آن است که فرق نکند میان درویش و توانگر و از دعوت درویش ترفع نکند که رسول (ص) مساکین را اجابت کردی و حسن بن علی رضی الله عنهما روی به قومی درویشان برگشت، نان پاره ای در پیش داشتند و می خوردند و گفتند، «یابن رسول الله موافقت کن»، فرود آمد از ستور و موافقت کرد و گفت، «خدای تعالی متکبران را دوست ندارد». چون بخورد گفت، «اکنون فردا شما نیز مرا اجابت کنید». و دیگر روز ایشان را طعامهای نیکو بساخت و بنشست با ایشان به هم و بخوردند.
ادب دوم آن که اگر داند که میزبان منت بر وی خواهد نهاد، نزدیک وی تعللی کند و اجابت نکند، بلکه میزبان باید که اجابت وی فضلی و منتی شناسد و همچنین اگر بداند که در مال وی شبهتی است یا اگر در آن موضوع منکری است، چون فرش دیبا و مجمر سیمین یا بر دیوار صورت جانوران است یا بر سقف یا سماع رود و مزامیر تنبت یا کسی مسخرگی می کند یا فحش می گوید یا زنان جوان به نظاره مردان می آیند، این همه مذموم است و نشاید به چنین جای حاضر شدن. همچنین اگر میزبان مبتدع بود یا فاسق یا ظالم یا مقصود وی لاف و تکبر است، باید که اجابت نکند و اگر اجابت کند و چیزی از این منکرات ببیند و منع نتواند کرد واجب باشد بیرون آمدن.
ادب سیم ان که به سبب دوری راه منع نکند، بلکه هرچه احتمال تواند کرد در عادت، احتمال کند و در توریه است که یک میل برو و بیمار را عیادت کن، از دو میل جنازه را تشییع کن و از سه میل دعوت را اجابت کن و از چهار میل برادر دینی را زیارت کن.»
ادب چهارم آن که اگر روزه دار بود منع نکند، لیکن حاضر شود و اگر میزبان را وحشت نباشد، بر بوی خوش و حدیث خوش قناعت کند که میزبانی روزه دار این باشد و اگر رنجه خواهد شد بگشاید که مزد شادی دل مسلمانی از روزه نافله بسیار فاضلتر و رسول (ص) انکار کرده است که چنین کند و گفته است که برارد تو برای تو تکلف کند و تو گویی من روزه دارم، بزهکار باشی.
ادب پنجمآن که اجابت بر نیت راندن شهوت شکم نکند که این کار بهایم بود، ولیکن نیت اقتدا کند به سنت رسول (ص) و نیت حذر کند از آن که رسول (ص) گفته است که هرکه دعوت اجابت نکند، عاصی است در خدای و رسول و بدین سبب گفته اند گروهی که اجابت دعوت واجب است. و نیت آن کند که برادر مسلمانی را اکرام کند که در خبر است که هرکه مومن را اکرام کند، خدای تعالی را اکرام کرده باشد. و نیت کند که شادی به دل وی رساند که در خبر است که هرکه مومنی را شاد کند، خدای تعالی را شاد کرده باشد. و نیت زیارت میزبان کند که زیارت برادران از جمله قربات عظیم است. و نیت صیانت خود کند از غیبت تا نگویند که از بدخوئی و تکبر نیامد.
این شش نیت است که وی را بر هر یکی ثوابی باشد و مباحات در چنین نیات از جمله قربات گردد و بزرگان دین جهد کرده اند تا در هر حرکتی و سکونی ایشان را نیتی بوده است که با دین مناسبت دارد تا از انفاس ایشان هیچ ضایع نشود.
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به آداب و اصول مهمی اشاره دارد که باید در دعوت و مهمانی رعایت شود. نکات اصلی عبارتند از:
1. **برابری انسانها**: نباید تفاوتی بین درویش و توانگر قائل شد و باید به دعوت نیازمندان پاسخ مثبت داد.
2. **میزبان و اجابت دعوت**: اگر میزبان میخواهد که مهمان نسبت به او احساس دین کند، مهمان باید اجابت دعوت را به تأخیر بیندازد. همچنین اگر میزبان شرایط ناپسندی داشته باشد، مهمان باید دعوت را رد کند.
3. **دوری راه**: باید برای عیادت بیمار یا شرکت در مراسمهای مذهبی، فاصلهها را نادیده گرفت و از فاصلههای مشخص شده در روایات پیروی کرد.
4. **حضور روزهدار**: روزهدار باید در دعوت حاضر شود و اگر میزبان نگران نباشد، با گفتوگو و بوی خوش میزبانی کند.
5. **نیت در اجابت دعوت**: اجابت دعوت باید با نیتهای خیری چون اکرام مومن، شادی دادن به دیگران و حفظ خود از غیبت باشد.
این نکات، اساس رفتارهای اسلامی در خصوص دعوت و مهمانیها را تشکیل میدهند و بر اهمیت نیت در هر عمل تأکید دارند.
هوش مصنوعی: این موضوع بیان میکند که باید بین افراد فقیر و توانگر تفاوت قائل نشد و از دعوت فقرا سرپیچی نکرد. پیامبر (ص) همواره مساکین را پاسخ میدادند. یک بار حسن بن علی (رضی الله عنهما) به گروهی از درویشان نگاه کرد که نان خشک میخوردند و از او خواستند که با آنها همکاری کند. او از اسبش پایین آمد و پاسخ مثبت داد و گفت که خداوند متکبران را دوست ندارد. پس از اینکه آنان غذا خوردند، حسن درخواست کرد که روز بعد آنها او را نیز دعوت کنند. روز بعد او غذایی خوشمزه تهیه کرد و با آنها نشست و غذا خورد.
هوش مصنوعی: اگر کسی بداند که میزبان قصد دارد بر او منت بگذارد، نباید نزدیک او بماند و او را جواب دهد. در عوض، میزبان باید بداند که پاسخ دادن به مهمان، عمل نیک و خدمتی است. همچنین اگر مهمان بداند که در اموال میزبان شبهاتی وجود دارد یا در محل و موضوعاتی که مطرح است، مسائل نامناسبی وجود دارد (مثل داشتن فرشهای گرانقیمت یا تصاویری از حیوانات روی دیوار، موسیقی یا شلوغی، و نیز اگر کسی به تمسخر و لودگی مشغول باشد یا بد دهنی کند)، باید از حضور در این مکان خودداری کند. به همین ترتیب، اگر میزبان فردی بدعتگذار، فاسق، یا ظالم باشد و هدفش تنها خودستایی و لاف زدن باشد، مهمان نباید به او پاسخ دهد. اگر هم که تصمیم بگیرد پاسخ دهد و در اینجا از اعمال ناپسند دیدن کند و نتواند جلوگیری کند، واجب است که آنجا را ترک کند.
هوش مصنوعی: اخلاق و آداب اجتماعی به این معناست که نباید فاصله و مسافت باعث شود از انجام کارهای نیک و پسندیده صرفنظر کنیم. بلکه باید بر اساس عادت و تجربه، تلاش کنیم و در جایی به کسی که بیمار است، سری بزنیم حتی اگر یک فرسنگ فاصله باشد. اگر دو فرسنگ فاصله باشد، باید جنازهای را تشییع کنیم و اگر سه فرسنگ دورتر باشد، دعوتی را بپذیریم و اگر چهار فرسنگ دورتر باشد، برادری از دین را دیدار کنیم.
هوش مصنوعی: ادب چهارم این است که اگر کسی در حال روزهدار بودن، دعوت شود، نباید از رفتن به مهمانی خودداری کند. در صورتی که میزبان از حضور او ناراحت نشود، میتواند به خوشبو بودن و گفتوگوهای دلنشین قناعت کند، چرا که میزبانی از مهمان روزهدار این گونه است. اگر مهمان احساس ناراحتی کند، میتواند در روزهاش تجدید نظر کند، زیرا شادی دل مؤمن به خاطر روزه نافله از این کار بسیار باارزشتر است. پیامبر (ص) نیز به این مسئله اشاره کرده و فرمودند که نباید خود را در این موقعیتها به زحمت انداخت و نیت روزهداری را به عنوان تجمل انجام داد، زیرا این کار ناخوشایند است.
هوش مصنوعی: در ادب پنجم، گفته شده که باید نیت انجام کارها، به ویژه پذیرایی از مهمان، به گونهای باشد که نشانهای از شکمپرستی نباشد، زیرا این رفتار مشابه حیوانات است. بلکه باید قصد پیروی از سنت پیامبر (ص) را داشته باشید و از آنچه پیامبر فرموده است، دوری کنید، چرا که اجابت دعوت دیگران واجب است و ترک آن مورد نافرمانی خدا و پیامبر تلقی میشود. همچنین، نیت باید بر این باشد که به برادر مسلمان خود احترام بگذارید، زیرا احترام به مؤمن به معنای احترام به خداوند است. علاوه بر این، قصد شاد کردن دل مؤمن و ایجاد خوشحالی در او نیز مورد توجه قرار گرفته، چرا که شاد کردن دل مومنان موجب خوشنودی خداوند میشود. همچنین توصیه شده که نیت زیارت میزبان را داشته باشید، زیرا این کار از بزرگترین اعمال نیک به شمار میرود. در نهایت، باید از غیبت پرهیز کنید تا به بدخلقی و تکبر متهم نشوید.
هوش مصنوعی: شش نیت وجود دارد که هر کدام دارای ثواب مخصوص به خود هستند و این نیتها جزو کارهای پسندیده به حساب میآیند. بزرگان دین تلاش کردهاند که در هر حرکتی و سکونی که انجام میدهند، نیتی داشته باشند که با اصول دین سازگاری داشته باشد تا هیچ بهره و ثوابی از اعمال و نفس آنها از بین نرود.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.