بخش ۱۴ - بازگشت پیروزمند رستم با بیژن، پیشواز کیخسرو، بزم و بخشش منیژه و تأمل در تقدیر
چو آگاهی آمد بشاه دلیر
که از بیشه پیروز برگشت شیر
چو بیژن شد از بند و زندان رها
ز بند بداندیش نراژدها
سپاهی ز توران بهم برشکست
همه لشکر دشمنان کرد پست
بشادی به پیش جهانآفرین
بمالید روی و کله بر زمین
چو گودرز و گیو آگهی یافتند
سوی شاه پیروز بشتافتند
برآمد خروش و بیامد سپاه
تبیرهزنان برگرفتند راه
دمنده دمان گاودم بر درش
برآمد خروشیدن از لشکرش
سیه کرده میدانش اسبان بسم
همه شهر آوای رویینهخم
بیک دست بربسته شیر و پلنگ
بزنجیر دیگر سواران جنگ
گرازان سواران دمان و دنان
بدندان زمین ژنده پیلان کنان
بپیش سپاه اندرون بوق و کوس
درفش از پس پشت گودرز و طوس
پذیره شدن پیش پهلو سپاه
بدین گونه فرمود بیدار شاه
برفتند لشکر گروها گروه
زمین شد ز گردان بکردار کوه
چو آمد پدیدار از انبوه نیو
پیاده شد از باره گودرز و گیو
ز اسب اندرآمد جهان پهلوان
بپرسیدش از رنجدیده گوان
برو آفرین کرد گودرز و گیو
که ای نامبردار و سالار نیو
دلیر از تو گردد بهر جای شیر
سپهر از تو هرگز مگرداد سیر
ترا جاودان باد یزدان پناه
بکام تو گرداد خورشید و ماه
همه بنده کردی تو این دوده را
زتو یافتم پور گمبوده را
ز درد و غمان رستگان تویم
بایران کمربستگان تویم
بر اسبان نشستند یکسر مهان
گرازان بنزدیک شاه جهان
چو نزدیک شهر جهاندار شاه
فرازآمد آن گرد لشکرپناه
پذیره شدش نامدار جهان
نگهدار ایران و شاه مهان
چو رستم بفر جهاندار شاه
نگه کرد کآمد پذیره براه
پیاده شد و برد پیشش نماز
غمی گشته از رنج و راه دراز
جهاندار خسرو گرفتش ببر
که ای دست مردی و جان هنر
تهمتن سبک دست بیژن گرفت
چنانکش ز شاه و پدر بپذرفت
بیاورد و بسپرد و بر پای خاست
چنان پشت خمیده را کرد راست
ازان پس اسیران توران هزار
بیاورد بسته بر شهریار
برو آفرین کرد خسرو بمهر
که جاوید بادا بکامت سپهر
خنک زال کش بگذرد روزگار
بماند بگیتی ترا یادگار
خجسته بر و بوم زابل که شیر
همی پروراند گوان و دلیر
خنک شهر ایران و فرخ گوان
که دارند چون تو یکی پهلوان
وزین هر سه برتر سر و بخت من
که چون تو پرستد همی تخت من
به خورشید ماند همی کار تو
بگیتی پراگنده کردار تو
بگیو آنگهی گفت شاه جهان
که نیکست با کردگارت نهان
که بر دست رستم جهانآفرین
بتو داد پیروز پور گزین
گرفت آفرین گیو بر شهریار
که شادان بدی تا بود روزگار
سر رستمت جاودان سبز باد
دل زال فرخ بدو باد شاد
بفرمود خسرو که بنهید خوان
بزرگان برترمنش را بخوان
چو از خوان سالار برخاستند
نشستنگه می بیاراستند
فروزندهٔ مجلس و میگسار
نوازندهٔ چنگ با پیشکار
همه بر سران افسران گران
بزر اندرون پیکر از گوهران
همه رخ چو دیبای رومی برنگ
خروشان ز چنگ و پریزاده چنگ
طبقهای سیمین پر از مشک ناب
بپیش اندرون آبگیری گلاب
همی تافت ازفر شاهنشهی
چو ماه دو هفته ز سرو سهی
همه پهلوانان خسروپرست
برفتند زایوان سالار مست
بشبگیر چون رستم آمد بدر
گشادهدل و تنگ بسته کمر
بدستوری بازگشتن بجای
همی زد هشیوار با شاه رای
یکی دست جامه بفرمود شاه
گهر بافته با قبا و کلاه
یکی جام پر گوهر شاهوار
صد اسب و صد اشتر بزین و ببار
دو پنجه پریروی بسته کمر
دو پنجه پرستار با طوق زر
همه پیش شاه جهان کدخدای
بیاورد و کردند یک سر بپای
همه رستم زابلی را سپرد
زمین را ببوسید و برخاست گرد
بسربر نهاد آن کلاه کیان
ببست آن کیانی کمر برمیان
ابر شاه کرد آفرین و برفت
ره سیستان را بسیچید تفت
بزرگان که بودند با او بهم
برزم و ببزم و بشادی و غم
براندازهشان یک بیک هدیه داد
از ایوان خسرو برفتند شاد
چو از کار کردن بپردخت شاه
برامش بنشست بر پیشگاه
بفرمود تا بیژن آمدش پیش
سخن گفت زان رنج و تیمار خویش
ازان تنگ زندان و رنج زوار
فراوان سخن گفت با شهریار
وزان گردش روزگاران بد
همه داستان پیش خسرو بزد
بپیچید و بخشایش آورد سخت
ز درد و غم دخت گم بوده بخت
بفرمود صد جامه دیبای روم
همه پیکرش گوهر و زر و بوم
یکی تاج و ده بدره دینار نیز
پرستنده و فرش و هرگونه چیز
به بیژن بفرمود کاین خواسته
ببر سوی ترک روانکاسته
برنجش مفرسا و سردش مگوی
نگر تا چه آوردی او را بروی
تو با او جهان را بشادی گذار
نگه کن بدین گردش روزگار
یکی را برآرد بچرخ بلند
ز تیمار و دردش کند بیگزند
وزانجاش گردان برد سوی خاک
همه جای بیمست و تیمار و باک
هم آن را که پرورده باشد بناز
بیفگند خیره بچاه نیاز
یکی را ز چاه آورد سوی گاه
نهد بر سرش بر ز گوهر کلاه
جهان را ز کردار بد شرم نیست
کسی را برش آب و آزرم نیست
همیشه بهر نیک و بد دسترس
ولیکن نجوید خود آزرم کس
چنینست کار سرای سپنج
گهی ناز و نوش و گهی درد و رنج
ز بهر درم تا نباشی بدرد
بیآزار بهتر دل رادمرد
بدین کار بیژن سخن ساختم
بپیران و گودرز پرداختم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
کیخسرو بیژن گودرز گیو طوس رستم زال (اشاره) پیران (اشاره)
هوش مصنوعی: شاه کیخسرو از پیروزی رستم و بیژن بر دشمنان شادمان میشود و سپاهیان را به پیشواز آنها میفرستد. رستم، پس از آزاد کردن بیژن از بند، سپاهیان دشمن را شکست میدهد و به دربار شاه میآید. گودرز و گیو به او آفرین میگویند و رستم را ستایش میکنند. پیروزی رستم و بیژن موجب برپایی جشنی در دربار میشود که در آن بزرگانی کنار هم جمع میشوند و هدایا و جامههای فاخر به بیژن اعطا میشود. گلایهها و داستانهای بیژن از رنجهایش بیان میشود و در نهایت این رویدادها به تفکر درباره تقدیر و زندگی نیک و بد میانجامد.
هوش مصنوعی: وقتی به شاه دلیر (کیخسرو) خبر رسید که آن شیر (رستم) پیروزمندانه از بیشه بازگشته است،
هوش مصنوعی: و اینکه بیژن از بند و زندان و از چنگ دشمن بداندیشِ اژدهاوار رها شده است،
هوش مصنوعی: و رستم سپاهی از توران را درهم شکسته و همهٔ لشکر دشمن را خوار و نابود کرده است،
هوش مصنوعی: کیخسرو از شادی در پیشگاه خداوند آفرینندهٔ جهان روی و تاج خود را بر خاک نهاد و سجدهٔ شکر به جا آورد.
هوش مصنوعی: وقتی گودرز و گیو هم از این خبر آگاه شدند، شتابان نزد شاه پیروز رفتند.
هوش مصنوعی: بانگ و هیاهو برخاست، سپاه گرد آمد و طبلزنان به راه افتادند.
هوش مصنوعی: بر درگاه شاه شیپورهای گاودم پیوسته دمیده میشد و از لشکر او خروش برمیخاست.
هوش مصنوعی: سم اسبان میدان را از گرد سیاه کرده بود و همهٔ شهر از آواز سنجها و کوسهای رویین پر شده بود.
هوش مصنوعی: در یک سو شیر و پلنگ را در بند کشیده و میبردند و در سوی دیگر سواران جنگی در صف بودند.
هوش مصنوعی: سواران با ناز و شکوه و شتابان پیش میرفتند و پیلان تنومند با دندان خود زمین را میکندند.
هوش مصنوعی: پیشاپیش سپاه بوق و کوس مینواختند و درفشها پشت سر گودرز و طوس حرکت میکرد.
هوش مصنوعی: شاه هوشیار فرمان داد که سپاه اینگونه به پیشواز پهلوان (رستم) برود.
هوش مصنوعی: لشکر دستهدسته روانه شد و زمین از انبوه دلاوران مانند کوه شده بود.
هوش مصنوعی: وقتی آن دلیر (رستم) از میان انبوه سپاه پدیدار شد، گودرز و گیو از اسب پیاده شدند.
هوش مصنوعی: جهانپهلوان رستم نیز از اسب فرود آمد و از حال آن پهلوانانِ رنجکشیده پرسید.
هوش مصنوعی: گودرز و گیو بر او درود و آفرین گفتند و گفتند: ای نامدار و سالار دلیران،
هوش مصنوعی: در همه جا شیر از تو دلیری میآموزد؛ آسمان هرگز از تو سیر نشود و روزگارت دراز باد.
هوش مصنوعی: خداوند همیشه پشت و پناه تو باد و خورشید و ماه به کام تو بگردند.
هوش مصنوعی: تو همهٔ این خاندان را بندهٔ خود کردی؛ پسرِ گمشدهام (بیژن) را از تو بازیافتم. (سخن گیو)
هوش مصنوعی: ما به سبب تو از درد و غم رها شدهایم و در ایران کمر به خدمت تو بستهایم.
هوش مصنوعی: آنگاه همهٔ بزرگان سوار بر اسب شدند و با شکوه به سوی شاه جهان رفتند.
هوش مصنوعی: وقتی آن پهلوانِ پناه لشکر (رستم) به نزدیکی شهر شاه جهاندار رسید،
هوش مصنوعی: آن نامدار جهان، نگهبان ایران و شاه بزرگان (کیخسرو) خود به پیشواز او آمد.
هوش مصنوعی: وقتی رستم دید که شاه جهاندار با شکوه و فرّ خود به استقبالش به راه آمده است،
هوش مصنوعی: از اسب پیاده شد و در برابر شاه نماز و تعظیم برد، در حالی که از رنج و راه دراز خسته و اندوهگین بود.
هوش مصنوعی: کیخسرو جهاندار او را در آغوش گرفت و گفت: ای دستِ مردانگی و جانِ هنر،
هوش مصنوعی: رستم بیدرنگ دست بیژن را گرفت؛ همانگونه که آزادی او را در برابر شاه و پدرش گیو به عهده گرفته بود.
هوش مصنوعی: بیژن را آورد و به شاه سپرد و خود به پا ایستاد. با این کار پشتِ از غم خمیدهٔ پدرش گیو را راست کرد و اندوهش را از میان برد.
هوش مصنوعی: پس از آن، هزار اسیر تورانی را دستبسته نزد شاه آورد.
هوش مصنوعی: کیخسرو با مهربانی رستم را ستود و گفت: آسمان همیشه به کام تو بگردد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال زال که اگر روزگارش به سر آید، تو در جهان یادگار او میمانی.
هوش مصنوعی: فرخنده باد سرزمین زابل که پهلوانان و دلیرانی شیرمانند پرورش میدهد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال ایران و پهلوانان نیکبختش که پهلوانی چون تو دارند.
هوش مصنوعی: و بالاتر از این هر سه، سربلندی و بخت من است که کسی چون تو خدمتگزار تخت من است.
هوش مصنوعی: کار تو مانند خورشید است و کردارهایت همچون نور آن در سراسر جهان پراکنده شده است.
هوش مصنوعی: آنگاه شاه به گیو گفت: رابطهٔ پنهانی تو با آفریدگار نیک است و دلت با او پاک است.
هوش مصنوعی: زیرا خداوند به دست رستم، پسر برگزیده و پیروزت را به تو بازگرداند.
هوش مصنوعی: گیو شاه را دعا کرد و گفت: تا روزگار برجاست شاد باشی.
هوش مصنوعی: رستمِ تو همیشه سرسبز و پایدار باشد و دل زال فرخنده به او شاد بماند.
هوش مصنوعی: کیخسرو فرمان داد سفره بگسترند و بزرگان بلندهمت را به مهمانی بخوانند.
هوش مصنوعی: چون از سفرهٔ شاه برخاستند، جایگاه میگساری را آراستند.
هوش مصنوعی: گرمکنندگان مجلس و ساقیان و نوازندگان چنگ همراه خدمتکاران حاضر شدند.
هوش مصنوعی: همه بر سر تاجهای سنگین داشتند که در زر آنها نقشهایی از گوهر نشانده بودند.
هوش مصنوعی: همه رخسارشان در رنگ مانند دیبای رومی بود؛ چنگها میخروشیدند و پریرویان چنگ در دست داشتند.
هوش مصنوعی: طبقهای نقرهای پر از مشک خالص بود و پیش رویشان حوضی از گلاب قرار داشت.
هوش مصنوعی: شاه از شکوه شاهنشاهی میدرخشید، چنانکه گویی ماه شب چهارده بر فراز سروی راستقامت میتابد.
هوش مصنوعی: همهٔ پهلوانانِ وفادار به شاه، مست از کاخ پادشاه بیرون رفتند.
هوش مصنوعی: سحرگاه رستم شادمان و کمربسته و آمادهٔ سفر به درگاه شاه آمد.
هوش مصنوعی: رستم خردمندانه با شاه رایزنی کرد تا برای بازگشت به سرزمین خود اجازه بگیرد.
هوش مصنوعی: شاه فرمان داد یک دست جامهٔ گوهرنشان همراه قبا و کلاه به او بدهند.
هوش مصنوعی: و نیز جامی پر از گوهرهای شاهانه، و صد اسب زینشده و صد شتر بارشده به او بخشید.
هوش مصنوعی: و نیز صد کنیز پریرو که کمر بسته بودند و صد خدمتکار با گردنبند زرین (پنجاه و پنجاه) فراهم کرد.
هوش مصنوعی: همهٔ این هدیهها را به حضور شاه جهاندار آوردند و همگان برپا ایستادند.
هوش مصنوعی: شاه همهٔ اینها را به رستم زابلی بخشید؛ رستم زمین را بوسید و آن پهلوان از جا برخاست.
هوش مصنوعی: رستم کلاه شاهانه را بر سر نهاد و کمربند کیانی را بر کمر بست.
هوش مصنوعی: بر شاه آفرین گفت و رفت و با شتاب آهنگ راه سیستان کرد.
هوش مصنوعی: بزرگانی که در جنگ و بزم و شادی و اندوه همراه او بودند،
هوش مصنوعی: شاه به هر یک به اندازهٔ شایستگیاش هدیه داد و آنان شادمان از کاخ خسرو بیرون رفتند.
شاه چون از کار کردن آسوده شدبرای شادی و آرامش بر تخت نشست.
هوش مصنوعی: فرمان داد تا بیژن نزد او بیاید و بیژن از رنج و اندوهی که کشیده بود سخن گفت.
هوش مصنوعی: از آن زندان تنگ و رنج طاقتفرسا بسیار با شاه سخن گفت.
هوش مصنوعی: و از آن گردش بد روزگار، همهٔ ماجرا را برای کیخسرو بازگفت.
هوش مصنوعی: شاه از درد و غم منیژه، آن دختر بدبخت، سخت متأثر شد و دلش به حال او سوخت.
هوش مصنوعی: فرمان داد صد جامهٔ دیبای رومی بیاورند که نقش و زمینهاش از گوهر و زر بود.
هوش مصنوعی: و نیز یک تاج و ده کیسهٔ دینار و خدمتکار و فرش و هر گونه کالا.
هوش مصنوعی: به بیژن فرمود که این دارایی را برای آن دختر تورانی که جانش از رنج کاسته شده ببر.
هوش مصنوعی: او را با رنج نفرسای و سخن سرد به او مگو؛ بنگر که چه سختیهایی به خاطر تو بر سرش آوردی.
هوش مصنوعی: تو با او روزگار را به شادی بگذران و در این گردش روزگار نیک بنگر.
هوش مصنوعی: روزگار یکی را تا آسمان بلند برمیکشد و از اندوه و درد ایمنش میکند.
هوش مصنوعی: و از آنجا گردانگردان او را به خاک میبرد؛ همهجای جهان جای بیم و اندوه و هراس است.
هوش مصنوعی: همان کسی را که با ناز پرورده، بیسبب در چاه نیازمندی و بدبختی میافکند.
هوش مصنوعی: و یکی را از چاه به تخت میرساند و کلاه گوهرنشان بر سرش میگذارد.
هوش مصنوعی: جهان از کار بد شرمی ندارد و نزد او کسی آبرو و حرمتی ندارد.
هوش مصنوعی: جهان همیشه بر نیک و بد توانایی دارد، اما خود حرمت هیچکس را نگه نمیدارد.
هوش مصنوعی: کار این سرای گذرا چنین است: گاهی ناز و شیرینی و گاهی درد و رنج.
هوش مصنوعی: برای پول و مال خود را به درد و رنج میفکن؛ دل جوانمرد هرچه بیآزارتر باشد بهتر است.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید: داستان بیژن را بدینسان به پایان رساندم و به داستان پیران و گودرز روی میآورم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.