بخش ۳۰ - آمدن جاماسپ نزد اسفندیارِ دربند، شکستن زنجیر به زور بازو و آراستن سلاح
یکی مایهور پور اسفندیار
که نوش آذرش خواندی شهریار
بران بام دژ بود و چشمش به راه
بدان تا کی آید ز ایران سپاه
پدر را بگوید چو بیند کسی
به بالای دژ درنمانده بسی
چو جاماسپ را دید پویان به راه
به سربر یکی نغز توزی کلاه
چنین گفت کامد ز توران سوار
بپویم بگویم به اسفندیار
فرود آمد از بارهٔ دژ دوان
چنین گفت کای نامور پهلوان
سواری همی بینم از دیدگاه
کلاهی به سر بر نهاده سیاه
شوم باز بینم که گشتاسپیست
وگر کینهجویست و ارجاسپیست
اگر ترک باشد ببرم سرش
به خاک افگنم نابسوده برش
چنین گفت پرمایه اسفندیار
که راه گذر کی بوده بیسوار
همانا کز ایران یکی لشکری
سوی ما بیامد به پیغمبری
کلاهی به سر بر نهاده دوپر
ز بیم سواران پرخاشخر
چو بشنید نوش آذر از پهلوان
بیامد بران بارهٔ دژ دوان
چو جاماسپ تنگ اندر آمد ز راه
هم از باره دانست فرزند شاه
بیامد به نزدیک فرخ پدر
که فرخنده جاماسپ آمد به در
بفرمود تا دژ گشادند باز
درآمد خردمند و بردش نماز
بدادش درود پدر سربسر
پیامی که آورده بد در بدر
چنین پاسخ آورد اسفندیار
که ای از خرد در جهان یادگار
خردمند و کنداور و سرفراز
چرا بسته را برد باید نماز
کسی را که بر دست و پای آهنست
نه مردم نژادست کهرمنست
درود شهنشاه ایران دهی
ز دانش ندارد دلت آگهی
درودم از ارجاسپ آمد کنون
کز ایران همی دست شوید به خون
مرا بند کردند بر بیگناه
همانا گه رزم فرزند شاه
چنین بود پاداش رنج مرا
به آهن بیاراست گنج مرا
کنون همچنین بسته باید تنم
به یزدان گوای منست آهنم
که بر من ز گشتاسپ بیداد بود
ز گفت گُرَزم اهرمن شاد بود
مبادا که این بد فرامش کنم
روان را به گفتار بیهش کنم
بدو گفت جاماسپ کای راستگوی
جهانگیر و کنداور و نیکخوی
دلت گر چنین از پدر خیره گشت
نگر بخت این پادشا تیره گشت
چو لهراسپ شاه آن پرستنده مرد
که ترکان بکشتندش اندر نبرد
همان هیربد نیز یزدانپرست
که بودند با زند و استا به دست
بکشتند هشتاد از موبدان
پرستنده و پاکدل بخردان
ز خونشان به نوشآذر آذر بمرد
چنین بدکنش خوار نتوان شمرد
ز بهر نیا دل پر از درد کن
برآشوب و رخسارگان زرد کن
ز کین یا ز دین گر نجنبی ز جای
نباشی پسندیدهٔ رهنمای
چنین داد پاسخ که ای نیکنام
بلنداختر و گرد و جوینده کام
براندیش کان پیر لهراسپ را
پرستنده و باب گشتاسپ را
پسر به که جوید همی کین اوی
که تخت پدر داشت و ایین اوی
بدو گفت ار ایدونک کین نیا
نجویی نداری به دل کیمیا
همای خردمند و به آفرید
که باد هوا روی ایشان ندید
به ترکان اسیراند با درد و داغ
پیاده دوان رنگ رخ چون چراغ
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
که من بسته بودم چنین زار و خوار
نکردند زیشان ز من هیچ یاد
نه برزد کس از بهر من سردباد
چه گویی به پاسخ که روزی همای
ز من کرد یاد اندرین تنگ جای
دگر نیز پرمایه به آفرید
که گفتی مرا در جهان خود ندید
بدو گفت جاماسپ کای پهلوان
پدرت از جهان تیره دارد روان
به کوه اندرست این زمان با سران
دو دیده پر از آب و لب ناچران
سپاهی ز ترکان بگرد اندرش
همانا نبینی سر و افسرش
نیاید پسند جهانآفرین
که تو دل بپیچی ز مهر و ز دین
برادر که بد مر ترا سی و هشت
ازان پنج ماند و دگر درگذشت
چنین پاسخ آوردش اسفندیار
که چندین برادر بدم نامدار
همه شاد با رامش و من به بند
نکردند یاد از من مستمند
اگر من کنون کین بسیچم چه سود
کزیشان برآورد بدخواه دود
چو جاماسپ زین گونه پاسخ شنود
دلش گشت از درد پر داغ و دود
همی بود بر پای و دل پر ز خشم
به زاری همی راند آب از دو چشم
بدو گفت کای پهلوان جهان
اگر تیره گردد دلت با روان
چه گویی کنون کار فرشیدورد
که بود از تو همواره با داغ و درد
به هر سو که بودی به رزم و به بزم
پر از درد و نفرین بدی بر گُرَزم
پر از زخم شمشیر دیدم تنش
دریده برو مغفر و جوشنش
همی زار می بگسلد جان اوی
ببخشای بر چشم گریان اوی
چو آواز دادش ز فرشیدورد
دلش گشت پرخون و جان پر ز درد
چو باز آمدش دل به جاماسپ گفت
که این بد چرا داشتی در نهفت
بفرمای کاهنگران آورند
چو سوهان و پتک گران آورند
بیاورد جاماسپ آهنگران
چو سندان پولاد و پتک گران
بسودند زنجیر و مسمار و غل
همان بند رومی به کردار پل
چو شد دیر بر سودن بستگی
به بد تنگدل بسته از خستگی
به آهنگران گفت کای شوربخت
ببندی و بسته ندانی گسخت
همی گفت من بند آن شهریار
نکردم به پیش خردمند خوار
بپیچید تن را و بر پای جست
غمی شد به پابند یازید دست
بیاهیخت پای و بپیچید دست
همه بند و زنجیر بر هم شکست
چو بگسست زنجیر بیتوش گشت
بیفتاد از درد و بیهوش گشت
ستاره شمرکان شگفتی بدید
بران تاجدار آفرین گسترید
چو آمد به هوش آن گو زورمند
همی پیش بنهاد زنجیر و بند
چنین گفت کاین هدیههای گُرَزم
منش پست بادش به بزم و به رزم
به گرمابه شد با تن دردمند
ز زنجیر فرسوده و مستمند
چو آمد به در پس گو نامدار
رخش بود همچون گل اندر بهار
یکی جوشن خسروانی بخواست
همان جامهٔ پهلوانی بخواست
بفرمود کان بارهٔ گام زن
بیارید و آن ترگ و شمشیر من
چو چشمش بران تیزرو برفتاد
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
همی گفت گر من گنه کردهام
ازینسان به بند اندر آزردهام
چه کرد این چمان بارهٔ بربری
چه بایست کردن بدین لاغری
بشویید و او را بیآهو کنید
به خوردن تنش را به نیرو کنید
فرستاد کس نزد آهنگران
هرانکس که استاد بود اندران
برفتند و چندی زره خواستند
سلیحش یکایک بپیراستند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
گشتاسپ ارجسپ لهراسپ اهریمن (اشاره) فرشیدورد نوشاذر اسفندیار جاماسپ کارجاسپ گرزم همای به آفرید
هوش مصنوعی: در این بخش از شعر، ماجرای آمدن جاماسپ به نزد اسفندیار در دژ آغاز میشود. جاماسپ با دیدن نشانههایی از حملهای به دژ، به سرعت به ملاقات اسفندیار میآید و در مورد اوضاع آشفته و جنگافروزان گزارشی به پسر گشتاسپ میدهد. اسفندیار داستان خویش را بیان میکند که چگونه به ناحق در زنجیر افتاده و از فقدان یادآوری برادرانش در این درگیریها ابراز تأسف میکند. پس از شنیدن سخنان جاماسپ و با انگیزه آزادی، اسفندیار با نیرنگ و قدرت زنجیرهایش را میشکند و برای به دست آوردن سلاح و زره خود اقدام میکند. داستان با توصیف تلاشهای سخت و روحیه استوار اسفندیار برای بازگشت به میدان نبرد پایان مییابد.
هوش مصنوعی: اسفندیار پسری ارجمند داشت که پادشاه او را نوشآذر مینامید.
هوش مصنوعی: نوشآذر بر بام دژ ایستاده بود و چشم به راه داشت تا ببیند کی سپاهی از ایران میرسد.
هوش مصنوعی: میخواست هرگاه کسی را دید به پدرش خبر دهد؛ زمانی دراز بر بالای دژ مانده بود.
هوش مصنوعی: ناگاه جاماسپ را دید که شتابان در راه میآمد و کلاهی زیبا از پارچهٔ توزی بر سر داشت.
هوش مصنوعی: با خود گفت سواری از توران آمده است؛ میدوم و به اسفندیار خبر میدهم.
هوش مصنوعی: دوان از دیوار دژ پایین آمد و گفت: ای پهلوان نامدار.
هوش مصنوعی: از دیدگاه سواری را میبینم که کلاهی سیاه بر سر گذاشته است.
هوش مصنوعی: برمیگردم و مینگرم که آیا از مردان گشتاسپ است یا دشمنی کینهجو از سپاه ارجاسپ.
هوش مصنوعی: اگر ترک باشد سرش را میبرم و پیش از آنکه آسیبی برساند او را به خاک میاندازم.
هوش مصنوعی: اسفندیار گفت: این راه کی خالی از سوار بوده است؟
هوش مصنوعی: بیگمان کسی از سپاه ایران به پیامآوری نزد ما آمده است.
هوش مصنوعی: و از ترس سواران جنگجوی دشمن، کلاهی دیگرگونه بر سر نهاده تا شناخته نشود.
هوش مصنوعی: نوشآذر چون این سخن را از پدر شنید، دوان به بالای دیوار دژ بازگشت.
هوش مصنوعی: چون جاماسپ نزدیک رسید، پسر اسفندیار از همان بالای دیوار او را شناخت.
هوش مصنوعی: نزد پدر فرخندهاش آمد و گفت جاماسپ خجسته بر در دژ رسیده است.
هوش مصنوعی: اسفندیار فرمان داد در دژ را گشودند؛ جاماسپ خردمند وارد شد و در برابر او تعظیم کرد.
هوش مصنوعی: درود پدرش گشتاسپ را به تمامی به او رساند و پیامی را که آورده بود نکته به نکته باز گفت.
هوش مصنوعی: اسفندیار پاسخ داد: ای کسی که در جهان یادگار خرد هستی.
هوش مصنوعی: ای خردمند دلاور سرافراز، چرا باید به کسی که در بند است تعظیم کرد؟
هوش مصنوعی: کسی که بر دست و پایش زنجیر آهنین است، گویی از نژاد آدمی نیست و اهریمن است.
هوش مصنوعی: تو درود شاهنشاه ایران را به من میرسانی؛ گویا دلت از دانش و خرد بیخبر است.
هوش مصنوعی: درودی که اکنون به من رسیده در حقیقت از ارجاسپ است که دست به خون ایرانیان میشوید؛ یعنی گرفتاری شاه از دست ارجاسپ او را به یاد من انداخته است.
هوش مصنوعی: مرا که بیگناه بودم به بند کشیدند؛ و اکنون که هنگام جنگ است، پسر شاه را به یاد آوردهاند.
هوش مصنوعی: پاداش رنجها و خدمتهای من این بود که مرا با زنجیر آهنین آراستند.
هوش مصنوعی: اکنون نیز باید تنم همچنان در بند بماند؛ این زنجیر آهنین در پیشگاه خدا گواه من است.
هوش مصنوعی: گواه اینکه گشتاسپ بر من ستم کرد و از سخنچینی گرزم اهریمن شاد گشت.
هوش مصنوعی: هرگز مباد که این بدی را فراموش کنم و با سخنان فریبنده روانم را بیهوش و غافل سازم.
هوش مصنوعی: جاماسپ به او گفت: ای راستگوی جهانگیر دلاور نیکخو.
هوش مصنوعی: جاماسپ میگوید: اگر دلت اینچنین از پدر رنجیده و آزرده شده است، بنگر که بخت این پادشاه اکنون تیره و واژگون شده است.
هوش مصنوعی: مانند لهراسپ شاه، آن مرد خداپرست، که ترکان او را در جنگ کشتند.
هوش مصنوعی: همچنین هیربدان خداپرست را که زند و اوستا در دست داشتند (کشتند).
هوش مصنوعی: هشتاد تن از موبدان عابد و پاکدل و خردمند را کشتند.
هوش مصنوعی: از خون آنان آتش آتشکدهٔ نوشآذر خاموش شد؛ چنین تبهکاری را نمیتوان کوچک و ناچیز شمرد.
هوش مصنوعی: به خاطر نیای خود دلت را پر از درد کن، به خشم بیا و چهرهٔ دشمنان را از ترس زرد کن.
هوش مصنوعی: اگر به انگیزهٔ کینخواهی یا به خاطر دین از جای برنخیزی، نزد راهنمای دین و خداوند پسندیده نخواهی بود.
هوش مصنوعی: اسفندیار پاسخ داد: ای نیکنام بلندبخت و دلیر و کامجو،
هوش مصنوعی: بیندیش که آن لهراسپ پیر، آن خداپرست و پدر گشتاسپ را،
هوش مصنوعی: بهتر است پسرش کین او را بخواهد، همو که تخت و آیین پدر را به دست گرفته است، نه من.
هوش مصنوعی: جاماسپ به او گفت: اگر کین نیا را نمیخواهی، در دلت گوهر و مایهٔ ارزشمندی نداری.
هوش مصنوعی: همای خردمند و بهآفرید، خواهرانت، که حتی باد هوا روی آنان را ندیده بود،
هوش مصنوعی: اکنون با درد و رنج اسیر ترکاناند و پیاده میدوند و رنگ رویشان زرد و بیرمق شده است.
هوش مصنوعی: اسفندیار چنین پاسخ داد که من اینگونه زار و خوار در بند بودم،
هوش مصنوعی: و هیچیک از آنان از من یادی نکرد و کسی برای من آه سرد نکشید.
هوش مصنوعی: تو چه پاسخ میدهی؟ آیا روزی همای در این زندان تنگ از من یاد کرد؟
هوش مصنوعی: و نیز بهآفرید گرانمایه چنان بود که گویی هرگز مرا در جهان ندیده است.
هوش مصنوعی: جاماسپ گفت: ای پهلوان، پدرت از این جهان روانی تیره و اندوهگین دارد.
هوش مصنوعی: او اکنون با بزرگان سپاه در کوه گرفتار است، با چشمانی پر اشک و لبانی که غذا نچشیده است.
هوش مصنوعی: سپاهی از ترکان گرد او را گرفته است و بیم آن است که دیگر سر و تاج او را نبینی.
هوش مصنوعی: آفریدگار جهان نمیپسندد که تو از مهر خانوادگی و از دین روی برگردانی.
هوش مصنوعی: از سی و هشت برادری که داشتی، تنها پنج تن ماندهاند و دیگران کشته شدهاند.
هوش مصنوعی: اسفندیار پاسخ داد که من برادران نامدار بسیاری داشتم،
هوش مصنوعی: همه شاد و در آسایش بودند و من در بند بودم، و از من دردمند یادی نکردند.
هوش مصنوعی: اگر اکنون برای کینخواهی آماده شوم چه سودی دارد، وقتی دشمن آنان را نابود کرده است؟
هوش مصنوعی: چون جاماسپ چنین پاسخی شنید، دلش از درد پر از داغ و سوز شد.
هوش مصنوعی: همچنان سرپا ایستاده بود با دلی پر خشم و به زاری از دو چشم اشک میریخت.
هوش مصنوعی: به او گفت: ای پهلوان جهان، اگر دل و روانت (از پدر) تیره و آزرده شده است،
هوش مصنوعی: جاماسپ به اسفندیار میگوید: اکنون دربارهٔ کار فرشیدورد، برادرت که همیشه از دوری و رنج تو داغدار و دردمند بود، چه میگویی؟
هوش مصنوعی: او در هر جا، چه در جنگ و چه در بزم، از درد تو رنج میبرد و گرزم را که از تو بدگویی کرده بود نفرین میکرد.
هوش مصنوعی: تن او را پر از زخم شمشیر دیدم و کلاهخود و زرهش بر تنش دریده شده بود.
هوش مصنوعی: او با زاری جان میدهد؛ بر چشم گریان او رحم کن و به یاری برخیز.
هوش مصنوعی: چون جاماسپ از حال فرشیدورد به او خبر داد، دل اسفندیار پرخون و جانش پر از درد شد.
هوش مصنوعی: وقتی اسفندیار به خود آمد، به جاماسپ گفت: چرا این خبر بد را از من پنهان داشتی؟
هوش مصنوعی: دستور بده آهنگران را بیاورند و سوهان و پتک سنگین با خود بیاورند.
هوش مصنوعی: جاماسپ آهنگران را با سندان پولادین و پتکهای سنگین آورد.
هوش مصنوعی: آهنگران زنجیر و میخ و غل و بند رومیِ استوار و سخت چون پل را سوهان زدند.
هوش مصنوعی: چون سوهان زدن بندها به درازا کشید، اسفندیارِ دربند از خستگی و رنج دلتنگ شد.
هوش مصنوعی: به آهنگران گفت: ای بدبختان، میتوانید ببندید اما نمیدانید چگونه بند را بگسلید.
هوش مصنوعی: و میگفت: من بندی را که آن شهریار، پدرم، بر من نهاده بود، به احترام او در برابر خردمندان خوار نشمردم و نشکستم.
هوش مصنوعی: تن خود را پیچاند و از جا برخاست و با خشم و اندوه دست به پابند برد.
هوش مصنوعی: پای خود را کشید و دستانش را پیچاند و همهٔ بندها و زنجیرها را درهم شکست.
هوش مصنوعی: چون زنجیر را گسست، نیرویش تمام شد و از درد بر زمین افتاد و بیهوش شد.
هوش مصنوعی: جاماسپ ستارهشمار چون این شگفتی را دید، آن شاهزادهٔ تاجدار را بسیار ستود.
هوش مصنوعی: وقتی آن پهلوان نیرومند به هوش آمد، زنجیر و بند را پیش خود نهاد.
هوش مصنوعی: گفت: اینها هدیههای گرزم است؛ بلندی و جایگاهش در بزم و رزم پست باد.
هوش مصنوعی: با تن دردمند و فرسوده و اندوهگین از زنجیر به گرمابه رفت.
هوش مصنوعی: چون آن پهلوان نامدار از گرمابه بیرون آمد، چهرهاش مانند گل بهاری شاداب بود.
هوش مصنوعی: زرهی شاهانه و جامهٔ پهلوانی خواست.
هوش مصنوعی: دستور داد اسب تیزگامش و کلاهخود و شمشیرش را بیاورند.
هوش مصنوعی: چون چشمش به آن اسب تیزرو افتاد، خداوند نیکیبخش را یاد کرد.
هوش مصنوعی: میگفت: اگر من گناهی کردهام، سزایش را با اینگونه رنج در بند دیدهام.
هوش مصنوعی: اما این اسب خرامان بربری چه گناهی کرده بود که باید چنین لاغر شود؟
هوش مصنوعی: او را بشویید و بیعیب کنید و با خوراک خوب تنش را نیرومند سازید.
هوش مصنوعی: کسی را نزد آهنگران فرستاد و هر کس را که در این کار استاد بود فراخواند.
هوش مصنوعی: آنان آمدند و چند زره خواستند و جنگافزارهای او را یکییکی آماده و آراسته کردند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.