بخش ۱۰ - خبر پیروزی پیران و گریز ایرانیان به هماون، خواهش کیخسرو از رستم و تاختن تهمتن به یاری طوس
ازان پس چو آمد بهخسرو خبر
که پیران شد از رزم پیروزگر
سپهبد بهکوه هماون کشید
ز لشکر بسی گرد شد ناپدید
در کاخ گودرز کشوادگان
تهی شد ز گردان و آزادگان
ستاره بر ایشان بنالد همی
بهبالینشان خون بپالد همی
ازیشان جهان پر ز خاک است و خون
بلند اختر طوس گشته نگون
بفرمود تا رستم پیلتن
خرامد بهدرگاه با انجمن
برفتند ز ایران همه بخردان
جهاندیده و نامور موبدان
سر نامداران زبان برگشاد
ز پیکار لشکر بسی کرد یاد
به رستم چنین گفت کای سرفراز
بترسم که این دولت دیریاز
همی برگراید بهسوی نشیب
دلم شد ز کردار او پرنهیب
توی پروارنندهٔ تاج و تخت
فروغ از تو گیرد جهاندار بخت
دل چرخ در نوک شمشیر تست
سپهر و زمان و زمین زیر تست
تو کندی دل و مغز دیو سپید
زمانه به مهر تو دارد امید
زمین گرد رخش ترا چاکرست
زمان بر تو چون مهربان مادرست
ز تیغ تو خورشید بریان شود
ز گرز تو ناهید گریان شود
ز نیروی پیکان کلک تو شیر
بهروز بلا گردد از جنگ سیر
تو تا برنهادی بهمردی کلاه
نکرد ایچ دشمن به ایران نگاه
کنون گیو و گودرز و طوس و سران
فراوان ازین مرز کنداوران
همه دل پر از خون و دیده پرآب
گریزان ز ترکان افراسیاب
فراوان ز گودرزیان کشته مرد
شده خاک بستر به دشت نبرد
هرانکس کزیشان به جان رستهاند
به کوه هماون همه خستهاند
همه سر نهاده سوی آسمان
سوی کردگار مکان و زمان
که ایدر بیاید گو پیلتن
به نیروی یزدان و فرمان من
شب تیره کاین نامه بر خواندم
بسی از جگر خون برافشاندم
نگفتم سه روز این سخن را به کس
مگر پیش دادار فریادرس
کنون کار ز اندازه اندر گذشت
دلم زین سخن پر ز تیمار گشت
امید سپاه و سپهبد به تست
که روشنروان بادی و تن درست
سرت سبز باد و دلت شادمان
تن زال دور از بدِ بدگمان
ز من هرچ باید فزونی بخواه
ز اسپ و سلیح و ز گنج و سپاه
برو با دلی شاد و رایی درست
نشاید گرفت این چنین کار سست
به پاسخ چنین گفت رستم به شاه
که بی تو مبادا نگین و کلاه
که با فر و برزی و بارای و داد
ندارد چو تو شاه گردون بهیاد
شنیدهست خسرو که تا کیقباد
کلاه بزرگی بسر بر نهاد
بهایران بهکین من کمر بستهام
به آرام یک روز ننشستهام
بیابان و تاریکی و دیو و شیر
چه جادو چه از اژدهای دلیر
همان رزم توران و مازندران
شب تیره و گرزهای گران
هم از تشنگی هم ز راه دراز
گزیدن در رنج بر جای ناز
چنین درد و سختی بسی دیدهام
که روزی ز شادی نپرسیدهام
تو شاه نو آیین و من چون رهی
میان بستهام چون تو فرمان دهی
شوم با سپاهی کمر بر میان
بگردانم این بد ز ایرانیان
ازان کشتگان شاه بیدرد باد
رخ بدسگالان او زرد باد
ز گودرزیان خود جگر خستهام
کمر بر میان سوگ را بستهام
چو بشنید کیخسرو آواز اوی
به رخ برنهاد از دو دیده دو جوی
بدو گفت بیتو نخواهم زمان
نه اورنگ و تاج و نه گرز و کمان
فلک زیر خم کمند تو باد
سر تاجداران به بند تو باد
ز دینار و گنج و ز تاج و گهر
کلاه و کمان و کمند و کمر
بیاورد گنجور خسرو کلید
سر بدرههای درم بردرید
همه شاه ایران به رستم سپرد
چنین گفت کای نامبردار گرد
جهان گنج و گنجور شمشیر تست
سر سروران جهان زیر تست
تو با گرزداران زاولستان
دلیران و شیران کابلستان
همیرو به کردار باد دمان
مجوی و مفرمای جستن زمان
ز گردان شمشیرزن سیهزار
ز لشکر گزین از در کارزار
فریبرز کاوس را ده سپاه
که او پیشرو باشد و کینهخواه
تهمتن زمین را ببوسید و گفت
که با من عنان و رکیبست جفت
سران را سر اندر شتاب آوریم
مبادا که آرام و خواب آوریم
سپه را درم دادن آغاز کرد
به دشت آمد و رزم را ساز کرد
فریبرز را گفت برکش پگاه
سپاه اندر آور به پیش سپاه
نباید که روز و شبان بغنوی
مگر نزد طوس سپهبد شوی
بگویی که در جنگ تندی مکن
فریب زمان جوی و کندی مکن
من اینک به کردار باد دمان
بیایم نجویم بره بر زمان
چو گرگین میلاد کار آزمای
سپه را زند بر بد و نیک رای
چو خورشید تابنده بنمود چهر
بسان بتی با دلی پر ز مهر
بر آمد خروشیدن کرنای
تهمتن بیاورد لشکر ز جای
پر اندیشه جان جهاندار شاه
دو فرسنگ با او بیامد بهراه
دو منزل همیکرد رستم یکی
نیاسود روز و شبان اندکی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
کیخسرو پیران گودرز طوس رستم دیو سپید (اشاره) گیو افراسیاب زال کیقباد (اشاره) فریبرز کیکاووس (اشاره)
هوش مصنوعی: کیخسرو از پیروزی پیران مطلع میشود و به نگرانی در مورد آینده ایران میپردازد. او رستم را به دربار میخواند و از او میخواهد که به یاری سپاه برود، زیرا از لشکر ایرانیان تنها ناباوری و ناامیدی به جا مانده است. رستم با شجاعت و امیدواری به کیخسرو پاسخ میدهد و نیت خود را برای جنگ بایستی بیان میکند. کیخسرو همچنین فرمانی صادر میکند تا تمامی سپاهیان به رستم ملحق شوند و فریبرز را به عنوان یکی از فرماندهان معرفی میکند. در نهایت، رستم به یاری سپاه شتابان میرود و آماده نبرد میشود.
هوش مصنوعی: پس از آن، به کیخسرو خبر رسید که پیران در جنگ پیروز شده است.
هوش مصنوعی: و سپهبد ایران، یعنی طوس، با سپاه به کوه هماون پناه برده و بسیاری از پهلوانان سپاه کشته و ناپدید شدهاند.
هوش مصنوعی: خاندان گودرز پسر کشواد از پهلوانان و آزادگانش خالی شده است، یعنی بسیاری از فرزندان و نوادگان گودرز کشته شدهاند.
هوش مصنوعی: حتی ستارگان بر آنان زاری میکنند و بر بالینشان گویی خون میبارد.
هوش مصنوعی: از کشتهشدن آنان جهان پر از خاک و خون شده و بخت بلند طوس سرنگون گشته است.
هوش مصنوعی: کیخسرو فرمان داد که رستم تنومند همراه بزرگان به درگاه شاه بیاید.
هوش مصنوعی: همهٔ خردمندان ایران و موبدان باتجربه و نامدار نیز به درگاه رفتند.
هوش مصنوعی: کیخسرو که سرور نامداران بود، لب به سخن گشود و از جنگ سپاه و ماجرای آن بسیار گفت.
هوش مصنوعی: به رستم گفت: ای سرافراز، میترسم که این دولت دیرپا...
هوش مصنوعی: ...رو به سراشیبی و زوال برود؛ دلم از کار روزگار پر از ترس و نگرانی شده است.
هوش مصنوعی: تو پرورندهٔ تاج و تخت شاهی هستی و بخت پادشاه از تو روشنی و رونق میگیرد.
هوش مصنوعی: دل آسمان در نوک شمشیر توست و آسمان و زمان و زمین همه زیر فرمان تو هستند.
هوش مصنوعی: تو بودی که دل و مغز دیو سپید را بیرون کشیدی و روزگار به مهربانی تو امید بسته است.
هوش مصنوعی: زمین گرد سم رخش تو را خدمت میکند و روزگار با تو مانند مادری مهربان است.
هوش مصنوعی: از تیغ تو خورشید میسوزد و از گرز تو ستارهٔ ناهید به گریه میافتد.
هوش مصنوعی: شیر هم از نیروی پیکان تیرهای تو در روز سختی از جنگ دست میکشد و سیر میشود.
هوش مصنوعی: از آن هنگام که تو کلاه پهلوانی بر سر گذاشتی، هیچ دشمنی جرئت نکرد به ایران چشم بدوزد.
هوش مصنوعی: اکنون گیو و گودرز و طوس و سرداران و بسیاری از دلاوران این سرزمین...
هوش مصنوعی: ...همه با دلی پرخون و چشمی گریان از ترکان افراسیاب گریختهاند.
هوش مصنوعی: بسیاری از مردان خاندان گودرز کشته شده و در دشت جنگ بر خاک افتادهاند.
هوش مصنوعی: هر کدام از آنان که جان به در بردهاند، همه زخمی در کوه هماون ماندهاند.
هوش مصنوعی: همه رو به آسمان کردهاند و از آفریدگار مکان و زمان یاری میخواهند.
هوش مصنوعی: ایرانیانِ در کوه هماون همه امید دارند که رستمِ پیلتن به نیروی خدا و به فرمان من به یاریشان بیاید. این ادامهٔ سخن کیخسرو با رستم است که پیام سپاه را بازگو میکند.
هوش مصنوعی: کیخسرو میگوید: در آن شب تاریک که این نامه را خواندم، از اندوه بسیار خون جگر گریستم.
هوش مصنوعی: سه روز این خبر را به هیچکس نگفتم و تنها با خداوند فریادرس در میان گذاشتم.
هوش مصنوعی: اکنون کار از حد گذشته است و دلم از این خبر پر از اندوه و نگرانی شده است.
هوش مصنوعی: امید سپاه و فرماندهشان به توست؛ روانت روشن و تنت تندرست باد.
هوش مصنوعی: همیشه سرسبز و شادمان باشی و زال، پدرت، از گزند بدخواهان دور بماند.
هوش مصنوعی: هرچه بیش از این نیاز داری، از اسب و سلاح و گنج و سپاه، از من بخواه.
هوش مصنوعی: با دلی شاد و اندیشهای درست روانه شو، که چنین کار مهمی را نباید سبک گرفت.
هوش مصنوعی: رستم در پاسخ به شاه گفت: هرگز تاج و انگشتری شاهی بی تو نباشد.
هوش مصنوعی: زیرا روزگار شاهی چون تو با فر و شکوه و خرد و دادگری به یاد ندارد.
هوش مصنوعی: شاه شنیده است که از زمانی که کیقباد تاج شاهی بر سر نهاد،
هوش مصنوعی: من برای ایران و برای کینخواهی آن کمر بستهام و حتی یک روز به آسودگی ننشستهام.
هوش مصنوعی: با بیابان و تاریکی و دیو و شیر و جادوگر و اژدهای نیرومند روبهرو شدهام. این اشاره به گذر از هفتخوان است.
هوش مصنوعی: و همچنین جنگهای توران و مازندران و شبهای تاریک و نبرد با گرزهای سنگین را از سر گذراندهام.
هوش مصنوعی: تشنگی و راههای دراز را تحمل کردهام و رنج را به جای آسایش برگزیدهام.
هوش مصنوعی: چنین درد و سختی فراوانی دیدهام، چنانکه یک روز هم سراغ شادی را نگرفتهام.
هوش مصنوعی: تو شاهِ تازه بر تخت نشستهای و من چون بندهای، هرگاه فرمان دهی کمر به خدمت بستهام.
هوش مصنوعی: با سپاهی آماده رهسپار میشوم و این بلا را از ایرانیان دور میکنم.
هوش مصنوعی: شاه از غم آن کشتگان آزرده مباد و چهرهٔ بدخواهانش زرد باد.
هوش مصنوعی: من خود از مرگ گودرزیان دلخستهام و کمر به سوگواری آنان بستهام.
هوش مصنوعی: کیخسرو چون سخن رستم را شنید، از دو چشم چون دو جوی اشک بر چهره روان کرد.
هوش مصنوعی: کیخسرو به رستم گفت: بی تو نه زندگی میخواهم و نه تخت و تاج و گرز و کمان.
هوش مصنوعی: آرزو میکند که آسمان در حلقهٔ کمند رستم گرفتار باشد و سر پادشاهان در بند او.
هوش مصنوعی: این بیت با بیت بعد پیوسته است و چیزهایی را که از گنج آوردند برمیشمارد: سکهٔ زر، گنج، تاج، گوهر، کلاه، کمان، کمند و کمربند.
هوش مصنوعی: گنجور شاه کلید گنج را آورد و سر کیسههای پر از سکهٔ نقره را گشود.
هوش مصنوعی: شاه ایران همهٔ اینها را به رستم سپرد و گفت: ای پهلوان نامدار.
هوش مصنوعی: جهان مانند گنجی است و شمشیر تو نگهبان و گنجور آن است و سر بزرگان جهان زیر فرمان توست.
هوش مصنوعی: تو با گرزداران زابلستان و دلیران شیرصفت کابلستان،
هوش مصنوعی: مانند باد تند حرکت کن و خودت درنگ نکن و به دیگران هم فرمان درنگ مده.
هوش مصنوعی: از لشکر، سی هزار دلاور شمشیرزن که شایستهٔ نبرد باشند برگزین.
هوش مصنوعی: این سپاه را به فریبرز پسر کاووس بده تا پیشاهنگ لشکر و خونخواه باشد.
هوش مصنوعی: رستم زمین را بوسید و گفت: من همیشه با لگام و رکاب همراهم و آمادهٔ رفتنم.
هوش مصنوعی: سرداران را به شتاب وامیداریم و مبادا که آرام بگیریم یا بخوابیم.
هوش مصنوعی: رستم پرداخت مزد و سکه به سپاهیان را آغاز کرد، به دشت آمد و ساز و برگ جنگ را آماده کرد.
هوش مصنوعی: به فریبرز گفت: صبح زود به راه بیفت و سپاهت را پیشاپیش لشکر ببر.
هوش مصنوعی: شب و روز آرام مگیر تا خود را به طوس سپهسالار برسانی.
هوش مصنوعی: به طوس بگو در جنگ شتاب و تندی نکند، با تدبیر وقت بخرد و درنگ کند، ولی سستی هم نکند.
هوش مصنوعی: بگو من هم اکنون مانند باد تند میآیم و در راه درنگ نمیکنم.
گرگین پسر میلاد که کار آزموده بود به سپه پند و اندرز میداد
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید درخشان مانند زیبارویی مهربان چهره نمایاند و صبح شد،
هوش مصنوعی: بانگ کرنا برخاست و رستم لشکر را از جای خود به حرکت درآورد.
هوش مصنوعی: شاه با دلی پر از نگرانی دو فرسنگ همراه رستم راه آمد و او را بدرقه کرد.
هوش مصنوعی: رستم هر دو منزل راه را یکی میکرد و شب و روز حتی اندکی نیاسود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.