شرط عاشق آنست که هرچه دوست دوست دارد او نیز دوست دارد و اگر همه بعد و فراق بود، و غالباً محبوب فراق و بعد محب خواهد، تا محب از جفای او پناه بعشق برد که: النار سوط یسوق اهل الله الی الله، اشارت بچنین چیزی تواند بود، پس محب را بعد دوست میباید داشت و بفراق تن در بایدداد. معنی این بیت که:
ارید وصاله ویرید هجری
فاترک ما اریدلمایرید
مقتدای خود باید ساخت. اما فراق را بعینه دوست ندارد؛ بل از آن روی که آن محبوب محبوب است.
مصراع: و کل ما یفعل المحبوب محبوب.
محب مسکین چه کند جز آنکه گوید:
بیت
خواهی بفراق کوش و خواهی بوصال
من فارغم از هر دو، مرا عشق تو بس
بلکه باید فراق را دوست تر دارد از وصال؛ و بعدش مقربتر از قرب بود، و هجرت سودمندتر از وصل، زیرا که در قرب و وصال بصفت مراد خود است و در بعدو فراق به صفت مراد محبوب.
هجری که بود مراد محبوب
از وصل هزار بار خوشتر
شعر
لانیفیالوصال عبید نفسی
و فیالهجران مولیللموالی
و شغلیبالحبیب بکل وجه
احب الیمن شغلیبحالی
ما را نه برای آن آورد که از او برگیریم، بلکه برای آن آورد که مراد خود از مابرگیرد. اگر محبی بود که محبوبی صفت او شده باشد، اگر بعد دوست دارد، محبوب را دوست داشته باشد و این غایت وصل بود در عین بعد و فهم هرکس اینجا راه نبرد.
بدانکه: موجب بعد اوصاف محب است و اوصاف او عین محبوب به مقتضای: کنت سمعه و بصره، لاجرم:اعوذ بک منک، میگوید.
دامنش چون بدست بگرفتم
دست او را درآستین دیدم
پس گوید: لااحصی ثناء علیک، انت کما اثنیت علی نفسک.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این لمعه دربارهٔ ادب عاشق در برابر خواست معشوق است: عاشق باید جدایی را، چون خواستهٔ معشوق است، بپذیرد و حتی آن را از وصال برتر بداند، زیرا در وصال پیرو خواست خویش است و در هجران پیرو خواست دوست. سپس عراقی نشان میدهد که چون صفات عاشق عین معشوق شود، دوست داشتن دوری همان دوست داشتن معشوق و نهایت وصال در عین دوری است. سرانجام چون سبب دوری صفات عاشق و آن صفات خودِ معشوق است، عاشق از او به خود او پناه میبرد و به ناتوانی از ستایش او اقرار میکند.
هوش مصنوعی: شرط عاشقی این است که عاشق هرچه را معشوق دوست دارد دوست بدارد، حتی اگر دوری و جدایی باشد؛ و معشوق بیشتر دوری عاشق را میخواهد تا عاشق از جفای او به خود عشق پناه ببرد. سخن «آتش تازیانهای است که اهل خدا را به سوی خدا میراند» به همین معنا اشاره دارد. پس عاشق باید دوری از دوست را دوست بدارد و به جدایی تن بدهد، و معنای بیت زیر را سرمشق خود کند.
هوش مصنوعی: من وصال او را میخواهم و او جدایی مرا میخواهد؛ پس آنچه را خود میخواهم به خاطر آنچه او میخواهد رها میکنم.
هوش مصنوعی: این معنا را باید پیشوا و راهنمای خود قرار داد. اما عاشق جدایی را بهخودیِ خود دوست ندارد، بلکه از آن رو دوست دارد که خواستهٔ معشوق است.
هوش مصنوعی: هر کاری که معشوق بکند، دوستداشتنی است.
هوش مصنوعی: عاشق بیچاره چارهای ندارد جز اینکه این سخن را بگوید:
هوش مصنوعی: خواه در جدایی من بکوشی و خواه در وصال، من از هر دو بینیازم و تنها عشق تو مرا بس است.
هوش مصنوعی: بلکه عاشق باید جدایی را از وصال بیشتر دوست بدارد؛ دوری برای او نزدیککنندهتر از نزدیکی و جدایی سودمندتر از وصل است، زیرا در وصال عاشق در پی خواستهٔ خویش است و در جدایی تابع خواستهٔ معشوق.
هوش مصنوعی: جداییای که خواستهٔ معشوق باشد، هزار بار از وصل خوشتر است.
هوش مصنوعی: زیرا در وصال بندهٔ نفس و خواهش خویشم، و در جدایی سرور سروران و آزاد از خودم.
هوش مصنوعی: و سرگرم بودن به محبوب از هر جهت، نزد من از سرگرم بودن به حال خودم دوستداشتنیتر است.
هوش مصنوعی: خداوند ما را نیافرید که از او چیزی برای خود بگیریم، بلکه آفرید تا خواست خود را در ما به انجام رساند. اگر عاشق چنان شود که صفات معشوق صفت او گردد، دوست داشتن دوری در حقیقت دوست داشتن خود معشوق است؛ و این نهایت وصال است در عین دوری، که فهم هر کسی به آن نمیرسد.
هوش مصنوعی: بدان که سبب دوری، صفات عاشق است، و صفات عاشق به حکم حدیث «من گوش و چشم او میشوم» عین معشوق است؛ از این رو عاشق میگوید: «از تو به خودِ تو پناه میبرم».
هوش مصنوعی: چون دامن او را به دست گرفتم، دیدم که دستِ در آستین من دستِ خود اوست؛ یعنی آنکه دامن معشوق را گرفته نیز خود اوست و عاشق از خود چیزی ندارد.
هوش مصنوعی: پس عاشق میگوید: ستایش تو را نمیتوانم بشمارم؛ تو چنانی که خود خویشتن را ستودهای.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.