بخش ۴۴ - وداع کیخسرو با ایرانیان و کنیزان، سپردن تاج به لهراسب و عزیمت به کوه با پهلوانان
به ایرانیان گفت پیروز شاه
که بدرود باد این دل افروز گاه
چو من بگذرم ز این فرومایه خاک
شما را بخواهم ز یزدان پاک
به پدرود کردن رخ هر کسی
ببوسید با آب مژگان بسی
یلان را همه پاک در بر گرفت
به زاری خروشیدن اندر گرفت
همی گفت کاجی من این انجمن
توانستمی برد با خویشتن
خروشی برآمد ز ایران سپاه
که خورشید بر چرخ گم کرد راه
پس پردهها کودک خرد و زن
به کوی و به بازار شد انجمن
خروشیدن ناله و آه خاست
به هر برزنی ماتم شاه خاست
به ایرانیان آن زمان گفت شاه
که فردا شما را همین است راه
هر آن کس که دارید نام و نژاد
به دادار خورشید باشید شاد
من اکنون روان را همی پرورم
که بر نیک نامی مگر بگذرم
نبستم دل اندر سپنجی سرای
بدان تا سروش آمدم رهنمای
بگفت این و از پایگه اسب خواست
ز لشکرگه آواز فریاد خاست
بیامد به ایوان شاهی دژم
به آزاد سرو اندر آورده خم
کنیزک بدش چار چون آفتاب
ندیدی کسی چهر ایشان به خواب
ز پرده بتان را بر خویش خواند
همه راز دل پیش ایشان براند
که رفتیم اینک ز جای سپنج
شما دل مدارید با درد و رنج
نبینید جاوید ز این پس مرا
کز این خاک بیدادگر بس مرا
سوی داور پاک خواهم شدن
نبینم همی راه بازآمدن
بشد هوش زان چار خورشید چهر
خروشان شدند از غم و درد و مهر
شخودند روی و بکندند موی
گسستند پیرایه و رنگ و بوی
از آن پس هر آن کس که آمد به هوش
چنین گفت با ناله و با خروش
که ما را ببر ز این سرای سپنج
رها کن تو ما را از این درد و رنج
بدیشان چنین گفت پر مایه شاه
کز این پس شما را همین است راه
کجا خواهران جهاندار جم
کجا تاجداران با باد و دم
کجا مادرم دخت افراسیاب
که بگذشت زآن سان بدریای آب
کجا دختر تور ماه آفرید
که چون او کس اندر زمانه ندید
همه خاک دارند بالین و خشت
ندانم به دوزخ درند ار بهشت
مجویید از این رفتن آزار من
که آسان شود راه دشوار من
خروشید و لهراسب را پیش خواند
از ایشان فراوان سخنها براند
به لهراسب گفت این بتان منند
فروزندهٔ پاک جان منند
بر این هم نشست اندر این هم سرای
همی دارشان تا تو باشی به جای
نباید که یزدان چو خواندت پیش
روان شرم دارد ز کردار خویش
چو بینی مرا با سیاوش به هم
ز شرم دو خسرو بمانی دژم
پذیرفت لهراسب زو هرچه گفت
که با دیدهشان دارم اندر نهفت
وز آن جایگه تنگ بسته میان
بگردید بر گرد ایرانیان
کز ایدر به ایوان خرامید زود
مدارید در دل مرا جز درود
مباشید گستاخ با این جهان
که او بدتری دارد اندر نهان
مباشید جاوید جز راد و شاد
ز من جز به نیکی مگیرید یاد
همه شاد و خرم به ایوان شوید
چو رفتن بود شاد و خندان شوید
همه نامداران ایران سپاه
نهادند سر بر زمین پیش شاه
که ما پند او را به کردار جان
بداریم تا جان بود جاودان
به لهراسب فرمود تا بازگشت
بدو گفت روز من اندر گذشت
تو رو تخت شاهی بهآیین بدار
به گیتی جز از تخم نیکی مکار
هر آن گه که باشی تن آسان ز رنج
ننازی به تاج و ننازی به گنج
چنان دان که رفتنت نزدیک شد
به یزدان ترا راه باریک شد
همه داد جوی و همه داد کن
ز گیتی تن مهتر آزاد کن
فرود آمد از باره لهراسب زود
زمین را ببوسید و شادی نمود
بدو گفت خسرو که پدرود باش
به داد اندرون تار گر پود باش
برفتند با او ز ایران سران
بزرگان بیدار و کنداوران
چو دستان و رستم چو گودرز و گیو
دگر بیژن گیو و گستهم نیو
به هفتم فریبرز کاووس بود
به هشتم کجا نامور طوس بود
همی رفت لشکر گروهاگروه
ز هامون بشد تا سر تیغ کوه
ببودند یک هفته دم بر زدند
یکی بر لب خشک نم بر زدند
خروشان و جوشان ز کردار شاه
کسی را نبود اندر آن رنج راه
همی گفت هر موبدی در نهفت
کز این سان همی در جهان کس نگفت
چو خورشید بر زد سر از تیره کوه
بیامد به پیشش ز هر سو گروه
زن و مرد ایرانیان صدهزار
خروشان برفتند با شهریار
همه کوه پر ناله و با خروش
همی سنگ خارا برآمد به جوش
همی گفت هر کس که شاها چه بود
که روشن دلت شد پر از داغ و دود
گر از لشکر آزار داری همی
مر این تاج را خوار داری همی
بگوی و تو از گاه ایران مرو
جهان کهن را مکن شاه نو
همه خاک باشیم اسب ترا
پرستنده آذرگشسب ترا
کجا شد ترا دانش و رای و هوش
که نزد فریدون نیامد سروش
همه پیش یزدان ستایش کنیم
به آتشکده در نیایش کنیم
مگر پاک یزدانت بخشد به ما
دل موبدان بردرخشد به ما
شهنشاه زآن کار خیره بماند
از آن انجمن موبدان را بخواند
چنین گفت ایدر همه نیکویست
بر این نیکویها نباید گریست
ز یزدان شناسید یکسر سپاس
مباشید جز پاک یزدانشناس
که گرد آمدن زود باشد به هم
مباشید ز این رفتن من دژم
بدان مهتران گفت ز این کوهسار
همه بازگردید بیشهریار
که راهی دراز است و بیآب و سخت
نباشد گیاه و نه برگ درخت
ز با من شدن راه کوته کنید
روان را سوی روشنی ره کنید
بر این ریگ برنگذرد هر کسی
مگر فره و برز دارد بسی
سه مرد گرانمایه و سرفراز
شنیدند گفتار و گشتند باز
چو دستان و رستم چو گودرز پیر
جهانجوی و بیننده و یادگیر
نگشتند ز او باز چون طوس و گیو
همان بیژن و هم فریبرز نیو
برفتند یک روز و یک شب به هم
شدند از بیابان و خشکی دژم
به ره بر یکی چشمه آمد پدید
جهانجوی کیخسرو آنجا رسید
بدان آب روشن فرود آمدند
بخوردند چیزی و دم بر زدند
بدان مرزبانان چنین گفت شاه
که امشب نرانیم ز این جایگاه
بجوییم کار گذشته بسی
کز این پس نبینند ما را کسی
چو خورشید تابان برآرد درفش
چو زر آب گردد زمین بنفش
مرا روزگار جدایی بود
مگر با سروش آشنایی بود
از این رای گر تاب گیرد دلم
دل تیره گشته ز تن بگسلم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
کیخسرو سروش (اشاره) جم (اشاره) افراسیاب (اشاره) تور (اشاره) ماهآفرید (اشاره) لهراسپ سیاووش (اشاره) زال رستم گودرز گیو بیژن گستهم فریبرز کیکاووس (اشاره) طوس فریدون (اشاره)
هوش مصنوعی: کیخسرو به ایرانیان وداع میکند و از آنان میخواهد که پس از او به یزدان ایمان داشته باشند و در برابر بیدادگریها قوی باشند. حزن و زاری در لشکر ایرانیان حاکم میشود و همه با دلشکسته به وداع با شاه میپردازند. کیخسرو تاج و تخت را به لهراسب میسپارد و به او میگوید که در راه عدالت گام بردارد و به خوبیها ادامه دهد. او از درد و رنجها رهایی جست و با گروهی از پهلوانان به سمت کوه میرود، در حالی که حماسهوار در دل ایرانیان یاد و خاطرهاش باقی میماند. در ادامه، ایرانیان به یاد او ناله و آه میکنند و کیخسرو نیز با امید به دنیای دیگر میرود.
هوش مصنوعی: شاه پیروز (کیخسرو) به ایرانیان گفت که با این تخت و جایگاه دلافروز پادشاهی بدرود میکنم.
هوش مصنوعی: هنگامی که از این دنیای خاکی پست بگذرم، از خداوند پاک برای شما نیکی و رستگاری خواهم خواست.
هوش مصنوعی: هنگام خداحافظی، با چشمانی پر از اشک چهرهٔ یکایک آنان را بسیار بوسید.
هوش مصنوعی: همهٔ پهلوانان را در آغوش گرفت و با زاری شروع به گریه و فریاد کرد.
هوش مصنوعی: پیوسته میگفت: ای کاش میتوانستم همهٔ این جمع را با خود ببرم.
هوش مصنوعی: از سپاه ایران چنان فریاد و شیونی برخاست که گویی خورشید در آسمان راه خود را گم کرد.
هوش مصنوعی: کودکان خردسال و زنانی که پشت پرده بودند، در کوچه و بازار گرد آمدند.
هوش مصنوعی: فریاد و ناله و آه برخاست و در هر محلهای برای شاه سوگواری به پا شد.
هوش مصنوعی: در آن هنگام شاه به ایرانیان گفت که فردا شما نیز همین راه را در پیش خواهید داشت؛ یعنی همه روزی از این جهان میروید.
هوش مصنوعی: هر کدام از شما که نام و تبار نیک دارید، به آفرینندهٔ خورشید دل خوش باشید و شادی را در او بجویید.
هوش مصنوعی: من اکنون روان خود را پرورش میدهم تا شاید با نیکنامی از این جهان بگذرم.
هوش مصنوعی: به این سرای گذرا دل نبستم، تا آنکه سروش (فرشتهٔ پیامآور) راهنمای من شد.
هوش مصنوعی: این را گفت و از جایگاه، اسب خواست و از لشکرگاه بانگ فریاد برخاست.
هوش مصنوعی: اندوهگین به کاخ شاهی آمد، در حالی که قامت راست و سروگونش از غم خمیده شده بود.
هوش مصنوعی: او چهار کنیز داشت که چون خورشید زیبا بودند و کسی حتی در خواب چهرهٔ آنان را ندیده بود.
هوش مصنوعی: آن زیبارویان را از پس پرده نزد خود خواند و همهٔ راز دلش را با آنان در میان گذاشت.
هوش مصنوعی: گفت: اینک از این جای گذرا رفتنی هستیم؛ شما دل خود را به درد و رنج مسپارید.
هوش مصنوعی: از این پس هرگز مرا نخواهید دید، زیرا از این دنیای خاکی ستمگر به اندازهٔ کافی بهره بردهام و بس است.
هوش مصنوعی: به سوی داور پاک (خداوند) خواهم رفت و راهی برای بازگشت نمیبینم.
هوش مصنوعی: آن چهار خورشیدروی از هوش رفتند و از غم و درد و مهر به فریاد و شیون افتادند.
هوش مصنوعی: چهرههای خود را خراشیدند و موی کندند و زیورها و آرایش و بوی خوش را از خود دور کردند.
هوش مصنوعی: پس از آن، هر کدام که به هوش آمد با ناله و فریاد چنین گفت:
هوش مصنوعی: ما را با خود از این سرای گذرا ببر و از این درد و رنج رهایمان کن.
هوش مصنوعی: شاه بزرگوار به آنان گفت که از این پس شما نیز همین راه (مرگ) را در پیش دارید.
هوش مصنوعی: کجا هستند خواهران جمشید جهاندار؟ کجا هستند پادشاهان تاجدار با آن همه شکوه و دبدبه؟
هوش مصنوعی: کجاست مادرم، دختر افراسیاب (فرنگیس)، که آنگونه از دریای آب گذشت؟
هوش مصنوعی: کجاست ماهآفرید، دختر تور، که کسی در روزگار همانند او ندید؟
هوش مصنوعی: همهٔ آنان اکنون بالینشان خاک و خشت است و نمیدانم که در دوزخاند یا در بهشت.
هوش مصنوعی: کیخسرو به بانوان و کنیزانش میگوید از رفتن من رنجیده نشوید و مرا با گریه آزار ندهید، تا راه دشواری که در پیش دارم برایم آسان شود.
هوش مصنوعی: کیخسرو با اندوه بانگ برآورد و لهراسب را نزد خود خواند و دربارهٔ آن بانوان سخنان بسیار با او گفت.
هوش مصنوعی: به لهراسب گفت این زیبارویان از آنِ مناند و مایهٔ روشنی و شادی جان پاک من بودهاند.
هوش مصنوعی: آنان را در همین جایگاه و همین کاخ نگه دار و تا زندهای از ایشان نگهداری کن.
هوش مصنوعی: مبادا هنگامی که خداوند تو را نزد خود فراخواند، روانت از کارهایی که کردهای شرمسار باشد.
هوش مصنوعی: تا وقتی در آن جهان مرا همراه پدرم سیاوش ببینی، از شرم در برابر ما دو شاه اندوهگین و سرافکنده نمانی.
هوش مصنوعی: لهراسب همهٔ سفارشهای او را پذیرفت و گفت آنان را مانند چشمانم در پناه و نهان نگه میدارم.
هوش مصنوعی: سپس کیخسرو کمر را محکم بسته و آمادهٔ رفتن، رو به ایرانیان کرد و میان آنان گشت.
هوش مصنوعی: به آنان گفت از اینجا زود به کاخهای خود بازگردید و در دل جز درود و یاد خوش از من نداشته باشید.
هوش مصنوعی: به این جهان دلیر و دلآسوده مباشید و به آن اعتماد نکنید، زیرا در نهان بدیهای بیشتری برای شما دارد.
هوش مصنوعی: همیشه بخشنده و شاد باشید و از من جز به نیکی یاد نکنید.
هوش مصنوعی: همگی شاد و خرم به کاخهایتان بروید و هنگامی که نوبت رفتن شما از این جهان رسید، شاد و خندان بروید.
هوش مصنوعی: همهٔ نامداران سپاه ایران در برابر شاه سر بر زمین نهادند.
هوش مصنوعی: و گفتند اندرز او را همچون جان خود گرامی میداریم و تا زندهایم نگه میداریم.
هوش مصنوعی: کیخسرو به لهراسب فرمان داد که بازگردد و به او گفت روزگار من به پایان رسیده است.
هوش مصنوعی: تو برو و تخت پادشاهی را به آیین و درستی نگه دار و در جهان جز تخم نیکی مکار.
هوش مصنوعی: هرگاه از رنج آسوده و در آسایش بودی، به تاج و گنج خود مغرور مشو.
هوش مصنوعی: بدان که رفتن تو نیز نزدیک است و راه تو به سوی خداوند باریک و دشوار است.
هوش مصنوعی: همیشه جویای داد باش و دادگری کن و جان بزرگ خود را از دلبستگی به جهان آزاد کن.
هوش مصنوعی: لهراسب زود از اسب پیاده شد، زمین را بوسید و شادمانی و سپاس نشان داد.
هوش مصنوعی: کیخسرو به او گفت بدرود، و چنان در دادگری استوار باش که گویی تار و پود آنی.
هوش مصنوعی: گروهی از سران ایران، بزرگان هوشیار و دلاوران، همراه کیخسرو رفتند.
هوش مصنوعی: کسانی چون زال (دستان)، رستم، گودرز و گیو، و نیز بیژن پسر گیو و گستهم دلیر.
هوش مصنوعی: هفتمین آنان فریبرز پسر کاووس بود و هشتمین، طوس نامدار.
هوش مصنوعی: لشکر دستهدسته به راه افتاد و از دشت گذشت تا به ستیغ کوه رسید.
هوش مصنوعی: یک هفته در آنجا ماندند و نفسی تازه کردند و لبهای خشک خود را اندکی تر کردند.
هوش مصنوعی: همه از کار شاه پرخروش و آشفته بودند و کسی در آن اندوه راه چارهای نداشت.
هوش مصنوعی: هر موبدی در نهان میگفت که در جهان هرگز کسی چنین کاری نکرده و چنین سخنی نگفته است.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید از پشت کوه تاریک سر برآورد، از هر سو گروهی نزد شاه آمدند.
هوش مصنوعی: صدهزار زن و مرد ایرانی گریان و نالان همراه شاه به راه افتادند.
هوش مصنوعی: کوه از ناله و فریاد مردم پر شد، چنانکه گویی سنگ سخت هم از این اندوه به جوش آمده بود.
هوش مصنوعی: هر کسی میگفت: ای شاه، چه پیش آمده که دل روشنت اینچنین پر از درد و اندوه شده است؟
هوش مصنوعی: اگر از سپاه رنجیدهای و به همین سبب این تاج را بیارزش میشماری،
هوش مصنوعی: بگو تا چاره کنیم، ولی تخت ایران را رها مکن و برای این جهان کهن شاه تازهای مگذار.
هوش مصنوعی: همه ما خاک پای اسب تو هستیم و برای تو آتشکدهٔ آذرگشسب را پرستش و خدمت میکنیم.
هوش مصنوعی: دانش و خرد و هوش تو کجا رفته است؟ حتی بر فریدون هم سروش (پیامآور ایزدی) چنین نیامد.
هوش مصنوعی: همه در پیشگاه خدا ستایش میکنیم و در آتشکده به نیایش میپردازیم.
هوش مصنوعی: شاید خدای پاک تو را به ما بازبخشد و دل موبدان با بازگشت تو روشن شود.
هوش مصنوعی: شاه از این رفتار مردم در شگفت ماند و از میان آن جمع موبدان را نزد خود خواند.
هوش مصنوعی: گفت: آنچه اینجا روی میدهد همه نیکی است و برای این نیکیها نباید گریست.
هوش مصنوعی: همه از خدا سپاسگزار باشید و جز خداشناس پاک نباشید.
هوش مصنوعی: زود است که دوباره به هم برسیم، پس از این رفتن من اندوهگین نباشید.
هوش مصنوعی: آنگاه به بزرگان گفت: همه از این کوهستان بی شاه بازگردید.
هوش مصنوعی: زیرا راه دراز و سخت و بیآب است و در آن نه گیاهی هست و نه برگ درختی.
هوش مصنوعی: از همراهی با من دست بکشید و جان خود را به سوی روشنی و نیکی رهنمون شوید.
هوش مصنوعی: از این ریگزار هر کسی نمیتواند بگذرد، مگر آنکه فرّه ایزدی و شکوه و نیروی بسیار داشته باشد.
هوش مصنوعی: سه مرد بزرگ و سربلند سخن شاه را پذیرفتند و بازگشتند.
هوش مصنوعی: آنان زال (دستان)، رستم و گودرز پیر بودند؛ مردانی جهاندیده، بینا و دانا.
هوش مصنوعی: اما توس و گیو و بیژن و فریبرز دلیر از او جدا نشدند و بازنگشتند.
هوش مصنوعی: یک روز و یک شب با هم راه رفتند و از بیابان و بیآبی خسته و افسرده شدند.
هوش مصنوعی: در راه چشمهای پیدا شد و کیخسرو جهانجوی به آنجا رسید.
هوش مصنوعی: کنار آن آب روشن فرود آمدند، چیزی خوردند و نفسی تازه کردند.
هوش مصنوعی: شاه به آن پهلوانان گفت: امشب از این جا حرکت نمیکنیم.
هوش مصنوعی: امشب از کارهای گذشته بسیار سخن میگوییم، چون پس از این کسی ما را نخواهد دید.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید درخشان پرچم خود را برافرازد و زمینِ تیره همچون آب زر درخشان شود،
هوش مصنوعی: زمان جدایی من فرا میرسد؛ شاید که آنگاه با سروش همدم و آشنا شوم.
هوش مصنوعی: اگر دلم در این اندیشه استوار بماند، از تن تیرهٔ خاکی جدا میشوم و رها میگردم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.