بخش ۲۰ - نیرنگ اردشیر در دژ کرم: جامهٔ بازارگان، مستی پرستندگان و کشتن کرم با ارزیز جوشان
وزان جایگه شد سوی جنگ کرم
سپاهش همی کرد آهنگ کرم
بیاورد لشکر ده و دو هزار
جهاندیده و کارکرده سوار
پراگنده لشکر چو شد همگروه
بیاوردشان تا میان دو کوه
یکی مرد بد نام او شهرگیر
خردمند سالار شاه اردشیر
چنین گفت پس شاه با پهلوان
که ایدر همی باش روشنروان
شب و روز کرده طلایه به پای
سواران با دانش و رهنمای
همان دیدهبان دار و هم پاسبان
نگهبان لشکر به روز و شبان
من اکنون بسازم یکی کیمیا
چو اسفندیار آنک بودم نیا
اگر دیدهبان دود بیند به روز
شب آتش چو خورشید گیتی فروز
بدانید کامد به سر کار کرم
گذشت اختر و روز بازار کرم
گزین کرد زان مهتران هفت مرد
دلیران و شیران روز نبرد
هرآنکس که بودی همآواز اوی
نگفتی به باد هوا راز اوی
بسی گوهر از گنج بگزید نیز
ز دیبا و دینار و هرگونه چیز
به چشم خرد چیز ناچیز کرد
دو صندوق پر سرب و ارزیز کرد
یکی دیگ رویین به بار اندرون
که استاد بود او به کار اندرون
چو از بردنی جامهها کرد راست
ز سالار آخر خری ده بخواست
چو خربندگان جامههای گلیم
بپوشید و بارش همه زر و سیم
همی شد خلیدهدل و راهجوی
ز لشگر سوی دژ نهادند روی
همان روستایی دو مرد جوان
که بودند روزی ورا میزبان
از آن انجمن برد با خویشتن
که هم دوست بودند و هم رایزن
همی رفت همراه آن کاروان
به رسم یکی مرد بازارگان
چو از راه نزدیکی دژ رسید
دژ و باره و شهر از دور دید
پرستندهٔ کرم بد شست مرد
نپرداختندی کس از کارکرد
نگه کرد یک تن به آواز گفت
که صندوق را چیست اندر نهفت
چنین داد پاسخ بدو شهریار
که هرگونهای چیز دارم به بار
ز پیرایه و جامه و سیم و زر
ز دینار و دیبا و در و گهر
به بازارگانی خراسانیم
به رنج اندرون بی تنآسانیم
بسی خواسته کردم از بخت کرم
کنون آمدم شاد تا تخت کرم
اگر بر پرستش فزایم رواست
که از بخت او کار من گشت راست
پرستنده کرم بگشاد راز
همانگه در دژ گشادند باز
چو آن بار او راند اندر حصار
بیاراست کار از در نامدار
سر بار بگشاد زود اردشیر
ببخشید چیزی که بد زو گزیر
یکی سفره پیش پرستندگان
بگسترد و برخاست چون بندگان
ز صندوق بگشاد و بند و کلید
برآورد و برداشت جام نبید
هرانکس که زی کرم بردی خورش
ز شیر و برنج آنچ بد پرورش
بپیچید گردن ز جام نبید
که نوبت بدش جای مستی ندید
چو بشنید بر پای جست اردشیر
که با من فراوان برنجست و شیر
به دستوری سرپرستان سه روز
مر او را بخوردن منم دلفروز
مگر من شوم در جهان شهرهای
مرا باشد از اخترش بهرهای
شما می گسارید با من سه روز
چهارم چو خورشید گیتی فروز
برآید یکی کلبه سازم فراخ
سر طاق برتر ز ایوان و کاخ
فروشندهام هم خریدارجوی
فزاید مرا نزد کرم آبروی
برآمد همه کام او زین سخن
بگفتند کو را پرستش تو کن
برآورد خربنده هرگونه رنگ
پرستنده بنشست با می به چنگ
بخوردند می چند و مستان شدند
پرستندگان می پرستان شدند
چو از جام می سست شدشان زبان
بیامد جهاندار با میزبان
بیاورد ارزیز و رویین لوید
برافروخت آتش به روز سپید
چو آن کرم را بود گاه خورش
ز ارزیز جوشان بدش پرورش
زبانش بدیدند همرنگ سنج
برانسان که از پیش خوردی برنج
فرو ریخت ارزیز مرد جوان
به کنده درون کرم شد ناتوان
تراکی برآمد ز حلقوم اوی
که لرزان شد آن کنده و بوم اوی
بشد با جوانان چو باد اردشیر
ابا گرز و شمشیر و گوپال و تیر
پرستندگان را که بودند مست
یکی زنده از تیغ ایشان نجست
برانگیخت از بام دژ تیره دود
دلیری به سالار لشکر نمود
دوان دیدهبان شد بر شهرگیر
که پیروزگر گشت شاه اردشیر
بیامد سبک پهلوان با سپاه
بیاورد لشکر به نزدیک شاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
اردشیر اسفندیار (اشاره) شهرگیر کرم
هوش مصنوعی: اردشیر، پادشاه اشکانی، با لشکری از جنگجویان به سوی دژ کرم حرکت میکند. او فرماندهای به نام شهرگیر را منصوب میکند و با مشورت هفت مرد دلیر، تصمیم میگیرد نیرنگی ترتیب دهد. اردشیر خود را به عنوان یک بازارگان به دژ میفرستد و در آنجا با پرستندگان کرم به همنشینی میپردازد و مینوشند. آنها در حین مستی، زیرکی اردشیر را نمیبینند و او با نیرنگی ارزیزی داغ به دیگ کرم میریزد و موجب مرگ او میشود. پس از کشتن کرم، اردشیر و لشکرش پیروز میشوند و به سمت شاه بازمیگردند.
هوش مصنوعی: اردشیر از آنجا به جنگ کرم (اژدهای هفتواد) رفت و سپاهش آهنگ نبرد با کرم کرد.
هوش مصنوعی: دوازده هزار سوار باتجربه و کارآزموده را با خود آورد.
هوش مصنوعی: وقتی سپاهِ پراکنده یکجا گرد آمد، آنان را به میان دو کوه برد.
هوش مصنوعی: مردی به نام شهرگیر بود که سردار خردمند اردشیر شاه بود.
هوش مصنوعی: شاه به آن پهلوان گفت: ای روشندل، تو همینجا بمان.
هوش مصنوعی: شب و روز پیشاهنگان و نگهبانان را بر پا نگه دار و سواران دانا و راهبلد بگمار.
هوش مصنوعی: دیدهبان و پاسبان بگذار تا روز و شب از لشکر نگهبانی کنند.
هوش مصنوعی: من اکنون نیرنگی میسازم، همانگونه که نیای من اسفندیار کرد (اشاره به رفتن اسفندیار در جامهٔ بازرگان به روییندژ).
هوش مصنوعی: اگر دیدهبان در روز دود ببیند، یا در شب آتشی درخشان چون خورشید ببیند،
هوش مصنوعی: بدانید که کار کرم به پایان رسیده و بخت و رونق او سپری شده است.
هوش مصنوعی: از میان بزرگان هفت مرد دلیر و شیرصفت در جنگ را برگزید.
هوش مصنوعی: کسانی که همدل و همراه او بودند و راز او را به هیچکس فاش نمیکردند.
هوش مصنوعی: از گنج نیز گوهرهای بسیار و دیبا و دینار و هر گونه کالا برگزید.
هوش مصنوعی: با خرد، این مال را در برابر هدف ناچیز شمرد و دو صندوق را پر از سرب و قلع کرد.
هوش مصنوعی: یک دیگ رویین هم در بار نهاد، چون در این کار استاد و کاردان بود.
هوش مصنوعی: چون جامهها و کالاهای بردنی را آماده کرد، از میرآخور ده خر خواست.
هوش مصنوعی: مانند خربندگان جامهٔ گلیمین پوشید و بارِ خرها همه زر و سیم بود.
هوش مصنوعی: با دلی آزرده و جویای راه میرفت و از لشکرگاه رو به سوی دژ نهادند.
هوش مصنوعی: همان دو جوان روستایی که روزی میزبان او بودند،
هوش مصنوعی: آنان را از آن جمع با خود برد، زیرا هم دوست او بودند و هم مشاور.
هوش مصنوعی: اردشیر به شیوهٔ یک بازرگان همراه آن کاروان میرفت.
هوش مصنوعی: چون به نزدیکی دژ رسید، دژ و بارو و شهر را از دور دید.
هوش مصنوعی: خدمتگزاران کرم شصت مرد بودند که هیچیک از کار خود غافل نمیشدند.
هوش مصنوعی: یکی از آنان نگاه کرد و بلند پرسید: درون صندوق چه پنهان است؟
هوش مصنوعی: شاه به او پاسخ داد که هر گونه کالایی در بار دارم.
هوش مصنوعی: از زیورآلات و جامه و نقره و طلا تا دینار و دیبا و مروارید و گوهر.
هوش مصنوعی: من بازرگانی خراسانی هستم و در رنج سفر، بیآسایش به سر میبرم.
هوش مصنوعی: از برکت بخت کرم ثروت بسیاری به دست آوردهام و اکنون شادمان به درگاه کرم آمدهام.
هوش مصنوعی: اردشیرِ بازرگاننما میگوید: اگر بر پرستش و خدمت کرم بیفزایم، سزاوار است، چون کار من از بخت او سامان گرفته است.
هوش مصنوعی: پرستندگان کرم این سخن را باور کردند و راز را آشکار ساختند و همان دم در دژ را به روی او گشودند.
هوش مصنوعی: چون اردشیر بار خود را به درون دژ برد، کارها را چنانکه شایستهٔ آن جایگاه نامدار بود سامان داد.
هوش مصنوعی: اردشیر زود سرِ بارها را گشود و از کالاهایی که میتوانست از آنها چشم بپوشد، بخشش کرد.
هوش مصنوعی: سفرهای پیش پرستندگان گسترد و خود مانند خدمتکاران به پذیرایی ایستاد.
هوش مصنوعی: بند و قفل صندوق را با کلید گشود و جام شراب بیرون آورد و پیش آورد.
هوش مصنوعی: آن کسی که خوراک کرم را، یعنی شیر و برنجی که پرورش او از آن بود، نزدش میبرد،
هوش مصنوعی: از جام شراب سر باز زد، چون نوبت خدمت او بود و آن هنگام را جای مستی نمیدید.
هوش مصنوعی: اردشیر چون این را شنید از جا برخاست و گفت: من خود برنج و شیر فراوان همراه دارم.
هوش مصنوعی: اگر سرپرستان اجازه دهند، سه روز خوراک کرم را من با دلشادی میدهم.
هوش مصنوعی: شاید از این راه در جهان نامور شوم و از بخت و اختر کرم بهرهای به من برسد.
هوش مصنوعی: شما سه روز با من شراب بنوشید، و روز چهارم که خورشید جهانافروز برآید،
هوش مصنوعی: دکانی فراخ میسازم که سرِ طاقش از ایوان و کاخها بلندتر باشد.
هوش مصنوعی: من فروشندهام و در پی خریدار؛ این خدمت آبروی مرا نزد کرم بیشتر میکند.
هوش مصنوعی: پرستندگان این سخن را پذیرفتند و همهٔ خواستِ او برآورده شد؛ گفتند: خدمت و پرستش کرم را تو به جای آور.
هوش مصنوعی: آن خربندهٔ ظاهری، یعنی اردشیر، هر گونه نیرنگ و آرایشی به کار برد و پرستندگان با جام شراب در دست نشستند.
هوش مصنوعی: چند جام نوشیدند و مست شدند؛ پرستندگانِ کرم پرستندهٔ شراب شدند.
هوش مصنوعی: چون زبانشان از شراب سست شد، اردشیرِ جهاندار با میزبانان و یاران خود پیش آمد.
هوش مصنوعی: قلع و دیگی رویین آورد و در روز روشن آتش افروخت تا آن را بگدازد.
هوش مصنوعی: چون هنگام خوراک کرم رسید، خوراکش این بار ارزیز گداخته و جوشان بود.
هوش مصنوعی: زبان کرم را دیدند که به رنگ برنج زرد بیرون آمده بود، همانگونه که پیشتر برای خوردن برنج دهان میگشود.
هوش مصنوعی: اردشیرِ جوان ارزیز گداخته را در دهان او ریخت و کرم در گودال خود از پا افتاد.
هوش مصنوعی: بانگ ترکیدنی از گلوی کرم برخاست که گودال و زمینِ جایگاهش به لرزه درآمد.
هوش مصنوعی: اردشیر با آن دو جوان مانند باد با گرز و شمشیر و کوپال و تیر به حرکت درآمد.
هوش مصنوعی: از پرستندگانِ مست، هیچکس از تیغ آنان زنده نماند.
هوش مصنوعی: از بام دژ دودی تیره برافراشت و بدین نشانه پیروزی و دلاوری خود را به فرماندهٔ لشکر نشان داد.
هوش مصنوعی: دیدهبان دوان نزد فرماندهٔ لشکر رفت و خبر داد که شاه اردشیر پیروز شده است.
هوش مصنوعی: پهلوان شتابان با سپاه آمد و لشکر را نزد شاه آورد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.