بخش ۵۶ - تدبیر خسرو با گردوی: نامه به گردیه و کشتن گستهمِ مست در شب
چنین تا برآمد برین چندگاه
ز گستهم پر درد شد جان شاه
برآشفت روزی به گردوی گفت
که گستهم با گردیه گشت جفت
سوی او شدند آن بزرگ انجمن
برانم که او بودشان رای زن
از آمل کس آمد ز کارآگهان
همه فاش کرد آنچ بودی نهان
همیگفت زین گونه تا تیره گشت
ز گفتار چشم یلان خیره گشت
چو سازندگان شمع ومیخواستند
همه کاخ او را بیاراستند
ز بیگانه مردم بپردخت جای
نشست از بر تخت با رهنمای
همان نیز گردوی و خسرو بهم
همیرفت از گردیه بیش و کم
بدو گفت ز ایدر فراوان سپاه
به آمل فرستادهام کینه خواه
همه خسته وکشته بازآمدند
پرازناله وبا گداز آمدند
کنون اندرین رای ما را یکیست
که از رای ما تاج و تخت اندکیست
چو بهرام چوبینه گم کرد راه
همیشه بدی گردیه نیک خواه
کنون چارهای هست نزدیک من
مگو این سخن بر سر انجمن
سوی گردیه نامه باید نوشت
چو جویی پر از می بباغ بهشت
که با تو همی دوستداری کنم
بهر جای و هر کار یاری کنم
برآمد برین روزگاری دراز
زبان بر دلم هیچ نگشاد راز
کنون روزگار سخن گفتن است
که گردوی ما رابجای تنست
نگر تا چگونه کنی چارهای
کزان گم شود زشت پتیارهای
که گستهم را زیر سنگآوری
دل وخانهٔ ما به چنگ آوری
چو این کرده باشی سپاه تو را
همان در جهان نیک خواه تو را
مر آن را که خواهی دهم کشوری
بگردد بر آن کشور اندر سری
توآیی به مشکوی زرین من
سرآورده باشی همه کین من
برین برخورم سخت سوگند نیز
فزایم برین بندها بند نیز
اگر پیچم این دل ز سوگند من
مبادا ز من شاد پیوند من
بدو گفت گردوی نوشه بدی
چو ناهید در برج خوشه بدی
تو دانی که من جان و فرزند خویش
برو بوم آباد و پیوند خویش
بجای سر تو ندارم به چیز
گرین چیزها ارجمندست نیز
بدین کس فرستم به نزدیک اوی
درفشان کنم جان تاریک اوی
یکی رقعه خواهم برو مهر شاه
همان خط او چون درخشنده ماه
به خواهر فرستم زن خویش را
کنم دور زین در بد اندیش را
که چونین سخن نیست جز کار زن
به ویژه زنی کو بود رای زن
برین نیز هر چون همیبنگرم
پیام تو باید بر خواهرم
بر آید بکام تو این کار زود
برین بیش و کم بر نباید فزود
چو بشنید خسرو بران شاد شد
همه رنجها بر دلش باد شد
هم آنگه ز گنجور قرطاس خواست
ز مشک سیه سوده انقاس خواست
یکی نامه بنوشت چون بوستان
گل بوستان چون رخ دوستان
پر از عهد و پیوند و سوگندها
ز هر گونهای لابه و پندها
چو برگشت عنوان آن نامه خشک
نهادند مهری برو بر ز مشک
نگینی برو نام پرویز شاه
نهادند بر مهر مشک سیاه
یکی نامه بنوشت گردوی نیز
بگفت اندرو پند و بسیار چیز
سرنامه گفت آنک بهرام کرد
همه دوده و بوم بدنام کرد
که بخشایش آراد یزدان بروی
مبادا پشیمان ازان گفت وگوی
هرآنکس که جانش ندارد خرد
کم و بیشی کارها ننگرد
گر او رفت ما از پس اورویم
بداد خدای جهان بگرویم
چو جفت من آید به نزدیک تو
درخشان کند جان تاریک تو
ز گفتار او هیچ گونه مگرد
چو گردی شود بخت را روی زرد
نهاد آن خط خسرو اندر میان
بپیچید برنامه بر پرنیان
زن چاره گر بستد آن نامه را
شنید آن سخنهای خود کامه را
همیتاخت تا بیشهٔ نارون
فرستادهٔ زن به نزدیک زن
ازو گردیه شد چو خرم بهار
همان رخ پر از بوی و رنگ و نگار
زبهرام چندی سخن راندند
همی آب مژگان بر افشاندند
پس آن نامهٔ شوی با خط شاه
نهانی بدو داد و بنمود راه
چو آن شیر زن نامهٔ شاه دید
تو گفتی بروی زمین ماه دید
بخندید و گفت این سخن رابه رنج
ندارد کسی کش بود یار پنج
بخواند آن خط شاه بر پنج تن
نهان داشت زان نامدار انجمن
چو بگشاد لب زود پیمان ببست
گرفت آن زمان دست او را بدست
همان پنج تن را بر خویش خواند
به نزدیکی خوابگه برنشاند
چو شب تیره شد روشنایی بکشت
لب شوی بگرفت ناگه بمشت
ازان مردمان نیز یار آمدند
به بالین آن نامدار آمدند
بکوشید بسیار با مرد مست
سر انجام گویا زبانش ببست
سپهبد به تاریکی اندر بمرد
شب و روز روشن به خسرو سپرد
بشهر اندرون بانگ و فریاد خاست
بهر برزنی آتش وباد خاست
چو آواز بشنید ناباک زن
بخفتان رومی بپوشید تن
شب تیره ایرانیان رابخواند
سخنهای آن کشته چندی براند
پس آن نامهٔ شاه بنمودشان
دلیری و تندی بیفزودشان
همه سرکشان آفرین خواندند
بران نامه برگوهر افشاندند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
گستهم گردوی بهرام چوبینه (اشاره) خسرو پرویز گردیه
هوش مصنوعی: خسرو پرویز پس از آگاهی از نزدیکی گستهم و گردیه، از گردوی خواست تا به این موضوع رسیدگی کند. او به گردوی نامهای نوشت و از او درخواست کرد تا به نحوی به گستهم آسیب برساند. گردوی نیز با تأمل و احتیاط، آماده بود تا این کار را انجام دهد و به خسرو وعده داد که این مسئله را حل کند. در ادامه، گردوی نامهای به نزد همسرش فرستاد تا او نیز در این موضوع دخالت کند و در نهایت رشتهی اقداماتی را ترتیب دادند تا به هدف خود برسند. در خلال این حوادث، عملیاتی شبانه برای کشتن گستهم انجام شد و این اقدام باعث شور و هیجان در میان سپاه خسرو شد.
هوش مصنوعی: پس از مدتی که خسرو پرویز از جفت شدن گستهم و گردیه ناراحت و دلگیر شد، جانش به شدت از این ماجرا آکنده از درد و رنج گشت.
هوش مصنوعی: روزی خسرو پرویز به گردوی، یکی از همراهانش، گفت که گستهم، پهلوان ایرانی، با گردیه (همسرش) ازدواج کرده و در کنار اوست.
هوش مصنوعی: آن بزرگان به سمت گردوی رفتند تا او را متقاعد کنند، زیرا او مشاور و راهنمای آنان بود.
هوش مصنوعی: شخصی از آمل که کاردان و آگاه به امور بود، همه چیزهایی را که پنهان مانده بود، به طور علنی بیان کرد.
هوش مصنوعی: او تا اینجا ادامه داد تا اینکه شب تاریک شد و از شدت گفتارش، چشمهای یلان (بزرگمردان و جنگجویان) خیره و متعجب شد.
هوش مصنوعی: وقتی سازندگان شمع و شراب قصد داشتند، همه تلاش کردند تا کاخ خسرو پرویز را زیبا و آراسته کنند.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز به مردان غیربومی به دلیل ترس از شورش و آزار، از تخت سلطنت دوری میکند و برای آرامش و امنیت خود به راهنمایی (مشاوره) نیاز دارد.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز و گردوی، از گردیه به هم نزدیک میشدند و رابطهٔ آنان به هم وابسته و نزدیک بود.
هوش مصنوعی: او به خسرو میگوید که من از این سو سپاه زیادی به آمل فرستادهام تا انتقامجو باشد.
هوش مصنوعی: همهی سربازان خسته و کشته به خانه برگشتند و پر از ناله و آزار و غم بودند.
هوش مصنوعی: اکنون در فکر ما یک پیشنهاد وجود دارد که برای رسیدن به تاج و تخت، فرقی نمیکند.
هوش مصنوعی: بهرام چوبینه، هنگامی که راه را گم کرد، همیشه به یاد گردیه، که نیکوکار است، بدی کرد.
هوش مصنوعی: اکنون یک راه حلی در نزد من وجود دارد، از گفتن این موضوع در جمع مردم خودداری کن.
هوش مصنوعی: باید نامهای به گردیه نوشت، مانند آبی زلال و پر از شراب در باغ بهشت.
هوش مصنوعی: من همیشه نسبت به تو محبت دارم و در هر موقعیت و کار به یاریات میرسم.
هوش مصنوعی: در این مدت طولانی هیچ سخنی از راز دل من باز نشده و هیچ چیزی را نمیتوانستم بگویم.
هوش مصنوعی: این زمان، زمان سخن گفتن است و به جای بدن، زندگی و روح ما در دستان گردو (نماد یا جدایی از گنج و ثروت) قرار دارد.
هوش مصنوعی: نگاه کن، ببین چطور میتوانی تدبیری بیندیشی تا آن موجود زشت و پتیاره، گم شود.
هوش مصنوعی: اگر گستهم را به زیر سنگ بیندازی، دل و خانه ما را به چنگ میآوری.
هوش مصنوعی: اگر سپاه تو این کار را کرده باشد، دیگر هیچ کس در جهان برای تو خیرخواه نخواهد بود.
هوش مصنوعی: هر که را میخواهی به او مملکت بدهم، آن شخص در آن سرزمینی که به او داده میشود، باید بیرون از آن کشور پنهان و در خفا زندگی کند.
هوش مصنوعی: تو به محفل من میآیی و با عطر خوش مشک و ظرف زرین در دستت همنشین میشوی، تا همه دشمنیها و کینههای من را فراموش کنیم.
هوش مصنوعی: با این حال، به شدت سوگند میخورم و بر این پیمانها نیز سختی بیشتری میافزایم.
هوش مصنوعی: اگر دل من از سوگند خود منحرف شود، نخواهم گذاشت که پیوند شادی از من بگسلد.
هوش مصنوعی: گردوی به خسرو پرویز گفت که تو مانند ناهید (الهه عشق و زیبایی) در اوج زیبایی و شکوه هستی.
هوش مصنوعی: تو میدانی که من جان و فرزند خود را به خاطر تو رها میکنم و برای آبادانی و پیوند با تو به سرزمین تو میروم.
هوش مصنوعی: برای من هیچ چیزی به ارزش سر تو نیست، هرچند که آن چیزها نیز ارزشمند باشند.
هوش مصنوعی: برای این فرد (گردیه) نامهای میفرستم و با درخشش نامهام، جان تیره او (گستهم) را روشن میکنم.
هوش مصنوعی: میخواهم نامهای به او بفرستم که مهر شاه بر آن باشد و خط او مانند نور ماه درخشان باشد.
هوش مصنوعی: من میخواهم همسرم را به خواهرم بفرستم تا او را از این فرد بداندیش دور کند.
هوش مصنوعی: چنین سخنانی تنها از زنی برمیآید، بهویژه زنی که دارای عقل و تدبیر باشد.
هوش مصنوعی: من هر بار که به این موضوع نگاه میکنم، میبینم که باید پیام تو را به خواهرم برسانم.
هوش مصنوعی: این کار به خواستهٔ تو به زودی انجام خواهد شد و نباید در آن نه کم و نه زیاد شود.
هوش مصنوعی: وقتی خسرو این خبر را شنید، بسیار خوشحال شد و همه ناراحتیها و غمهایش کنار رفت.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز در آن لحظه از نگهبان خود خواست که کاغذ و قلم بیاورد، تا نامهای بنویسد که از مشک سیاه مملو از بوی خوش آماده شده باشد.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز نامهای نوشت که مانند باغی پر از گل، زیبا و خوشبو بود و چنانکه چهره دوستان زیباست، شاداب و دلنشین به نظر میرسید.
هوش مصنوعی: نامه پر از عهد و پیمان و قسمهاست و شامل هر نوع خواهش و نصیحتی است.
هوش مصنوعی: وقتی که عنوان نامه به حالت اولیهاش بازگشت، مهر سیاه رنگی بر روی آن گذاشتند.
هوش مصنوعی: بر روی آن نامه، نگینی را گذاشتند که نام «پرویز شاه» بر آن حک شده بود و این نگین از مشک سیاه ساخته شده بود.
هوش مصنوعی: گردوی نامهای نوشت و در آن نکات و نصایح و مطالب زیادی را گفت.
هوش مصنوعی: بهرام، که احتمالاً اشاره به بهرام گور است، در نامهاش گفت که همه خانواده و سرزمین افراد بدنام را رسوا کرده و آنها را بیحرمت ساخته است.
هوش مصنوعی: خدای یزدان بر تو رحمت و بخشش نازل کند، و امیدوارم از آن گفتوگو که انجام دادهای، پشیمان نشوی.
هوش مصنوعی: هر کسی که عقل و فهم ندارد، در هر حال، کارهای ناپسند و ناشایست را نخواهد دید.
هوش مصنوعی: اگر او (دوست یا همراه) برود، ما هم به دنبالش میرویم و در این راه به خداوند جهان توکل میکنیم.
هوش مصنوعی: زمانی که جفت من (مهر یا محبوب من) به نزد تو بیاید، جان تو را که در حال تیرگی و غم است، روشن و پرنور خواهد کرد.
هوش مصنوعی: از سخنان او هیچ دور نشو زیرا اگر این کار را بکنی، بخت برایت بد میشود و به رنگ زرد در میآید.
هوش مصنوعی: خسرو نامهاش را در وسط گذاشت و آن را به دقت روی پارچهای نرم و ظریف پیچید.
هوش مصنوعی: زن چارهگر (گردیه) آن نامه را گرفت و آن گفتارهای پر از خواسته و آرزو را شنید.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز به سوی درختان نارون شتابان میرفت تا پیام زن را به نزدیک او برساند.
هوش مصنوعی: گردیه مانند بهار خرم و شادیبخش است که چهرهاش پر از عطر و رنگ و زیبایی است.
هوش مصنوعی: چندین بار درباره بهرام صحبت کردند و در این صحبتها اشکهایشان را بر زمین ریختند.
هوش مصنوعی: پس آن نامهٔ شوهر با دست خط شاه به شکل پنهانی به او (گردیه) داد و راه را به او نشان داد.
هوش مصنوعی: وقتی آن زن دلیر نامهٔ شاه را دید، انگار بر روی زمین ماه را مشاهده کرده است.
هوش مصنوعی: او (گردیه) خندید و گفت این حرف را به زحمت نمیارزد، کسی که دوست پنج (پنج نفر از یاران وفادار) باشد، در مشکلات نباید نگران باشد.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز نامهای را که برای پنج نفر از بزرگان نوشته بود، خواند و اسم آن انجمن نامدار را از آنها پنهان نگه داشت.
هوش مصنوعی: وقتی خسرو پرویز صحبت کرد، سریعاً پیمانی بست و در همان لحظه دست او (گستهم) را در دست خود گرفت.
هوش مصنوعی: خسرو پنج نفر از افراد مورد نظرش را به حضور فراخواند و آنها را در نزدیکی مکان خوابش نشاند.
هوش مصنوعی: وقتی شب تاریک شد، روشنایی (شمع یا چراغ) را خاموش کرد و ناگهان لبش را گرفت.
هوش مصنوعی: مردان دیگری نیز به سراغ آن پهلوان معروف آمدند و در کنار او ایستادند.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز خیلی تلاش کرد تا با آن مرد مست (گستهم) صحبت کند، ولی در نهایت به نظر میرسد که او دیگر نمیتوانست صحبت کند یا زبانش بسته شده بود.
هوش مصنوعی: سپهبد در تاریکی شب کشته شد و روز روشن را به خسرو سپرد.
هوش مصنوعی: در شهر ناگهان ندا و فریاد برخاست و به خاطر بیدار کردن زنان، آتش و باد به حرکت درآمد.
هوش مصنوعی: زن نابکار به محض اینکه صدای فریاد را شنید، به خواب رفت و تن خود را پوشاند.
هوش مصنوعی: شب تاریک، ایران را به سخن آورد و کشتهشدگان زیادی را به یاد آورد.
هوش مصنوعی: نامهٔ شاه به آنها نشاندهندهٔ شجاعت و جسارت او بود و بر روحیهٔ آنها افزود.
هوش مصنوعی: همهٔ زورمندان و سرکشان به این نامه تحسین کردند و آن را ستودند و بر آن نامه مانند جواهر درخشان تمجید کردند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.