بخش ۱۴ - پرسیدن حضرت شیخ قده از پیر مرد سالکی که در عصر او بوده از اینکه در دنیا چه عجایب دیدهای و جواب دادن پیر ونقل شهادت درویشی
پیرمردی بود سالک همچو من
راه عرفان رفته در هر انجمن
سالها با اهل دل همراز بود
در مقام جان ودل ممتاز بود
گفتمش ای سالک راه اله
بارها گفتی بمن از سرّ شاه
هرچه گوئی تو بمن من بشنوم
هرچه فرمائی تو من هم پیروم
هر چه آید از زبانت در بود
گوشم از درّ معانی پر بود
بازگو ای پیر سالک از عیان
چه عجایب دیدی آخر از جهان
گفت گویم یک عجایب گوش کن
جام معنی را بیا خودنوش کن
بود در ایّام من یک واقفی
نامداری عابدی خوش عارفی
در کمال حکمت او آگاه بود
همچومنصور حسین او شاه برد
گفت با من یک حدیث از حال خود
از مقام سیر وزاحوال خود
من بکردم آنچه کردی او سخن
گوش حکمت دار یک باری بمن
سالها افشای راز و سر نکرد
هیچ از سرّ خدا ظاهر نکرد
ناگهی سیرش به بغداد اوفتاد
دید غوغائی میان باغ وداد
رفت تا بیند که چه غوغاست این
دید شخصی رونهاده بر زمین
گفت یا رب آگهی از کار من
از بد و از نیک و از گفتارمن
یا الهی پیش تو روشن شده
کین جهان بر من یکی گلخن شده
یا الهی من گناه خویش را
با تو گویم تا کنی آن را دوا
من ندارم خود گنه تو واقفی
بر جمیع خلق عالم عارفی
یا اله ایمان خود همراه کن
از بدیها دست من کوتاه کن
یا الهی یک زمان بیتو نیم
گر زنم بیتو دمی خود کی زیم
یا الهی داد من زینان ستان
جملگی هستند اینجا عاصیان
یا الهی تو همی دانی که من
شرم می‌دارم میان مرد و زن
یا الهی جمله را کن سرنگون
زآنکه هستند این همه ازدین برون
یا الهی می‌روم من از جهان
داد من آخر از اینها تو ستان
چون از او بشنید شیخ او آن زمان
گفت ای جلّاد تیغ خود بران
بود ایوانی در آن منزل بلند
مرد را آورد و زان ایوان فکند
بر زمین افتاد و جان با حق بداد
این چنین ظلمی بشد بر نامراد
بعد از آن در آتشش انداختند
در میان آتشش بگداختند
شیخ ظاهربین که چون اهریمن است
دشمن درویش و دیو رهزن است
من بگویم نام آن کین ظلم کرد
بود نامش شیخ عبدالله ردّ
بود آن درویش هم همنام او
در میان سالکان آرام او
عبد سالک نام آن درویش بود
گوی معنی را چو منصور او ربود
پیش رفتم در میان جمع من
ایستادم نزدشان چون شمع من
گفتم این غوغا و این خونی که بود
این چنین زجری که کردند از چه بود
گفت شخصی کز کجائی ای جوان
کاینچنین سرّ را ندانی تو عیان
گفتمش مردی غریبم وین زمان
می‌رسم از وادی هندوستان
گفت پس بشنو ز من احوال او
من بگویم جمله قیل و قال او
چند روزی جملگی این مردمان
بر لب دجله نشستندی روان
صحبتی نیکو و خلقی بیشمار
بر لب دجله نشسته بر قطار
در میان جمع درویشان بدند
جمله در اسرار حق پنهان بدند
جمع دیگر عالمان باکمال
جمله خوانده علمهای قیل و قال
جمع دیگر از عوام الناس هم
همچو دودی بر لب دریای غم
هر یکی از قول خود گفتند حال
اوفتاد اندر میانشان قیل و قال
بس مسائل در میانشان اوفتاد
هر یکی از پیش خود لب میگشاد
آن یکی گفتی سخن از لبّ لب
وان دگر گفتا که نبود در کتب
آن یکی گفتا که آدم اصل بود
و آندگر گفتا محمّد وصل بود
آن دگر گفتا محمّد ز انبیاست
ختم این معنی به شاه اولیاست
آن یکی گفتا نبی را فضلهاست
بر ولایت این سخن میدان تو راست
آندگر گفتا غلط گفتی نه راست
خود نه آخر این حدیث مصطفاست؟
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، حضرت شیخ قده از یک پیرمرد سالک می‌پرسد که چه عجایبی از دنیا دیده است. پیرمرد از واقعه‌ای در بغداد سخن می‌گوید که در آن یک درویش به نام عبدالله به خاطر گناهانش نزد خداوند دعا می‌کند. اما او مورد ظلم یکی از عالمان بنام شیخ عبدالله رد قرار می‌گیرد و کشته می‌شود. سپس، گفتگوهایی در میان جمعی از عالمان و عوام درباره ماهیت نبی و فضایل او در می‌گیرد که هر کدام نظرات متفاوتی را مطرح می‌کنند، نشان‌دهنده‌ی اختلافات فکری در جامعه آن زمان است. در نهایت، تصویر قضاوت نادرست و عدم درک واقعی از اصول عرفانی و مذهبی نمایان می‌شود.
هوش مصنوعی: پیرمردی وجود داشت که مانند من در مسیر سلوک و عرفان حرکت کرده بود و در هر جمعی حضور داشت.
هوش مصنوعی: پیرمرد سالک سالها با آدم‌های دل‌باخته و خالص در ارتباط بود و در معنا و باطن انسانیت جایگاهی ویژه و ممتاز داشت.
هوش مصنوعی: به او گفتم ای سالک مسیر خدایی، تو بارها از راز و حکمت شاه (خدا) برای من سخن گفته‌ای.
هوش مصنوعی: من هرچه تو بگویی، گوش خواه‌داده‌ام و می‌شنوم؛ هرچه تو بگویی، من هم از تو پیروی می‌کنم.
هوش مصنوعی: هر چه از زبان تو می‌آید، من با گوشم می‌شنوم و از گوهری که در معنی آنها نهفته است، پر شده‌ام.
هوش مصنوعی: ای پیر سالک، از تجربیات و مشاهدات خود سخن بگو و عجایب و شگفتی‌هایی که در این دنیا دیدهای را برای ما بازگو کن.
هوش مصنوعی: پیر سالک می‌گوید که من عجایب را برایت می‌گویم، اما برای درک عمیق آنها باید به مفهوم واقعی آنها توجه کنی و خودت نیز به درون آنها بروی و تجربه‌اش کنی.
هوش مصنوعی: در زمان من، شخصی به نام واقفی وجود داشت که عابدی شناخته‌شده و عارفی نیکو بود.
هوش مصنوعی: این بیت به شخصیت حکیم و عارف معروفی اشاره دارد و می‌گوید که او در درجهٔ بالایی از حکمت و دانش قرار داشته است، به گونه‌ای که همچون منصور حلاج، که از شناخته‌شدگان عرفان و فلسفه است و به خاطر دیدگاه‌های عمیقش مورد احترام و توجه قرار داشته، به منصب والایی دست یافته است.
هوش مصنوعی: او به من گفت که یک داستان از وضعیت و مقام خود در سفر روحانی و حالاتش برایم بگوید.
هوش مصنوعی: من نیز همان کارهایی را که تو انجام دادی، کرده‌ام، اما با یک بار گوش دادن به سخن حکمت‌آموز تو، متوجه شدم.
هوش مصنوعی: سالها گذشت و هیچ وقت راز و حقیقت خدا را فاش نکرد و به کسی چیزی از اسرار الهی نشان نداد.
هوش مصنوعی: ناگهان سفر آن شخص به بغداد افتاد و در باغی به همهمه و شلوغی برخورد.
هوش مصنوعی: حضرت شیخ قده به سوی باغی که غوغایی برپا بود رفت تا دلیل این شلوغی را بفهمد و شخصی را مشاهده کرد که بر زمین افتاده است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شخصی به خداوند دعا می‌کند و از او می‌خواهد که از وضعیت زندگی‌اش، چه کارهای نیک و چه کارهای بدی که انجام داده است، باخبر باشد. او خواهان آگاهی خداوند از صحبت‌ها و کردار خود می‌باشد.
هوش مصنوعی: ای خدا، در پیشگاه تو روشن شده است که این جهان برای من همچون کوره‌ای داغ و سوزان شده است.
هوش مصنوعی: خدایا، من گناهان خود را با تو در میان می‌گذارم تا تو مرا بخواهی و ناپاکی‌های مرا درمان کنی.
هوش مصنوعی: من خود را گناهکار می‌دانم و هیچ کار نیکو ندارم، اما تو به خوبی بر همه موجودات عالم آگاهی و عارف هستی.
هوش مصنوعی: ای خدا، ایمان خود را به من عطا کن و مرا از گناهان دور ساز، چون در برابر بدیها و گناه، من قدرتی ندارم.
هوش مصنوعی: خدایا، اگر یک لحظه بدون تو زندگی کنم، چگونه می‌توانم بدون تو حتی یک لحظه را هم بگذرانم؟
هوش مصنوعی: خدایا، من به خاطر این افراد گناهکار و بدکار که همه در اینجا جمع شده‌اند، دچار درد و رنج هستم.
هوش مصنوعی: خدایا، تو خود می‌دانی که من در حضور مردان و زنان احساس شرم می‌کنم.
هوش مصنوعی: خدای من، همه‌ی آنها را از مقام خود پایین بیاور، زیرا افرادی هستند که از دین خارج شده‌اند.
هوش مصنوعی: ای خدای من، من از این دنیا می‌روم و از این حال و روز به تو شکایت می‌کنم و در نهایت، تو را به عنوان وکیل و حامی خود می‌طلبم.
هوش مصنوعی: حضرت شیخ قده، وقتی که از صحبت‌های پیر مرد سالک آگاه شد، به او گفت: ای جلاد، اکنون زمان آن است که تیغ خود را تیز کنی.
هوش مصنوعی: در آن خانه‌ای بزرگ، ایوانی وجود داشت که مرد را به سمت آن بردند و از آن ایوان به پایین انداختند.
هوش مصنوعی: مردی بر زمین افتاد و جانش را به حق تسلیم کرد. این‌گونه بر او ظلم شد که او را بی‌رحمانه کشتند.
هوش مصنوعی: پس از آن، او را در آتش انداختند و در وسط آن آتش، سوخت و نابودش کردند.
هوش مصنوعی: شیخی که تنها به ظواهر می‌نگرد و چون اهریمن عمل می‌کند، دشمن درویشان است و مانند دیوی است که در راه‌ها ایجاد مزاحمت می‌کند.
هوش مصنوعی: من می‌گویم که نام آن فردی که ظلم کرد، شیخ عبدالله است و او رد شد، یعنی از مقام و جایگاهش دور افتاد.
هوش مصنوعی: آن درویش که درباره‌اش صحبت می‌شود، نامش هم با شیخ عبدالله یکی است و در بین سالکان، آرام و بی‌سر و صدا بود.
هوش مصنوعی: آن درویش را عبد سالک می‌نامیدند و او مانند منصور حلاج، معنای حقیقی را از دیگران گرفت و برداشت.
هوش مصنوعی: به جمعیت نزدیک شدم و در میان آنها ایستادم، مانند شمع که روشنی‌اش پیرامونش را روشن می‌کند.
هوش مصنوعی: گفتم این همه شلوغی و خونریزی که اتفاق افتاد، این درد و رنجی که به وجود آوردند، برای چه بود؟
هوش مصنوعی: شخصی به جوان می‌گوید، تو که از کجا آمده‌ای و چرا این راز را به‌وضوح نمی‌دانی؟
هوش مصنوعی: من به او گفتم که من مردی غریب هستم و در این زمان از سرزمین هندوستان به اینجا آمده‌ام.
هوش مصنوعی: او گفت پس به من گوش کن تا از احوال آن مرد بگویم و تمامی سخنان او را نقل کنم.
هوش مصنوعی: این بیت به تصویر نشستن گروهی از مردم بر کنار رود دجله اشاره دارد که مدتی را در کنار آن سپری می‌کنند و به تماشا و گفتگو درباره‌ی موضوعاتی مشغولند.
هوش مصنوعی: گروهی از انسان‌ها در کنار رود دجله نشسته بودند و به گفتگوهای نیکو و برخوردهای خوب مشغول بودند.
هوش مصنوعی: در میان آن گروه درویش‌ها، همه‌ی آنها در اسرار الهی پنهان مانده‌اند و به درک عمیق حقیقت رسیده‌اند.
هوش مصنوعی: گروه دیگری از عالمان کامل، تنها به یادگیری علوم نظری و بحث‌های بی‌فایده مشغول بوده‌اند.
هوش مصنوعی: دیگر مردم عادی (عوام الناس) نیز مانند دودی که بر روی دریا می‌نشیند، در کنار دریای غم قرار دارند و به نوعی در حال کسالت و اندوه به سر می‌برند.
هوش مصنوعی: هر یک از آن مردم نظرات و داستان‌های خود را دربارهٔ حال آن درویش بیان کردند و بین آنها بحث و جدل شد.
هوش مصنوعی: در بین آنها بحث‌های زیادی مطرح شد و هر کدام سخنانی از خود می‌گفتند.
هوش مصنوعی: یکی از آنها گفت که تو حرف خود را با زبان می‌زنی، اما دیگری گفت که در کتاب‌ها چیز دیگری نوشته نشده است.
هوش مصنوعی: یکی از آن دو گفت که آدم (پدر بشر) اصل و ریشه همه‌ی انسان‌هاست، و دیگری پاسخ داد که محمد (پیامبر اسلام) پیوندی است که ارتباط همگی را به خداوند برقرار می‌کند.
هوش مصنوعی: آن شخص دیگر گفت محمد (ص)، آخرین پیامبر از انبیای الهی است و این حقیقت به معنای داشتن بالاترین مقام در بین اولیا و بزرگان دین است.
هوش مصنوعی: آن شخص دیگری گفت که پیامبران، به ویژه پیامبر اسلام محمد، دارای فضیلت‌هایی هستند که بر ولایت (ولی‌الله) هم برتری دارند و تو در این مورد درست می‌گویی.
هوش مصنوعی: سخن دیگری می‌گوید که تو اشتباه می‌کنی و درست نمی‌گویی؛ نه تنها در این مورد، بلکه در پایان این حدیث درباره پیامبر (مصطفی) نیز دقت کن.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.