دلت را گر هوای انبساط است
نشاط عمر در باغ نشاط است
به پهلویش زمردفام کوهی
چه کوهی، بلکه خضر باشکوهی
پرست این کوه را از سبزه دامان
به کوه آمد مگر خضر از بیابان؟
به پاکی دامنش چون دامن گل
نسیمش خوشهچین خرمن گل
ازان نرگس نظر دوزد بر این خاک
که چشم پاک خواهد، دامن پاک
به موزونی، چنار از نارون به
خزانش از بهار صد چمن به
چمن را گرچه هست از گل سپاهی
ندارد همچو خیری، خیرخواهی
نباشد گر نگار اینجا، چه پرواست؟
نگارستانی از هر برگ، پیداست
نمییابد به قدر رنگ گل، نام
زبانم غنچه شد زین شرم، در کام
ز بس گفتم سخن زین سبز گلشن
زبان شد در دهانم برگ سوسن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این مثنوی در وصف «باغ نشاط» است و با بازی با نام باغ آغاز میشود. شاعر کوه سبز کنار باغ را به خضر مانند میکند و سپس پاکی خاک، نسیم، نرگس، چنار، پاییز و گل خیری آن را میستاید. در پایان میگوید زبانش از وصف رنگهای باغ ناتوان مانده و با تصویر غنچه و برگ سوسن، این ناتوانی را بیان میکند.
هوش مصنوعی: اگر دلت خواهان گشادگی و شادمانی است، شادی و خوشی عمر را در باغ نشاط میتوان یافت. شاعر با نام باغ، یعنی «نشاط»، بازی میکند.
هوش مصنوعی: در کنار این باغ کوهی سبز به رنگ زمرد هست؛ چه کوهی! بلکه گویی خضر باشکوه است، چون خضر را با سبزی و جامهٔ سبز میشناسند.
هوش مصنوعی: دامنهٔ این کوه پر از سبزه است؛ گویی خضر از بیابان به این کوه آمده و سبزی را با خود آورده است.
هوش مصنوعی: دامنهٔ این کوه در پاکی مانند دامن گل است، و نسیمش از خرمن گلها خوشه برمیچیند و بوی گل را با خود میبرد.
هوش مصنوعی: گل نرگس از این رو چشم به این خاک دوخته است که چشم پاک، دامن پاک میجوید؛ یعنی نرگس پاکچشم شیفتهٔ این زمین پاکدامن شده است.
هوش مصنوعی: در این باغ، درخت چنار در خوشقامتی و تناسب از نارون بهتر است، و پاییزش از بهارِ صد باغ دیگر زیباتر است.
هوش مصنوعی: هرچند چمن سپاهی از گلها دارد، هیچکدام در نیکخواهی به پای گل خیری نمیرسد. شاعر میان نام گل «خیری» و واژهٔ «خیرخواه» جناس آورده است.
هوش مصنوعی: اگر معشوقِ زیبارو اینجا نباشد، باکی نیست؛ از هر برگ این باغ نگارخانهای از نقش و رنگ پیداست. «نگار» هم به معنای معشوق است و هم به معنای نقش.
هوش مصنوعی: هیچ نامی در خور رنگهای گل این باغ یافت نمیشود؛ از این شرم که نمیتوانم آن را وصف کنم، زبانم در دهان مانند غنچه بسته و خاموش شد.
هوش مصنوعی: از بس دربارهٔ این گلشن سبز سخن گفتم، زبان در دهانم مانند برگ سوسن شد. سوسن را «دهزبان» ولی خاموش میدانستند، پس شاعر هم سخنگوست و هم از وصف کامل باز مانده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.