بخش ۲۳ - بازگشت کیخسرو از بلخ، دیدار با کاووس و نیایش دو شاه در آذرگشسب
به جیحون گذر کرد بر سوی بلخ
چشیده ز گیتی بسی شور و تلخ
به بلخ اندرون بود یک ماه شاه
سر ماه بر بلخ بگزید راه
به هر شهر در نامور مهتری
بماندی سرافراز با لشکری
ببستند آذین به بیراه و راه
به جایی که بگذشت شاه و سپاه
همه بوم کشور بیاراستند
می و رود و رامشگران خواستند
درم ریختند از بر و زعفران
چه دینار و مشک از کران تا کران
به شهر اندرون هر که درویش بود
وگر سازش از کوشش خویش بود
درم داد مر هر یکی را ز گنج
پراگنده شد بدره پنجاه و پنج
سر هفته را کرد آهنگ ری
سوی پارس نزدیک کاووس کی
دو هفته به ری نیز بخشید و خورد
سیم هفته آهنگ بغداد کرد
هیونان فرستاد چندی ز ری
به نزدیک کاووس فرخندهپی
دل پیر زان آگهی تازه شد
تو گفتی که بر دیگر اندازه شد
به ایوانها تخت زرین نهاد
به خانه در آرایش چین نهاد
ببستند آذین به شهر و به راه
همه برزن و کوی و بازارگاه
پذیره شدندش همه مهتران
بزرگان هر شهر و کنداوران
همه راه و بی راه گنبد زده
جهان شد چو دیبا به زر آزده
همه مشک با گوهر آمیختند
ز گنبد به سرها فرو ریختند
چو بیرون شد از شهر کاووس کی
ابا نامداران فرخندهپی
سوی طالقان آمد و مرو رود
جهان بود پر بانگ و آوای رود
و زآن پس به راه نشاپور شاه
بدیدند مر یکدگر را به راه
نیا را چو دید از کران شاه نو
برانگیخت آن باره تندرو
بر او بر نیا برگرفت آفرین
ستایش سزای جهان آفرین
همی گفت بیتو مبادا جهان
نه تخت بزرگی نه تاج مهان
که خورشید چون تو ندیدست شاه
نه جوشن نه اسب و نه تخت و کلاه
ز جمشید تا بآفریدون رسید
سپهر و زمین چون تو شاهی ندید
نه زین سان کسی رنج برد از مهان
نه دید آشکارا نهان جهان
که روشن جهان بر تو فرخنده باد
دل و جان بدخواه تو کنده باد
سیاوش گرش روز باز آمدی
به فر تو او را نیاز آمدی
بدو گفت شاه این ز بخت تو بود
برومند شاخ درخت تو بود
زبرجد بیاورد و یاقوت و زر
همی ریخت بر تارک شاه بر
بدین گونه تا تخت گوهرنگار
بشد پایه ها ناپدید از نثار
بفرمود پس کانجمن را بخوان
به ایوان دیگر بیارای خوان
نشستند در گلشن زرنگار
بزرگان پرمایه با شهریار
همی گفت شاه آن شگفتی که دید
به دریا در و نامداران شنید
ز دریا و از گنگ دژ یاد کرد
لب نامداران پر از باد کرد
از آن خرمی دشت و آن شهر و راغ
شمرها و پالیزها چون چراغ
بدو ماند کاووس کی در شگفت
ز کردارش اندازهها برگرفت
بدو گفت روز نو و ماه نو
چو گفتارهای نو و شاه نو
نه کس چون تو اندر جهان شاه دید
نه این داستان گوش هر کس شنید
کنون تا بدین اختری نو کنیم
به مردی همه یاد خسرو کنیم
بیاراست آن گلشن زرنگار
می آورد یاقوتلب میگسار
به یک هفته ز ایوان کاووس کی
همی موج برخاست از جام می
به هشتم در گنج بگشاد شاه
همی ساخت آن رنج را پایگاه
بزرگان که بودند با او به هم
به رزم و به بزم و به شادی و غم
به اندازهشان خلعت آراستند
ز گنج آنچه پرمایهتر خواستند
برفتند هر کس سوی کشوری
سرافراز با نامور لشکری
بپرداخت زآن پس به کار سپاه
درم داد یکساله از گنج شاه
وزآن پس نشستند بیانجمن
نیا و جهانجوی با رایزن
چنین گفت خسرو به کاووس شاه
جز از کردگار از که جوییم راه
بیابان و یکساله دریا و کوه
برفتیم با داغ دل یک گروه
به هامون و کوه و به دریای آب
نشانی ندیدیم ز افراسیاب
گر او یک زمان اندر آید به گنگ
سپاه آرد از هر سویی بیدرنگ
همه رنج و سختی به پیش اندرست
اگر چندمان دادگر یاورست
نیا چون شنید از نبیره سخن
یکی پند پیرانه افگند بن
بدو گفت ما همچنین بر دو اسب
بتازیم تا خان آذرگشسب
سر و تن بشوییم با پا و دست
چنانچون بود مرد یزدان پرست
ابا باژ با کردگار جهان
بدو بر کنیم آفرین نهان
بباشیم بر پیش آتش به پای
مگر پاک یزدان بود رهنمای
به جایی که او دارد آرامگاه
نماید نماینده داد راه
بر این باژ گشتند هر دو یکی
نگردید یک تن ز راه اندکی
نشستند با باژ هر دو بر اسب
دوان تا سوی خان آذرگشسب
پر از بیم دل یک به یک پرامید
برفتند با جامههای سپید
چو آتش بدیدند گریان شدند
چو بر آتش تیز بریان شدند
بدان جایگه زار و گریان دو شاه
ببودند با درد و فریاد خواه
جهانآفرین را همی خواندند
بدان موبدان گوهر افشاندند
چو خسرو به آب مژه رخ بشست
برافشاند دینار بر زند و است
به یک هفته بر پیش یزدان بدند
مپندار کآتش پرستان بدند
که آتش بدان گاه محراب بود
پرستنده را دیده پرآب بود
اگر چند اندیشه گردد دراز
هم از پاک یزدان نهای بینیاز
به یک ماه در آذرآبادگان
ببودند شاهان و آزادگان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
کیکاووس سیاووش (اشاره) جمشید (اشاره) فریدون (اشاره) کیخسرو افراسیاب
هوش مصنوعی: کیخسرو پس از گذر از جیحون به بلخ میرسد و یک ماه در آنجا میماند. در بازگشت، او و سپاهش شهرها را آذینبندی میکنند و gifts فراوانی از گنجینههای خود به درویشان میدهند. کیخسرو به دیدار پدربزرگش کاووس میرود و با او و دیگر بزرگترها در گلشن زینت شده، جلسات شادمانی برگزار میکند و در مورد مبارزات خود با افراسیاب و دشواریهایی که متحمل شده، صحبت میکند. همچنین، کیخسرو به نیایش و درخواست از خدا میپردازد و نذر میکند تا از آتش پاکیزهی یزدان استفاده کند. در نهایت، هر دو شاه به یاد خداوند و برای طلب یاری به سوی خان آذرگشسب میروند و در آنجا نیز به نیایش و دعا مشغول میشوند.
هوش مصنوعی: کیخسرو از رود جیحون گذشت و به سوی بلخ رفت؛ او که از روزگار شوری و تلخی بسیار چشیده بود.
هوش مصنوعی: شاه یک ماه در بلخ ماند و در آغاز ماه بعد از بلخ راهی شد.
هوش مصنوعی: در هر شهری یکی از بزرگان نامدار را با لشکری به فرمانروایی و نگهبانی آنجا میگذاشت.
هوش مصنوعی: در هر جا که شاه و سپاه از آن میگذشتند، در راه و بیراه آذین بستند و شهرها را آراستند.
هوش مصنوعی: مردم سراسر سرزمین را آراستند و شراب و ساز و نوازندگان فراهم کردند.
هوش مصنوعی: از هر سو بر سر شاه درم و زعفران و دینار و مشک نثار کردند.
هوش مصنوعی: هر کس که در شهر تهیدست بود، یا کسی که روزیاش از دسترنج خودش بود،
هوش مصنوعی: شاه از گنج خود به هر یک از آنان درم بخشید، چنان که پنجاه و پنج کیسهٔ پول پخش شد.
هوش مصنوعی: پس از یک هفته آهنگ ری کرد تا از آنجا به سوی پارس و نزد کاووس شاه برود.
هوش مصنوعی: دو هفته هم در ری ماند و بخشش و بزم کرد و در هفتهٔ سوم رهسپار بغداد شد.
هوش مصنوعی: از ری چند پیک بر شتران تندرو نزد کاووس خجستهقدم فرستاد.
هوش مصنوعی: دل کاووس پیر از این خبر شاد و تازه شد، گویی جوان و دگرگون گشت.
هوش مصنوعی: کاووس در کاخها تخت زرین نهاد و خانه را با آرایهها و پارچههای چینی آراست.
هوش مصنوعی: در شهر و راه، در همهٔ محلهها و کوچهها و بازارها آذین بستند.
هوش مصنوعی: همهٔ بزرگان و سروران هر شهر و دلاوران به پیشواز کیخسرو رفتند.
هوش مصنوعی: در سراسر راه و بیراه سایبانها و طاقهای گنبدی برپا کردند و جهان مانند دیبای زربافت شد.
هوش مصنوعی: مشک را با گوهر آمیختند و از بالای آن طاقها بر سر رهگذران فرو ریختند.
هوش مصنوعی: هنگامی که کاووس شاه با نامداران خجسته از شهر بیرون آمد،
هوش مصنوعی: به سوی طالقان و مرورود آمد و جهان از بانگ و نوای ساز پر شده بود.
هوش مصنوعی: سپس در راه نیشابور، دو شاه در میانهٔ راه یکدیگر را دیدند.
هوش مصنوعی: شاه جوان چون نیای خود کاووس را از دور دید، اسب تیزرو خود را به تاخت درآورد.
هوش مصنوعی: نیا بر او آفرین گفت و جهانآفرین را چنان که سزاوار است ستایش کرد.
هوش مصنوعی: کاووس میگفت: جهان بی تو مباد، نه تخت شاهی و نه تاج بزرگان.
هوش مصنوعی: کاووس به کیخسرو میگوید: خورشید هرگز شاهی مانند تو ندیده است و نه زره و اسب و تخت و تاجی مانند آنِ تو.
هوش مصنوعی: از روزگار جمشید تا زمان فریدون، آسمان و زمین شاهی مانند تو به خود ندیده است.
هوش مصنوعی: هیچکس مانند تو از دست بزرگان و سرکشان رنج نکشید و هیچکس رازهای پنهان جهان را چنین آشکارا ندید.
هوش مصنوعی: امیدوارم جهانِ روشن بر تو خجسته باشد و دل و جان بدخواهت از بیخ کنده شود.
هوش مصنوعی: اگر روزگار سیاوش بازمیگشت و او زنده میشد، خود به فرّ و شکوه تو نیاز پیدا میکرد.
هوش مصنوعی: کیخسرو در پاسخ گفت: این پیروزی از بخت نیک تو بود و من شاخهٔ باروری از درخت تو هستم.
هوش مصنوعی: کاووس زبرجد و یاقوت و زر آورد و بر سر کیخسرو نثار کرد.
هوش مصنوعی: آنقدر نثار کرد که پایههای تخت گوهرنشان زیر انبوه جواهر پنهان شد.
هوش مصنوعی: سپس فرمان داد که بزرگان را فرابخوانند و در کاخی دیگر سفره بگسترند.
هوش مصنوعی: بزرگان ارجمند همراه شاه در آن تالار زرنگار که چون گلزار بود نشستند.
هوش مصنوعی: کیخسرو شگفتیهایی را که در دریا دیده بود بازگفت و نامداران گوش سپردند.
هوش مصنوعی: از دریا و از گنگدژ سخن گفت و نامداران از شگفتی آه و دم برآوردند.
هوش مصنوعی: و از خرمی آن دشت و شهر و کوهپایه، و آبگیرها و باغهایی که چون چراغ میدرخشیدند، سخن گفت.
هوش مصنوعی: کاووس از گفتههای او در شگفت ماند و بزرگی کارهایش را سنجید و دریافت.
هوش مصنوعی: کاووس به او گفت: روزی نو و ماهی نو است، همچون این سخنان تازه و این شاه نو.
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان شاهی مانند تو ندیده و گوش کسی چنین داستانی نشنیده است.
هوش مصنوعی: اکنون به شکرانهٔ این بخت نیک جشنی تازه برپا کنیم و همه با جوانمردی به یاد کیخسرو باده بنوشیم.
هوش مصنوعی: آن تالار زرنگار را آراستند و ساقی سرخلب شراب آورد.
هوش مصنوعی: یک هفته در کاخ کاووس شاه، از جامهای شراب موج برمیخاست؛ یعنی پیوسته بادهنوشی و جشن بود.
هوش مصنوعی: روز هشتم شاه در گنجینه را گشود و برای رنجهایی که یارانش کشیده بودند پاداش فراهم کرد.
هوش مصنوعی: بزرگانی که در جنگ و جشن و شادی و اندوه همراه او بودند،
هوش مصنوعی: به اندازهٔ شایستگی هرکدام خلعت آماده کردند و گرانبهاترین چیزها را از گنج برایشان آوردند.
هوش مصنوعی: سپس هر یک از بزرگان سربلند با سپاه نامدار خود به سوی سرزمین خویش رفت.
هوش مصنوعی: پس از آن شاه به کار سپاه پرداخت و از گنج شاهی مزد یکسالهٔ لشکریان را پرداخت.
هوش مصنوعی: پس از آن، کاووس (نیای کیخسرو) و کیخسروِ جهانجوی با رایزنان، دور از جمعیت به خلوت نشستند.
هوش مصنوعی: کیخسرو به کاووس شاه گفت: جز از آفریدگار از چه کسی راه چاره بجوییم؟
هوش مصنوعی: ما گروهی دلسوخته، یک سال تمام بیابان و دریا و کوه را پیمودیم.
هوش مصنوعی: در دشت و کوه و دریا هیچ نشانی از افراسیاب نیافتیم.
هوش مصنوعی: اگر او لحظهای به گنگدژ بازگردد، بیدرنگ از هر سو سپاه گرد میآورد.
هوش مصنوعی: هرچند خداوند دادگر یاور ماست، همهٔ رنج و دشواری هنوز پیش روی ماست.
هوش مصنوعی: کاووس چون سخن نوهٔ خود را شنید، اندرزی پیرانه و خردمندانه آغاز کرد.
هوش مصنوعی: به او گفت: ما دو تن، هر کدام سوار بر اسبی، تا آتشکدهٔ آذرگشسب بتازیم.
هوش مصنوعی: سر و تن و دست و پا را بشوییم، چنانکه رسم مردِ خداپرست است.
هوش مصنوعی: با زمزمهٔ نیایش (باژ) در برابر آفریدگار جهان، در نهان او را ستایش کنیم.
هوش مصنوعی: در برابر آتش ایستاده بمانیم، باشد که خداوند پاک راهنمای ما شود.
هوش مصنوعی: تا خداوندِ نمایندهٔ راه داد، به ما نشان دهد که افراسیاب در کجا آرام گرفته است.
هوش مصنوعی: هر دو بر این نیایش همرای شدند و هیچیک ذرهای از این راه روی نگرداند.
هوش مصنوعی: هر دو در حال زمزمهٔ نیایش بر اسب نشستند و شتابان به سوی آتشکدهٔ آذرگشسب رفتند.
هوش مصنوعی: دلشان هم پر از بیم و هم پر از امید بود و با جامههای سپید راهی شدند.
هوش مصنوعی: چون آتش را دیدند گریستند و گویی بر آتش تند سوختند و بریان شدند.
هوش مصنوعی: دو شاه در آن جایگاه با زاری و گریه و درد، دادخواه و فریادخواه ماندند.
هوش مصنوعی: پیوسته آفرینندهٔ جهان را میخواندند و بر موبدان آنجا گوهر نثار کردند.
هوش مصنوعی: کیخسرو چهره را با اشک چشم شست و بر کتابهای زند و اوستا دینار افشاند.
هوش مصنوعی: یک هفته در پیشگاه خداوند به نیایش ماندند؛ گمان مبر که آتشپرست بودند.
هوش مصنوعی: زیرا در آن روزگار آتش تنها قبله و محراب بود و پرستنده با چشم گریان خدا را میپرستید.
هوش مصنوعی: هرچند اندیشه و چارهجویی آدمی دراز و گسترده شود، باز هم از خداوند پاک بینیاز نیستی.
هوش مصنوعی: شاهان و آزادگان یک ماه در آذربایجان ماندند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.