پیوستگی به حق، ز دو عالم بریدنست
دیدار دوست هستی خود را ندیدنست
آزادگی کزوست مباهات عافیت
دل را زحکم حرص وهوا واخریدنست
پرواز سایه جز به سر بام مهر نیست
از خود رمیدن تو، به حق آرمیدنست
چون موجکوشش نفس ما درتن محیط
رخت شکست خویش به ساحلکشیدنست
پامال غارت نفس سرد یأس نیست
صبح مراد ما کهگلش نادمیدنست
بر هرچه دیده واکنی از خویش رفتهگیر
افسانهوار دیدن عالم شنیدنست
تا حرص آب و دانه به دامت نیفکند
عنقا صفت به قاف قناعت خزیدنست
گر بوالهوس به بزم خموشان نفشکشد
همچون خروس بیمحلش سر بریدنست
امشب ز بسکه هرزه زبانست شمع آه
کارم چوگاز تا به سحر لبگزیدنست
آرام در طریقت ما نیست غیرمرگ
هنگامه گرمساز نفسها تپیدنست
ما را به رنگ شمع درعافیت زدن
از چشم خود همین دو سه اشکی چکیدنست
سعی قدمکجا وطریق فناکجا
بیدل به خنجرنفس این ره بریدنست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: بیدل در این غزل عرفانی، رسیدن به حق را در ندیدن خود، رهایی از حرص و هوا و محو شدن در حق میبیند و آن را به رفتن سایه به بام خورشید تشبیه میکند. او جهان را افسانهای گذرا میداند و به قناعت، خاموشی و پرهیز از سخن بیهوده فرامیخواند. در پایان میگوید در این راه آرامی جز مرگ نیست و راه فنا با گام پیموده نمیشود، بلکه با نفس و آه بریده میشود.
هوش مصنوعی: پیوستن به حق یعنی بریدن از هر دو جهان؛ دیدار دوست یعنی هستی خود را ندیدن و از خود گذشتن.
هوش مصنوعی: آزادگی که مایهٔ سربلندی و آسودگی است، یعنی دل را از فرمان حرص و هوس بازخریدن و رها کردن.
هوش مصنوعی: سایه پروازی جز رفتن به بام خورشید ندارد و در آن محو میشود؛ تو نیز اگر از خود بگریزی، در حق آرام میگیری.
هوش مصنوعی: تلاش نفس ما در تن این دریا، مانند تلاش موج است که حاصلش فقط بردن شکستگی خود به ساحل است؛ یعنی کوشش ما به شکست و نابودی میانجامد.
هوش مصنوعی: صبح آرزوی ما را نفس سرد ناامیدی نمیتواند غارت کند، زیرا گل آن هرگز نشکفته است؛ چیزی که پدید نیامده، نابود نمیشود.
هوش مصنوعی: به هر چه چشم بگشایی، آن را از دسترفته بدان؛ دیدن جهان مانند شنیدن افسانه است و حقیقتی پایدار ندارد.
هوش مصنوعی: پیش از آنکه حرص آب و دانه تو را در دام اندازد، باید مانند سیمرغ به کوه قاف قناعت پناه ببری و پنهان شوی.
هوش مصنوعی: اگر هوسباز در بزم خاموشان دم بزند و سخن بیهوده بگوید، سزایش مانند خروسی که بیهنگام بانگ کند، سر بریدن است.
هوش مصنوعی: امشب شمعِ آهِ من چنان پرگو و بیپرواست که کارم تا سحر، مانند گاز شمعچینی، لب گزیدن است؛ یعنی از پشیمانی و برای خاموش کردن آه، لب به دندان میگزم.
هوش مصنوعی: در راه ما جز مرگ آرامشی نیست و آنچه هنگامهٔ زندگی را گرم نگه میدارد، تپیدن و بیقراری نفسهاست.
هوش مصنوعی: در آسودگی را کوبیدن برای ما، مانند شمع، تنها همین است که دو سه قطره اشک از چشم خود بچکانیم.
هوش مصنوعی: کوشش پا کجا و راه فنا کجا؛ ای بیدل، این راه را تنها با خنجر نفس (دم و آه) میتوان پیمود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نی نقش چین نه حسن فرنگ آفریدنست
بهزادیِ تو دست ز دنیا کشیدنست
چون موم با ملایمت طبع ساختن
درکوچههای زخم چو مرهم دویدنست
این یک دو دم که زندگیاش نام کردهاند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.