصنوعی: اگر فرهاد کوهکن با این کوه سروکار پیدا میکرد، از عشق شیرین بیزار میشد.
هوش مصنوعی: در این راه هیچ پارهسنگی نیست که رهرو را به درنگ و ایستادن وادار نکند.
هوش مصنوعی: عمر طبیعی انسان برای پیمودن این راه بسیار کوتاه است؛ برای گذشتن از آن عمر جاودان خضر لازم است.
هوش مصنوعی: در این راه پرنده نمیتواند پرواز کند و با قیچیِ بالهایش این راه را ببُرد و طی کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی این راه را به پایان برساند، به راستی مرد است؛ زیرا در اینجا صد راه نیستی و مرگ پیرامون اوست.
هوش مصنوعی: در این راه فریبنده و پرخطر، فرسنگ به فرسنگ جهانی از مردم همچون شیشه بر سنگ غلتیده و شکستهاند.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از این راه به جایی رفت، در حالی که صد کوه خطر به یک مو بسته است؟
هوش مصنوعی: هرکس راه این کوه قافمانند را پیموده، جز تیغهای تیز کوه و رگهای گردنِ برآمده از رنج چیزی ندیده است.
هوش مصنوعی: این کوه اندوه از بس آدمی کشته، رگهایش از خون پر شده است.
هوش مصنوعی: رهرو چگونه میتواند شکر این راه را بگوید، راهی که به هر پایی دنیایی لغزش میبخشد؟ این سخن طعنهآمیز است و منظور سختی و لغزندگی راه است.
هوش مصنوعی: گذشتن از این راه تنگ دشوار است. رهرو در این راه مانند نقشی بر سنگ از حرکت بازمیماند.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از این راه به سلامت گذشت، وقتی در هر گام آن صد قیامت و هول نهفته است؟
هوش مصنوعی: این کوهسار از لالههای داغدار چنان پوشیده است که گویی چشم ستارگان سرمه کشیده است.
هوش مصنوعی: هر پارهسنگ این کوه چنان فتنهانگیز و تیز است که میتواند شمشیر صد هلاکو را تیز کند.
هوش مصنوعی: دو عالم مانند دو پرندهٔ بالشکسته، حیران بر دو زانوی این کوه نشستهاند. یعنی کوه چنان عظیم است که جهان در برابرش درمانده است.
هوش مصنوعی: راهی است بسیار فریبنده که با همهٔ پیچوخمش بسیار هم دراز است.
هوش مصنوعی: در هر قدمِ این راه، سر رهرو صد جا میشکند، چون لغزش در کمین پای او نشسته است.
هوش مصنوعی: تیغهای این کوه از خون ستارگان زنگ زدهاند. کوه چنان بلند است که راه نفس صبح را تنگ کرده است.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از این راه به سلامت گذشت، وقتی مرگ مانند واپسین نفس زیر پای رهرو است؟
هوش مصنوعی: در این راه هرکس در کار خود درمانده است. گویی باید با ناخن کار صد فرهاد کوهکن را انجام دهد.
هوش مصنوعی: از پستی و بلندی این راه چه میپرسی؟ رفتن در این راه کار رندان بیپروا نیست و آسانگیری در آن نمیگنجد.
هوش مصنوعی: در این راه جای پا مانند نشان گور است و از این راه تا نیستی تنها یک گام فاصله است.
هوش مصنوعی: این گذرگاه به خط باریک فرق سر که با شانه باز میشود میماند. در این راه باید مانند مو باریک شد تا بتوان گذشت.
هوش مصنوعی: اگر خضر هم در اینجا راهنمای تو باشد، به جای یاری، کفش لغزش پیش پایت میگذارد.
هوش مصنوعی: آسمان چگونه از این کوه بالاتر رفته است، وقتی در اینجا پر فرشتگان هم میریزد؟
هوش مصنوعی: چگونه حتی یک تن از این راه به سلامت میرهد؟ سخن دور از واقعیت نباید گفت؛ یعنی چنین چیزی ممکن نیست.
هوش مصنوعی: از این راه پراندوه چه میپرسی؟ در وصف این کوه زبان سنگین و ناتوان میشود.
هوش مصنوعی: در وصف این کوه باید دم فروبست، زیرا حتی پای قلم هم از نوشتن دربارهٔ آن میلغزد.
هوش مصنوعی: دست فلک به دامن این کوه نمیرسد. فاصلهٔ آن تا عرش به اندازهٔ فاصلهٔ زمین تا عرش است.
هوش مصنوعی: اگر شوق کشمیر در میان نبود، این راه مانند تیر در جگر فرو میرفت.
هوش مصنوعی: گفتن این قصه تن و جانم را فرسود و از این سخن هم دلم و هم زبانم سنگین شد.
هوش مصنوعی: در پیمودن این راه نفسم برید. این حکایت دراز است و بهتر است کوتاهش کنم.
هوش مصنوعی: دامن کوه از دستم رها شد، زیرا پایم مانند سنگ فرسنگ به سنگ خورد و از رفتن ماند.
هوش مصنوعی: همین که از کوه پیرپنجال گذشتی، در همان ساعت حال و هوا دگرگون میشود.
هوش مصنوعی: به گلستانی میرسی که راهش خود بهشت است. ببین باغبان در آن گلشن چه کاشته است.
هوش مصنوعی: چرا کسی از سختی راهش دلتنگ باشد؟ زمرد همیشه در میان سنگ است؛ یعنی رسیدن به گوهر کشمیر جز با گذشتن از سنگلاخ ممکن نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.