پهلویا! یاد ز میراث کن
مدرسهٔ پهلوی احداث کن
پهلوی آموخته اهل فرنگ
خوانده خط پهلوی از نقش سنگ
سغدی و میخی و اوستا همه
کرده ز بر مردم دانا همه
لیک در ایران کسی آگاه نی
جانب خواندن همه را راه نی
هست امیدم که شه پهلوی
زنده کند عهد شه غزنوی
با علما مهر و فتوت کند
با ادبا لطف و مروت کند
خاصه به این بنده که ایرانیام
هم به سخن عنصری ثانیام
خدمت من مخفی و پوشیده نیست
لیک ز خود وصف، پسندیده نیست
سال شد از بیست فزون تا که من
گشتهام آوارهٔ حبالوطن
نه ز پی مطعم و مشرب شدم
نه ز پی ثروت و منصب شدم
عشق من این بود که در ملک جم
نابغهای قد بنماید علم
نابغهای صالح و ایرانپرست
رشتهٔ افکار بگیرد بهدست
تکیه به ملت کند از راستی
دور نماید کجی وکاستی
پست کند هوچی و بیکاره را
شاد کند ملت بیچاره را
آنچه سزا دید به حال همه
اجرا فرماید بیواهمه
تهمت و دشنام و دروغ و گزاف
غیبت و تکفیر و خطا و خلاف
دزدی و قلاشی و تنپروری
پشتهماندازی و هوچیگری
محو شود جمله در ایام او
فخر نماید وطن از نام او
دورهٔ او عصر فضیلت شود
دورهٔ آسایش ملت شود
خوار کند مفسد و جاسوس را
تازه کند کشور کاووس را
متحد الشکل بود لشکرش
تا که شود امن و امان کشورش
شاهد عرضم بود ای شهریار
دورهٔ پر شعشعهٔ نوبهار
دیدهام از پیش، من امروز را
دادهام این مژدهٔ فیروز را
لیک دریغا که به درگاه تو
جمع نگشتند از اشباه تو
تو چو یکی شیر برون آمدی
با یک شمشیر برون آمدی
برق فروزندهٔ شمشیر تو
بود نگهدار دل شیر تو
یکتنه از بیشه چمیدی برون
بود خدا و خردت رهنمون
جانورانی به هوای شکار
ریزهخور صیدگه شهریار
چون اسد پرده، گرسنه شکم
لخت به مانندهٔ شیر علم
نام تو را ورد زبان ساختند
پنجه به هرگوشه درانداختند
بنده و چون بنده کسان دگر
هریکی آزرده ز یک جانور
از دل و جان جمله هواخواه تو
دور فتادیم ز درگاه تو
کار درین مرحله مشکل شود
هرکه ز دیده رود از دل رود
هرچه قلم خلق به دفتر زدند
تهمت آن بر سر احقر زدند
لاجرم از عذر زدم فال خود
عفو تو را جستم و اقبال خود
بنده خطایی ننمودم، وگر
کردهام ای شاه، ز من درگذر
تا به من زار شدی سرگران
شد کلهم دستخوش دیگران
چوب ز بازوی فلک میخورم
از سگ و از گربه کتک میخورم
تاجرک چشمچپ ورشکست
رفت و به ترشیز به جایم نشست
فاطمی آن دکتر علم حقوق
آن به عدالت زده در شهر بوق
کرد مرا در سر عدلیه خوار
سخت برآورد ز جانم دمار
ساخت برایم ز مروت کلاه
طرفه کلاهی که ندیده است شاه
ننگ عمامه ز سرم کرد دور
هشت کله را به سر من به زور
زیر کله ماند سر و ریش من
گشت نهان راه پس و پیش من
گر گذرد چند صباحی دگر
شه نکند یاد من خونجگر
کار به اشخاص دگر میرسد
نوبت الواط گذر میرسد
جانب این بنده نمایند روی
نعشکش و گورکن و مردهشوی
شاه پشیمان شود آنگه که پیر
مرده و زو مانده سه طفل صغیر
بوکه شهم لطف فراوان کند
آنچه بود لایق شاهان کند
آنچه شهان با ادبا میکنند
با شعرا و خطبا میکنند
تا من و ملت به دعای تو شاه
دست برآریم به سوی اله
دم بکش و خاتمه بخش ای بهار
بر سخنان دری آبدار
راستی از هرچه بود بهتر است
راستی از خصلت پیغمبر است
راست زی و راست رو و راست گوی
راست شو و هرچه دلت خواست گوی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این خطابه به یادگیری زبان پهلوی و ضرورت تأسیس مدرسهای برای آن تأکید میکند و نگرانی از کمتوجهی به علم و ادب در ایران را مطرح میسازد. او آرزو میکند که شاه پهلوی مشابه شاه غزنوی در بین علما و ادبا محبت و احترام کند. شاعر، خود را ایرانی و دلداده به کشورش میداند و از دردها و مشکلات مردم سخن میگوید، به ویژه درگیریها و فسادهای اجتماعی که به مشقت و رنج ملت منجر شده است. او با انتقاد از وضعیت موجود، بر لزوم اتحاد و بهبود شرایط تأکید میکند و از شاه میخواهد تا به ادبا و شاعران توجه بیشتری داشته باشد تا فضیلت و آسایش به کشور بازگردد. در نهایت، شاعر به راستگویی بهعنوان بهترین خصلت و خصوصیت انسانی اشاره میکند و از شاه میخواهد که بر این اصول پایبند باشد.
هوش مصنوعی: ای شاه پهلوی، میراث کهن ایران را به یاد آور و مدرسهای برای آموزش زبان و خط پهلوی بنیاد کن.
هوش مصنوعی: اروپاییان زبان پهلوی را آموختهاند و خط پهلوی را از روی سنگنبشتهها خواندهاند.
هوش مصنوعی: دانشمندان آنان زبان سغدی و خط میخی و اوستا را نیز همه بهخوبی فراگرفتهاند.
هوش مصنوعی: اما در ایران کسی از این زبانها آگاه نیست و هیچکس راهی برای خواندن آنها ندارد.
هوش مصنوعی: امیدوارم که شاه پهلوی روزگار محمود غزنوی را که دوران رونق دانش و شاعران بود، دوباره زنده کند.
هوش مصنوعی: با دانشمندان مهربانی و جوانمردی کند و با ادیبان لطف و بزرگواری نشان دهد.
هوش مصنوعی: بهویژه با من که ایرانیام و در سخنوری همانند عنصری، ملکالشعرای دربار محمود، هستم.
هوش مصنوعی: خدمتهای من بر کسی پوشیده نیست، ولی ستودن خود کار پسندیدهای نیست.
هوش مصنوعی: بیش از بیست سال است که به سبب عشق به وطن آواره و سرگردان شدهام.
هوش مصنوعی: این کار را نه برای خوراک و نوشیدنی و نه برای ثروت و مقام کردهام.
هوش مصنوعی: آرزوی من این بود که در سرزمین جمشید، یعنی ایران، مرد نابغهای برخیزد و پرچم برافرازد.
هوش مصنوعی: نابغهای درستکار و میهندوست که رهبری اندیشهها را به دست بگیرد.
هوش مصنوعی: با صداقت به مردم تکیه کند و کجیها و کمبودها را از میان بردارد.
هوش مصنوعی: هوچیگران و بیکاران را خوار کند و مردم بیچاره را شاد سازد.
هوش مصنوعی: هرچه را که برای وضع همگان شایسته ببیند، بیترس و تردید اجرا کند.
هوش مصنوعی: تهمت و دشنام و دروغ و یاوهگویی، غیبت و کافر خواندن دیگران و خطا و نافرمانی،
هوش مصنوعی: و دزدی و حقهبازی و تنپروری و دسیسهچینی و جنجالسازی،
هوش مصنوعی: همهٔ اینها در روزگار او از میان برود و وطن به نام او افتخار کند.
هوش مصنوعی: روزگار او دوران فضیلت و دوران آسایش مردم شود.
هوش مصنوعی: تبهکاران و جاسوسان را خوار کند و سرزمین کاووس، یعنی ایران، را دوباره آباد و تازه سازد.
هوش مصنوعی: سپاهش یکپارچه و هماهنگ باشد تا کشور در امن و امان بماند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، گواه سخن من روزنامهٔ پرفروغ «نوبهار» در دورههای گذشته است.
هوش مصنوعی: من از پیش چنین روزی را پیشبینی کرده و این مژدهٔ پیروزی را داده بودم.
هوش مصنوعی: اما افسوس که مردانی همانند تو در درگاهت گرد نیامدند.
هوش مصنوعی: تو همچون شیری تنها به میدان آمدی و تنها با یک شمشیر بیرون آمدی.
هوش مصنوعی: درخشش شمشیرت پشتیبان دل شیرگونهٔ تو بود.
هوش مصنوعی: تو تنها و بییار از بیشه بیرون آمدی و تنها خدا و خردت راهنمایت بودند.
هوش مصنوعی: اما جانورانی به طمع شکار پیدا شدند که از پسماندهٔ شکارگاه پادشاه روزی میخوردند.
هوش مصنوعی: آنان مانند شیرِ نقششده بر پرده بودند، با شکم گرسنه، و مانند شیرِ نقش پرچم تهی و بیجان؛ یعنی ظاهری شیرمانند و باطنی پوچ داشتند.
هوش مصنوعی: نام تو را پیوسته بر زبان آوردند و با آن بهانه به هر گوشه چنگ انداختند و دستدرازی کردند.
هوش مصنوعی: من و کسانی دیگر مانند من، هر یک از یکی از این جانوران آزار دیدیم.
هوش مصنوعی: ما همه از دل و جان هواخواه تو بودیم، اما از درگاه تو دور افتادیم.
هوش مصنوعی: در این وضع کار دشوار میشود، زیرا هر که از چشم دور شود از دل هم دور میشود.
هوش مصنوعی: هرچه مردم با قلم نوشتند، تهمتش را به گردن من، این کمترین، انداختند.
هوش مصنوعی: ناچار راه عذرخواهی را برگزیدم و بخشش تو و بهبود بخت خود را خواستار شدم.
هوش مصنوعی: ای شاه، من خطایی نکردهام، و اگر هم کردهام از من درگذر.
هوش مصنوعی: از وقتی که با من ناتوان سرسنگین و ناخشنود شدی، کلاهم بازیچهٔ دیگران شد؛ یعنی آبرو و جایگاهم دستخوش دیگران گشت.
هوش مصنوعی: از روزگار ضربه میخورم و حتی از فرومایگانی چون سگ و گربه هم کتک میخورم.
هوش مصنوعی: تاجرکی ورشکسته با چشم چپ رفت و در ترشیز جای مرا گرفت؛ یعنی کرسی نمایندگی مرا از آن شهر تصاحب کرد.
هوش مصنوعی: فاطمی، آن دکتر علم حقوق که در شهر بوق عدالتخواهی میزد و ادعای عدالت داشت،
هوش مصنوعی: در دستگاه عدلیه مرا خوار کرد و سخت جانم را به لب رساند.
هوش مصنوعی: به طعنه میگوید که او از سر جوانمردی برایم کلاهی ساخت، کلاهی عجیب که شاه هم مانندش را ندیده است؛ یعنی سخت فریبم داد و کلاه سرم گذاشت.
هوش مصنوعی: به ریشخند میگوید ننگ عمامه را از سرم برداشت و کلاهی بهزور بر سرم گذاشت؛ کنایه از فریب و تحمیل، با اشاره به تغییر کلاه و پوشش.
هوش مصنوعی: سر و ریشم زیر این کلاه پنهان ماند و راه پیش و پسم بسته شد؛ یعنی چنان فریب خوردم که درمانده شدم.
هوش مصنوعی: اگر چند روز دیگر بگذرد و شاه از من دلخون یادی نکند،
هوش مصنوعی: کار به دست کسان دیگر میافتد و نوبت به اوباش کوی و برزن میرسد.
هوش مصنوعی: آنوقت مردهکش و گورکن و مردهشوی به سراغ من میآیند؛ یعنی از غم و آزار خواهم مرد.
هوش مصنوعی: شاه آنگاه پشیمان میشود که این پیرمرد مرده باشد و از او سه کودک خردسال مانده باشد.
هوش مصنوعی: امید است شاه به من لطف بسیار کند و آنچه شایستهٔ پادشاهان است انجام دهد.
هوش مصنوعی: همان رفتاری که پادشاهان با ادیبان و شاعران و سخنوران دارند، با من هم بکند.
هوش مصنوعی: تا من و مردم، ای شاه، برای دعای تو دست به سوی خدا برداریم.
هوش مصنوعی: شاعر به خود میگوید: ای بهار، خاموش شو و به این سخنان دری پرمعنا پایان ده.
هوش مصنوعی: راستی از هر چیزی بهتر است و از خویهای پیامبر است.
هوش مصنوعی: راست زندگی کن، راست برو و راست بگو؛ راست باش و آنگاه هرچه میخواهی بگو.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.