شمارهٔ ۸۵ - در مدح ابوبکر عبدالله بن یوسف حصیری ندیم سلطان محمود
ماه فروردین از گنج گهر یافت مگر
که بیاراست همه روی زمین را به گهر
یا مگر زین نم پیوسته زمین گوهر زاد
همچو زاید صدف از باران پاکیزه درر
ابر فروردین هر روز همی بارد در
وان همی گردد گوهر به دل خاک اندر
کرم کز تود بَریشم کند آن نیست عجب
چه عجب از زمی ار دُر دهد و گوهر بر
هر که از خانه به دشت آید چندانکه رود
بر گهر پای نهد چون سپه اسکندر
باغ چون مجلس کسری شده پر حور و پری
راغ چون نامه مانی شده پر نقش و صور
روز نوروز است امروز و چو امروز گذشت
کس بدین در نرسد تا نرسد سال دگر
به نشاط و طرب این روز به سر باید برد
خواجهٔ سیّد داند برد این روز به سر
خواجه بوبکر حصیری سر اصحاب حدیث
حجت شافعی و معجزه پیغمبر
آنکه در بخشش رادست به رادی چو علی
آنکه در مذهب صلبست و به صلبی چو عمر
روز و شب مبتدعان را و هواداران را
هر کجا یابد چون مار همی کوبد سر
هیچ بی دین به زر او را نتوانست فریفت
ورچه شاهان جهان ار بفریبند به زر
او به غزنین وبه مصر از فزعش قرمطیان
از ره دیده ببارند همی خون جگر
با چنین مذهب گو هیچ میندیش و مترس
گر گناهت به مثل افزون باشد ز مَدَر
من چنین دانم و «ارجو» که چنین باشد کو
نامه ناخوانده خرامد به بهشت از محشر
ای برآوردهٔ سلطان و پسندیدهٔ خلق
ای ز فضل تو رسیده به همه خلق خبر
ای توانگر به کریمی و توانگر به سخا
ای توانگر به بزرگی و توانگر به هنر
هم بزرگی به علوم و هم بزرگی به ادب
هم بزرگی به نهاد و هم بزرگی به پدر
پدران را پسران باید چونین که توئی
که همه روزه همی زنده کند نام پدر
نام یعقوب فروشد به زمین و ز تو باز
هر زمان نام پدر زندهتر و پیداتر
پسر تو به مراد دل همچون تو زیاد
گرچه هرگز نبود همچو پدر هیچ پسر
سیستانه را به تو فخرست و جهانه را به تو فخر
ای جهانه را به جهانداری و شاهی درخَور
شاه گیتی ملک مشرق سلطان زمین
آنکه از باختر او راست جهان تا خاور
فضل تو داند و داند که سزاوار تو است
نیک داند که همی نام تو جوید بی مر
چون از این حرب که رفتهست به ما روی نهد
به توانایی و پیروزی و شادی و ظفر
خلعت شاهی و منشور فرستد بر تو
تا شود دشمن تو کور و بداندیش تو کر
اگر این شعر که گفتم چو گلابست به طبع
اندر آن باز یکی شعر طرازم چو شکر
شعر در تهنیت شاهی من دانم گفت
تو در آن شعر که فردا بطرازم بنگر
کار گیتی همه بر فال نهادهست خدای
خاصه فالی که زند چاکر و چون من چاکر
چاکر یکدل و از شهر تو و از کف تو
یافته نعمت و از جاه تو با جاه و خطر
تا به دی ماه گل سرخ نباشد در باغ
تا به نوروز نیابند گل نیلوفر
تا چو بر شاخ، گل زرد، چو دینار شود
لالهٔ سرخ چو بیجاده بتابد ز کمر
شادمان زی و به شادی رس و بی اندُه باش
باده سوری بر دست و نگار اندر بر
روز نوروز است امروز و سر سال عجم
بزم نو ساز و طرب کن ز نو و سهیکی خَور
فرخت باد سر سال و چنینت هر سال
بزم تو با بت و با جام می و رامشگر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصف نوروز آغاز میشود و باران فروردین و گلها و سبزهها را به گوهر، و باغ و دشت را به بزم کسری و نگارخانهٔ مانی مانند میکند. سپس به ستایش ابوبکر حصیری میرسد و او را پیشوای اهل حدیث و شافعیِ سرسخت، دشمن بدعتگذاران و قرمطیان، و زندهکنندهٔ نام پدر و مایهٔ افتخار سیستان میخواند. شاعر پیشبینی میکند که سلطان محمود پس از بازگشت پیروزمندانه از جنگ، برای او خلعت و فرمان حکومت خواهد فرستاد و وعده میدهد که در آن هنگام شعر تهنیت بگوید. قصیده با دعای شادکامی و بزم نوروزی برای ممدوح پایان مییابد.
هوش مصنوعی: گویی ماه فروردین گنجی از گوهر یافته است که سراسر زمین را با گوهر آراسته است.
هوش مصنوعی: یا شاید از این نم و باران پیاپی، زمین گوهر زاییده است؛ همانگونه که صدف از قطرهٔ باران پاک، مروارید میزاید.
هوش مصنوعی: ابر فروردین هر روز مروارید میبارد و آن مروارید در دل خاک به گوهر بدل میشود. مقصود گلها و سبزههایی است که از باران میرویند.
هوش مصنوعی: اگر کرم ابریشم از برگ توت ابریشم میسازد، شگفت نیست؛ پس چه جای شگفتی است اگر زمین مروارید و گوهر را میوه و بار خود کند.
هوش مصنوعی: هر کس از خانه به دشت بیاید، تا هر جا که برود، پا بر گوهر میگذارد؛ مانند سپاه اسکندر که در افسانهها در ظلمات بر سنگهای گوهرین گام مینهاد.
هوش مصنوعی: باغ مانند بزم خسرو انوشیروان پر از حور و پری شده و دشت مانند کتاب نگارین مانی پر از نقش و صورت شده است.
هوش مصنوعی: امروز روز نوروز است و وقتی بگذرد، کسی تا سال دیگر دوباره به چنین روزی نمیرسد.
هوش مصنوعی: این روز را باید با شادی و خوشی گذراند و خواجهٔ بزرگوار است که گذراندن چنین روزی را خوب میداند.
هوش مصنوعی: این خواجه ابوبکر حصیری است، پیشوای اهل حدیث، دلیل و حجت مذهب شافعی و چون معجزهای از پیامبر.
هوش مصنوعی: در بخشش، جوانمرد است و جوانمردیاش مانند علی است؛ در مذهب، استوار و سخت است و سختیاش مانند عمر است.
هوش مصنوعی: او شب و روز بدعتگذاران و پیروان هوای نفس را هر جا بیابد، مانند مار سرشان را میکوبد.
هوش مصنوعی: هیچ بیدینی نتوانسته است او را با زر بفریبد؛ هرچند پادشاهان جهان را میتوان با زر فریفت.
هوش مصنوعی: او در غزنین است، اما قرمطیان در مصر از ترس او از چشم خون جگر میبارند.
هوش مصنوعی: به کسی که چنین مذهبی دارد بگو هیچ نگران مباش و نترس، حتی اگر گناهت بیشتر از کلوخهای زمین باشد.
هوش مصنوعی: من چنین میدانم و امیدوارم که چنین باشد که او در روز رستاخیز، بیآنکه نامهٔ اعمالش خوانده شود، با ناز به بهشت میرود.
هوش مصنوعی: ای کسی که سلطان تو را بالا برده و مردم تو را پسندیدهاند، خبر فضل تو به همهٔ مردم رسیده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که از کرم و سخاوت و بزرگی و هنر توانگری.
هوش مصنوعی: تو هم به دانش و ادب بزرگی و هم به سرشت و تبار پدری.
هوش مصنوعی: پدران باید پسرانی مانند تو داشته باشند که هر روز نام پدر را زنده نگه میدارد.
هوش مصنوعی: نام یعقوب، که ظاهراً از نیاکان ممدوح است، با مرگش در خاک فرو رفت، اما به برکت تو نام پدر هر زمان زندهتر و آشکارتر میشود.
هوش مصنوعی: دعا میکند که پسر تو به کام دلت مانند خودت زندگی کند؛ هرچند هیچ پسری هرگز همانند پدرش نمیشود.
هوش مصنوعی: سیستان به تو مینازد و جهان نیز به تو مینازد؛ ای کسی که سزاوار جهانداری و فرمانروایی هستی.
هوش مصنوعی: پادشاه جهان و فرمانروای مشرق و سلطان زمین، یعنی سلطان محمود، کسی است که جهان از غرب تا شرق از آنِ اوست.
هوش مصنوعی: سلطان فضل تو را میشناسد و میداند تو سزاوار چه هستی و به خوبی آگاه است؛ گویا نام تو را بیشمار بر زبان میآورد و خواستار توست.
هوش مصنوعی: هنگامی که سلطان از این جنگی که به آن رفته است با توانایی و پیروزی و شادی به سوی ما بازگردد،
هوش مصنوعی: برای تو خلعت شاهانه و فرمان حکومت میفرستد تا دشمنت کور و بدخواهت کر شود.
هوش مصنوعی: اگر این شعری که گفتم در لطافت مانند گلاب است، در آن هنگام شعر دیگری میسرایم که مانند شکر شیرین باشد.
هوش مصنوعی: من میدانم چگونه شعری در تبریک آن منصب شاهانه بگویم؛ تو شعری را که فردا میسرایم ببین.
هوش مصنوعی: خداوند کار جهان را بر فال نهاده است، بهویژه فالی که بندهای چون من بزند؛ یعنی این پیشبینی من به حقیقت میپیوندد.
هوش مصنوعی: من بندهای یکدل هستم، اهل شهر تو، که از دست تو نعمت یافتهام و از مقام تو صاحب جاه و ارج شدهام.
هوش مصنوعی: تا وقتی که در ماه دی گل سرخ در باغ نمیروید و در نوروز گل نیلوفر یافت نمیشود،
هوش مصنوعی: و تا وقتی که گل زرد بر شاخه مانند سکهٔ زر میشود و لالهٔ سرخ مانند سنگ بیجاده از دامنهٔ کوه میدرخشد،
هوش مصنوعی: شادمان زندگی کن، به آرزوهای شاد برس و بیغم باش؛ بادهٔ گلگون در دست و دلبر در آغوشت باشد.
هوش مصنوعی: امروز روز نوروز و آغاز سال ایرانی است؛ بزمی تازه بیارای، از نو شادی کن و شراب سهیکی بنوش.
هوش مصنوعی: آغاز سال بر تو خجسته باد و هر سال همینگونه، بزمت با دلبر زیبا و جام شراب و نوازنده آراسته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
از خضاب من و از موی سیه کردن من
گر همی رنج خوری، بیش مخور، رنج مبر!
غرضم زو نه جوانی است؛ بترسم که زِ من
خردِ پیران جویند و نیابند مگر!
رمضان رفت و رهی دور گرفت اندر بر
خنک آن کو رمضان را بسزا برد بسر
بس گرامی بود این ماه ولیکن چکنم
رفتنی رفته به و روی نهاده بسفر
سبکی کرد و بهنگام سفر کرد و برفت
[...]
عید شاداب درختیست که تا سال دگر
از گل و میوۀ او بوی همی یابی و بر
بوی آن گل بترازد چو خرد کار دماغ
بر آن میوه بتازد چو خرد سوی جگر
زین گل و میوه همان به که یکی گیرد بار
[...]
دستهها بسته به شادی بر ما آمدهای؟
تا نشان آری ما را ز دل افروز بهار؟
ای دلارام و دل آشوب و دلاویز پسر
عهد کرده بوفا با من و نابرده بسر
غم عشق تو روانم بلب آورده بلب
درد هجر تو توانم بسر آورده بسر
شمنان چون تو ندیدند و نبینند صنم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.