رخسار تو روز عید فال است
بیروی تو زندگی وبال است
نه چهره تو اسیر چشم است
نه بوسه تو رهین مال است
طفلی تو و در دماغ گیتی
سودای تو را هزار سال است
بر یاد تو میخورم می ناب
هر می که چنین خوری حلال است
عشق تو زبان من فرو بست
یعنی که زبان عشق لال است
بدحال شدم ز عشق زلفت
از خال بپرس کاین چه حال است
گفتی به چه ماندهای در این غم
خود مشکل من همین سؤال است
گفتم سخن وصال تو نه
زیرا دانم که بس محال است
دولتیاری چو تو ندیدم
کز روی تو شاه بیملال است
فخرالدین کز بزرگواری
تن در ندهد به تاجداری
زلفت به کمال دلربایی است
رویت به جمال جانفزایی است
هر حلقه ز زلف عنبرینت
آلوده خون آشنایی است
بیروی تو عقل بسته دستی است
بیعشق تو جان شکستهپایی است
گفتی که دلت کجاست جانا
در زلف نگر نه دور جایی است
عشق تو قضاست بر سر من
یا رب که چه سهمگین قضایی است
راضی شدهام به فرقت تو
آوخ که ضرورتی رضایی است
خوبی تو جاودان بماناد
دانی که به دست ما دعایی است
گر پند دهد تو را عمادی
تمکین مکنش که ژاژخایی است
با این همه بوسه میده او را
کاو مدح سزای پادشاهی است
عبدالرحمن که گر بخواهد
از هفت سپهر شش بکاهد
ای عشق تو مایه خطرها
دلها ز غم تو در سفرها
بنمود به هجرتی میانجی
بر روی من از جفا اثرها
از بهر گرفتن دل ما
اندون نشاند بر گذرها
از خم کمان ابروی تو
پر تیر نیاز شد جگرها
بس بیخبری ز محنت من
خود کم شنوی چنین خبرها
زاین گونه تو را بسی است با من
این نیز نهم بر آن دگرها
آسایش جانم از نظر ده
کآسایشهاست در نظرها
اندر طلب تو چون عمادی
دیری است که میدوم به درها
پذرفت جهان به طوع و رغبت
از لعل تو شاه را شکرها
آن شاه که چون به رزم کوشد
از کوشش آن زمین بجوشد
دستی که میان عقل بسته است
در حلقه زلف تو شکسته است
بادی که کلاه صبر بربود
از دامن طره تو جسته است
ایزد داند که در دل من
بازار غم تو چند رسته است
از عشق تو هیچ زندگی نیست
کآن کس که بمرد هم نرسته است
با رنگ رخ تو لاله عشق
در دست زمانه دسته دسته است
زنده شدن هزار مرده
در یک سخن تو باز بسته است
بنشینم و با تو این چه سود است
سلطان نه به قول من نشسته است
شادم به غم تو زآن که رویت
چون عید خدایگان خجسته است
شاهی که چو دشمنش ببیند
در ماتم آرزو نشیند
جزوی است به اقتضای جاهش
خورشید ز گوشه کلاهش
نقصان شکوه عرش بینی
در جنب شکوه بارگاهش
دوران نکند زمانه هرگز
الا به مراد نیکخواهش
در ساهی او شب فراغت
خواب افکنده است بر سپاهش
فرخنده کمیت او سپهری است
حمال شده چهار ماهش
هر مرز که شد چراگه او
با طوبی سرزند گیاهش
چون کوه احد ز حرمت و سنگ
جنبان نشود ز باد کاهش
در سایه رایتش بیاسای
کآسود زمانه در پناهش
گرد افشاندی ز روی نصرت
تایید به پرچم سیاهش
در معرکه چون کمر ببندد
خورشید بر آسمان بخندد
دریا دیدی که کوه بارد
شمشیر بر آن صفت گذارد
عبدالرحمن به نوک پیکان
بر دیده مشتری نگارد
پندار که آفتاب میغ است
گر هیبت خود بر او گمارد
در وعده منتهای گاهش
دولت شب و روز میشمارد
فتنه هر جا زند پر و بال
چون بهر در او رسد نیارد
از پوست برون جهد قیامت
گر کار جهان فروگذارد
گر در ره او به ناخن قهر
پیشانی روزگار خارد
از بیم سخن طراز هیبت
در جان و دل زمانه کارد
گیتی همگی خود در او بست
زیرا جز او کسی ندارد
در جود چو میغ بیدریغ است
فرمانده خسروان به تیغ است
ای دولت تو به امتحانی
پیموده به تازگی جهانی
در گرد دو صف نرفت هرگز
یک زخم تر از تو پهلوانی
بر گنبد پیر پای ننهاد
از بخت تو خوبتر جوانی
وز خصمی تو جهان گرفتن
سودی است برابر زیانی
پیداست که چند پای دارد
شادی سگی به استخوانی
جایی نرسید وهم کآنجا
از نام تو نیست کاروانی
با تیغ چه کار دشمنت را
گو رو به طراز دوکدانی
ارباب ثنای بازوی تو
نگذشت ز جان من زمانی
از بهر ثنا فریضه باید
آن بازو را چنین زبانی
بر مدحت تو روان بپاشم
وآنگه که جز این کنم نباشم
مه باد ز آسمان حسامت
به باد ز افتاب جامت
بر روی صلاح دولت و دین
پیراسته باد زلف کامت
گردون که به توسنی است معروف
از قوت بخت باد رامت
تهدید نمای گردن پیل
بادا سر تیغ نیل فامت
از بهر تمامی مرادت
کم باد عدوی ناتمامت
چون در سفر امید باشی
بر شارع شرع باد گامت
اقبال چو سکهای نگارد
مشهور مباد جز به نامت
چون خصم ز تو رسول خواهد
سستی مرساد در پیامت
هر خواجگیی که نه فلک راست
اقطاع دهاد یک غلامت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به وصف زیباییهای محبوب و عشق ناب میپردازد. شاعر از جذابیت چهره و زلف معشوقهاش صحبت میکند و عشق خود را به او به عنوان ملایمترین و شیرینترین قضا مینگرد. او از دوری و غم ناشی از فراق میگوید و مدح و ستایش معشوقهاش را در قالب زیباییهای ظاهری و معنوی بیان میکند. شاعر در نهایت با اشاره به قدرت و شکوه معشوق، به دوگانگی عشق و درد اشاره میکند و نشان میدهد که عشق واقعی فراتر از تجملات دنیوی است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ تو در روز عید مایهٔ شگون و فال نیک است و زندگی بدون دیدن روی تو رنج و گرفتاری است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ تو چنان نیست که هر چشمی بتواند آن را ببیند و در اختیار بگیرد، و بوسهٔ تو هم با پول به دست نمیآید.
هوش مصنوعی: تو هنوز کودکی، اما گویی جهان هزار سال است که در سر هوای عشق تو را دارد.
هوش مصنوعی: به یاد تو شراب ناب مینوشم و هر شرابی که اینگونه به یاد تو نوشیده شود روا و حلال است.
هوش مصنوعی: عشق تو زبانم را بست، یعنی عاشق از بیان عشق ناتوان است و زبان عشق گنگ است.
هوش مصنوعی: از عشق زلف تو حالم پریشان شد؛ از خال تو بپرس که این چه حالی است. شاعر میان «حال» و «خال» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: از من پرسیدی چرا در این غم ماندهای؛ مشکل من همین پرسش توست، یعنی خودت سبب این غمی و باز میپرسی.
هوش مصنوعی: در پاسخ گفتم که از وصال تو سخن نمیگویم، زیرا میدانم که رسیدن به تو بسیار ناممکن است.
هوش مصنوعی: یار و همراه خوشبختی همچون تو ندیدهام که از دیدار رویش پادشاه نیز بیاندوه و شاد است؛ این بیت زمینهٔ گریز به مدح ممدوح است.
هوش مصنوعی: آن ممدوح فخرالدین است که از فرط بزرگواری حتی پادشاهی و تاج را شایستهٔ خود نمیداند و به آن تن نمیدهد.
هوش مصنوعی: زلف تو در دلربایی به کمال رسیده و چهرهٔ تو با زیباییاش جان را میافزاید.
هوش مصنوعی: هر حلقهٔ زلف خوشبوی تو به خون یکی از آشنایان و دلدادگانت آغشته است، یعنی زلفت عاشقان بسیاری را کشته است.
هوش مصنوعی: بدون روی تو عقل همچون کسی دستبسته و ناتوان است و بدون عشق تو جان مانند کسی است که پایش شکسته و از رفتن بازمانده.
هوش مصنوعی: ای جان، پرسیدی دلت کجاست؛ پاسخ این است که در زلف خودت بنگر، جای دوری نیست، دلم گرفتار زلف توست.
هوش مصنوعی: عشق تو تقدیری است که بر سرم نازل شده؛ خدایا این چه سرنوشت هولناکی است.
هوش مصنوعی: به جدایی از تو رضایت دادهام، اما افسوس که این رضایتی از روی ناچاری است.
هوش مصنوعی: زیبایی تو جاودانه بماند؛ میدانی که از دست ما جز دعا کاری برنمیآید.
هوش مصنوعی: اگر عمادی، یعنی خود شاعر، به تو اندرزی داد، به او اعتنا نکن و فرمان مبر که سخنش یاوه است.
هوش مصنوعی: با این همه به او بوسه ببخش، زیرا او ستایشگر شایستهٔ پادشاهان و بزرگان است.
هوش مصنوعی: ممدوح، عبدالرحمن، چنان توانا و بلندمرتبه است که اگر بخواهد میتواند از هفت آسمان شش را بکاهد؛ این مبالغهای در ستایش قدرت اوست.
هوش مصنوعی: ای کسی که عشقت سرچشمهٔ خطرهاست و دلها از غم تو آواره و سرگردانند.
هوش مصنوعی: جدایی از تو، چون واسطهای، نشانههای ستم و رنج را بر چهرهٔ من آشکار کرد.
هوش مصنوعی: برای به دام انداختن دل ما، گویا اندوه یا کمینهایی بر سر راهها نشاندی.
هوش مصنوعی: از کمان خمیدهٔ ابروی تو، جگرها پر از تیر نیاز و آرزو شده است.
هوش مصنوعی: تو از رنج من بسیار بیخبری و اصلاً چنین خبرهایی را کمتر میشنوی.
هوش مصنوعی: از اینگونه ستمها بسیار با من کردهای؛ این یکی را هم بر روی آنهای دیگر میگذارم و تحمل میکنم.
هوش مصنوعی: با نگاهی به من، جانم را آسوده کن؛ زیرا در نگاههای تو آسایشهای بسیار است.
هوش مصنوعی: شاعر که خود را عمادی مینامد میگوید: مدتهاست در جستوجوی تو از این در به آن در میروم.
هوش مصنوعی: جهان با میل و رغبت، سخنان شیرین و سپاسآمیز لب لعلگون تو را دربارهٔ شاه پذیرفت. «شکر» هم به معنای شکر است و هم جمع «شکر» به معنای سپاس، و شاعر به هر دو نظر دارد.
هوش مصنوعی: آن شاهی که چون در جنگ بکوشد، زمین از تلاش و هیبت او به جوش و لرزه میافتد.
هوش مصنوعی: دستی که کمر به خدمت عقل بسته بود، در حلقهٔ زلف تو شکسته و ناتوان شده است؛ یعنی عقل در برابر زلف تو کاری از پیش نمیبرد.
هوش مصنوعی: بادی که کلاه صبر را از سر من ربود و صبرم را برد، از دامن گیسوی تو برخاسته است.
هوش مصنوعی: خدا میداند که در دل من چه بازارهای پررونقی از غم تو برپا شده است.
هوش مصنوعی: از عشق تو هیچ رهایی نیست؛ چنان که حتی کسی که مرده نیز از آن نرسته است.
هوش مصنوعی: لالههای عشق که به رنگ چهرهٔ تو هستند، دستهدسته در دست روزگارند؛ یعنی رنگ رخ تو همهجا عاشقان پدید آورده است.
هوش مصنوعی: زنده شدن هزار مرده به یک سخن تو وابسته است؛ سخن تو مانند دم مسیحا جان میبخشد.
هوش مصنوعی: اگر با تو بنشینم، چه سودی دارد؟ وقتی سلطان به خواست من ننشسته است. معنای این بیت روشن نیست.
هوش مصنوعی: من از غم تو شادم، زیرا چهرهٔ تو مانند جشن و عید پادشاه فرخنده و مبارک است.
هوش مصنوعی: شاهی که دشمنش چون او را ببیند، از ناامیدی به سوگ آرزوهای خود مینشیند.
هوش مصنوعی: به اقتضای مقام بلند او، خورشید تنها جزئی از گوشهٔ کلاه اوست.
هوش مصنوعی: اگر شکوه عرش را با شکوه بارگاه او بسنجی، عرش را کمشکوهتر میبینی.
هوش مصنوعی: روزگار هرگز جز به کام نیکخواهان او نمیچرخد.
هوش مصنوعی: در پناه پاسداری او، شب آسودگی خواب را بر سپاهیانش افکنده است؛ یعنی سپاهش بیدغدغه میخوابند.
هوش مصنوعی: اسب کُمیت فرخندهٔ او مانند آسمانی است که چهار ماه نو (یعنی چهار نعل هلالیاش) آن را بر دوش میکشند.
هوش مصنوعی: هر سرزمینی که چراگاه اسب او شود، گیاهش با درخت طوبای بهشت برابری میکند.
هوش مصنوعی: او از نظر حرمت و وقار مانند کوه احد است و با بادی که پر کاهی را میجنباند تکان نمیخورد.
هوش مصنوعی: در سایهٔ پرچم او بیاسای، زیرا روزگار هم در پناه او آسوده شده است.
هوش مصنوعی: تأیید الهی با پرچم سیاه او گرد و غبار را از چهرهٔ پیروزی میزداید.
هوش مصنوعی: هنگامی که در میدان جنگ کمر میبندد، خورشید در آسمان از شادی میخندد.
هوش مصنوعی: آیا دریایی دیدهای که کوه ببارد؟ شمشیر او چنین میکند؛ شمشیر درخشان او چون دریاست و پارههای کوهمانند فرو میریزد.
هوش مصنوعی: ممدوح، یعنی عبدالرحمن، با نوک پیکان خود بر چشم ستارهٔ مشتری نقش میزند؛ یعنی تیرش به بلندترین آسمانها میرسد.
هوش مصنوعی: اگر هیبت خود را بر خورشید بگمارد، خورشید چنان تیره میشود که گویی ابری بیش نیست.
هوش مصنوعی: دولت و بخت، شب و روز را میشمارد تا زمانِ وعدهدادهشدهٔ رسیدنِ او به بالاترین مقام فرا برسد. یعنی بخت مشتاقانه چشمبهراهِ اوجِ قدرتِ ممدوح است.
هوش مصنوعی: فتنه و آشوب هر جا که بالوپر بگشاید، وقتی به درگاه او میرسد جرئت پیشرفتن ندارد.
هوش مصنوعی: اگر او ادارهٔ کار جهان را رها کند، قیامت از شدت بیتابی از پوست خود بیرون میجهد؛ یعنی جهان بیدرنگ به آشوب و نابودی میافتد.
هوش مصنوعی: اگر در راه او، روزگار با ناخنِ خشم و قهر، پیشانیِ خود را بخراشد (یعنی اگر روزگار به مخالفت با او برخیزد)...
هوش مصنوعی: هیبت و شکوه او از ترس، در جان و دل زمانه بیم و هراس میکارد؛ یعنی روزگار از هیبت او به لرزه میافتد.
هوش مصنوعی: همهٔ جهان خود را به او وابسته کرده و دل به او بسته است، زیرا جز او پناه و تکیهگاهی ندارد.
هوش مصنوعی: در بخشندگی مانند ابری است که بیدریغ میبارد، و با شمشیرش بر پادشاهان فرمان میراند.
هوش مصنوعی: ای کسی که دولت و اقبالت، گویی برای آزمودن خود، تازه جهانی را درنوردیده و گشوده است.
هوش مصنوعی: هرگز در میدان میان دو صف جنگ، پهلوانی کاریضربهتر و زخمزنتر از تو پا نگذاشته است.
هوش مصنوعی: بر این گنبد کهن آسمان (در این جهان) هیچ جوانی خوشبختتر از تو گام ننهاده است.
هوش مصنوعی: اگر کسی با دشمنی با تو جهان را هم بگیرد، سودش با زیانش برابر است؛ یعنی چنین پیروزیای بیارزش و ناپایدار است.
هوش مصنوعی: روشن است که شادیِ سگ به استخوانی چقدر دوام دارد؛ یعنی کامیابیِ دشمن تو نیز چنین کوتاه و پست است.
هوش مصنوعی: خیال و اندیشه به هیچ جایی نرسید که در آنجا کاروانی از نام و آوازهٔ تو نباشد؛ یعنی شهرتت همه جا را گرفته است.
هوش مصنوعی: دشمن تو را با شمشیر چه کار؟ به او بگو برود و به آراستن دوکدان (کار زنانه) بپردازد.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ ستایش بازوی توانای تو حتی لحظهای از جان من بیرون نرفته است.
هوش مصنوعی: برای ستایش آن بازو، داشتن زبانی چون زبان من واجب و لازم است؛ یعنی تنها سخنی چنین شیوا شایستهٔ مدح اوست.
هوش مصنوعی: جانم را در راه ستایش تو نثار میکنم، و اگر روزی جز این کنم، بهتر است که زنده نباشم.
هوش مصنوعی: شمشیرت از آسمان برتر و جامت از خورشید بهتر و درخشانتر باد.
هوش مصنوعی: آرزوهایت چون زلفی آراسته بر چهرهٔ صلاح و آبادانیِ دولت و دین باشد؛ یعنی کام تو مایهٔ زیبایی و خیر دولت و دین گردد.
هوش مصنوعی: آسمان که به سرکشی و چموشی شهره است، به نیروی بخت تو رام و فرمانبردارت باد.
هوش مصنوعی: نوک شمشیر نیلگونت تهدیدکنندهٔ گردن فیل باد؛ یعنی چنان نیرومند باشد که گردن فیل را هم بترساند.
هوش مصنوعی: برای آنکه آرزوهایت کامل شود، دشمنِ ناقص و ناتمامت کم و نابود باد.
هوش مصنوعی: هنگامی که در سفرِ امید و آرزو هستی، گامت بر شاهراه شریعت باشد.
هوش مصنوعی: هرگاه اقبال سکهای ضرب کند، آن سکه جز به نام تو شهرت نیابد؛ یعنی فرمانروایی تنها از آنِ تو باشد.
هوش مصنوعی: هرگاه دشمن از تو فرستادهای بخواهد (برای صلح و گفتوگو)، در پیام تو هیچ سستی و ضعفی راه نیابد.
هوش مصنوعی: هر سروری و فرمانروایی که از آنِ نُه فلک است، یکی از غلامانت آن را به تیول به دیگران ببخشد؛ یعنی غلامان تو از آسمانها هم برتر باشند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.