سلطان عشق خواست که خیمه بصحرا زند، در خزاین بگشاد گنج بر عالم پاشید.
شعر
چتر برداشت و برکشید علم
تا بهم بر زند وجودو عدم
بیقراری عشق شورانگیز
شر و شوری فکند در عالم
ورنه عالم بابود نابود خود آرمیده بود، و درخلوتخانه شهود آسوده، آنجا که: کان الله ولم یکن معه شیئی.
آن دم که ز هر دو کون آثار نبود
بر لوح وجود نقش اغیار نبود
معشوقه و عشق تابهم میبودیم
در گوشه خلوتی که دیار نبود
ناگاه عشق بیقرار، از بهر اظهار کمال، پرده از روی کار بگشود، و از روی معشوقی خود را بر عین عاشق جلوه فرمود،
پرده حسن او چو پیدا شد
عالم اندر نفس هویدا شد
وام کرد از جمال او نظری
حسن رویش بدید وشیدا شد
عاریت بستد از لبش شکری
ذوق آن چون بیافت گویا شد
فروغ آن جمال عین عاشق راکه عالمش نام نهی نوری داد، تا بدان نور آن جمال بدید، چه او را جز بدونتوان دید که: لا تحمل عطا یاهم الا مطایاهم. عاشق چون لذت شهود یافت، ذوق وجود بخشید، زمزمه قول «کن» بشنید، رقص کنان بر در میخانه عشق دوید و میگفت: رباعیة.
ای ساقی از آن می که دل و دین من است
پر کن قدحی که جان شیرین من است
گر هست شراب خوردن آئین کسی
معشوق بجام خوردن آئین من است
ساقی بیک لحظه چندان شراب هستی در جام نیستی ریخت که:
از صفای می و لطافت جام
در هم آمیخت رنگ جام و مدام
همه جام است و نیست گوئی می
یا مدام است و نیست گوئی جام
تا هوا رنگ آفتاب گرفت
رخت بر داشت از میانه ظلام
روز و شب با هم آشتی کردند
کار عالم از آن گرفت نظام
صبح ظهور نفس زده، آفتاب عنایت بتافت، نسیم سعادت بوزید، دریای جود در جنبش آمد. سحاب فیض چندان باران: ثمر ش علیهم من نوره، بر زمین استعداد بارید که: واشرقت الارض بنور ربها، عاشق سیراب آب حیات شد، از خواب عدم برخاست،قبای وجود درپوشید، کلاه شهود بر سر نهاد، کمر شوق بر میان بست، قدم در راه طلب نهاد و از علم بعین آمد و از گوش بآغوش، نخست دیده بگشاد و نظرش بر جمال معشوق آمد، گفت: ما رأیت شیئا الاورأیت الله فیه. نظر در خود کرد همگی خود او را یافت، گفت: فلم انظر بعینی غیر عینی.
عجب کاری! من چون همه معشوق شدم عاشق کیست؟
اینجا عاشق عین معشوق آمد، چه او را از خود بودی نبود تا عاشق تواندبود؛ او هنوز: کمالم یکن؛ در عدم برقرار خود است و معشوق: کمالم یزل، در قدم برقرار خود، و هو الآن کما علیه کان.
معشوق و عشق و عاشق هرسه یک است اینجا
چون وصل در نگنجد هجران چه کار دارد؟



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این لمعه آفرینش را جلوهٔ عشق میداند. عشق که پیش از آفرینش با معشوق در خلوتی بیغیر یکی بود، برای نمایاندن کمال خود پرده برداشت و جهان در مقام عاشق پدید آمد. عاشق با نوری که از خود معشوق گرفت، جمال او را دید و در طلب او به راه افتاد. سرانجام دریافت که جز معشوق چیزی نیست و عاشق و معشوق و عشق یکیاند، پس نه وصل معنا دارد و نه هجران.
هوش مصنوعی: عشق که مانند پادشاهی است، خواست جلوه کند و از خلوت به آشکاری بیاید؛ پس درِ گنجینههای خود را گشود و گنج خود را بر جهان پاشید. یعنی آفرینش جلوه و بخشش عشق است.
هوش مصنوعی: سلطان عشق چتر شاهی برافراشت و پرچم برکشید تا هستی و نیستی را به هم بیامیزد و جهان را پدید آورد.
هوش مصنوعی: بیقراری عشقِ شورانگیز، جوش و غوغایی در جهان انداخت.
هوش مصنوعی: اگر چنین نبود، جهان در نیستیِ خود آرام گرفته بود و در خلوتخانهٔ علم و شهود حق آسوده بود؛ همان مقامی که در حدیث آمده: خدا بود و هیچ چیز با او نبود.
هوش مصنوعی: در آن هنگام که از دو جهان نشانی نبود، بر صفحهٔ هستی نقشی از غیر خدا وجود نداشت.
هوش مصنوعی: معشوق و عشق با هم بودیم، در گوشهٔ خلوتی که هیچ کس دیگری در آن نبود. یعنی پیش از آفرینش، عشق و معشوق یکی و تنها بودند.
هوش مصنوعی: ناگهان عشقِ بیقرار برای آشکار کردن کمال خود، پرده از کار برداشت و در صورت معشوقی، خود را بر چشم عاشق جلوه داد.
هوش مصنوعی: چون پردهٔ زیبایی او آشکار شد، جهان در یک دم پدیدار شد.
هوش مصنوعی: جهان از زیبایی او نگاهی به وام گرفت، با آن نگاه زیبایی روی او را دید و شیفته شد. یعنی دیدنِ جهان هم از خود حق است.
هوش مصنوعی: جهان از لب او شکری به عاریت گرفت و چون مزهٔ آن را چشید، به سخن آمد.
هوش مصنوعی: پرتو آن جمال به چشم عاشق، که همان جهان است، نوری بخشید تا با همان نور آن جمال را ببیند، زیرا او را جز به خود او نمیتوان دید؛ چنانکه گفتهاند بخششهای شاهان را جز مرکبهای خودشان نمیکشند. عاشق چون لذت دیدار را یافت و از آن هستی گرفت، آواز فرمان «باش» را شنید و رقصکنان به درِ میخانهٔ عشق دوید و این رباعی را میخواند.
هوش مصنوعی: ای ساقی، از آن شرابی که دل و دین من است، جامی پر کن که آن جام جان شیرین من است.
هوش مصنوعی: اگر رسم دیگران شراب نوشیدن است، رسم من این است که خودِ معشوق را در جام بنوشم. یعنی مقصود من خودِ معشوق است، نه بادهٔ ظاهری.
هوش مصنوعی: ساقی در یک لحظه چنان شراب هستی در جام نیستی ریخت که چنین شد:
هوش مصنوعی: از پاکیِ شراب و نازکیِ جام، رنگ جام و رنگ باده در هم آمیخت و از هم جدا نماند. یعنی هستیِ حق و آینهٔ نیستی یکی نمود.
هوش مصنوعی: گویی همهاش جام است و شرابی نیست، یا همهاش شراب است و جامی نیست.
هوش مصنوعی: همین که هوا رنگ آفتاب گرفت، تاریکی از میان رخت بربست و رفت.
هوش مصنوعی: روز و شب با هم آشتی کردند و کار جهان از همین آمیزشِ نور و ظلمت نظم گرفت. یعنی آمیختگی هستی و نیستی مایهٔ نظام عالم شد.
هوش مصنوعی: صبح ظهور دمید، آفتاب عنایت تابید، نسیم سعادت وزید و دریای بخشش به موج آمد. ابر فیض بر زمینِ آمادگیِ موجودات چندان از نور خود بارید که به تعبیر قرآن «زمین به نور پروردگارش روشن شد». عاشق از آب حیات سیراب شد، از خواب نیستی برخاست، جامهٔ هستی پوشید، کلاه شهود بر سر نهاد، کمر شوق بست و در راه طلب قدم گذاشت؛ از دانستن به دیدن و از شنیدن به در آغوش گرفتن رسید. نخست چشم گشود و جمال معشوق را دید و گفت: هیچ چیز ندیدم مگر آنکه خدا را در آن دیدم. سپس در خود نگریست و همهٔ خود را او یافت و گفت: با چشمم جز ذات خودم را ندیدم.
هوش مصنوعی: شگفت کاری است! وقتی من سراسر معشوق شدهام، پس عاشق کیست؟
هوش مصنوعی: در این مقام عاشق همان معشوق شد، زیرا عاشق از خود هستیای نداشت که بتواند عاشق باشد. او همچنان مانند پیش، در نیستیِ خود برقرار است و معشوق همچنان مانند همیشه، در ازلیت خود برقرار است؛ و او اکنون نیز همانگونه است که بود.
هوش مصنوعی: در این مقام معشوق و عشق و عاشق هر سه یکیاند؛ وقتی حتی «وصل» در اینجا جا ندارد، چون دوگانگی نیست، جدایی و هجران را چه جای سخن است؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.