الا ای شاخ طوبی شکل چونی
چو شاخی می مکن این سرنگونی
بشرق وغرب بگذشته چو برقی
ولیکن تو برون غرب و شرقی
تو در مشکوة حسنی چون چراغی
چراغ شاخسار هشت باغی
چو از نور دو کونی چشم روشن
ترا زیتونهٔ قدسست روغن
ازان روغن بشکلی میفروزی
که شمع آسمان را می بسوزی
چو تو شاخ درخت لامکانی
درختت خورده آب زندگانی
ازان نور مبارک پرتوی خواه
خرد را در سخن بیرون شوی خواه
طبیعت را بمعنی کار فرمای
عروسان سخن را روی بگشای
کزین پس جادوییهای سخنگوی
ترا معلوم گردد ای سخن جوی
دریغا ماه هست و مشتری نه
جهان پر جوهرست وجوهری نه
سخن را نظم دادن سهل باشد
ولی گر عذب نبود جهل باشد
چو بنیادی نهد مرد سخن ساز
نشاید مختلف انجام و آغاز
که گر شاگرد، بد بنیاد باشد
نشان آفت استاد باشد
کنون ای مرد دانا گوش بگشای
عروس نطق معنی بین سراپای
چنین گفت آنکه او پیر کهن بود
جوان بختی که جانش پر سخن بود
که چون گل دایه را در گل دفین کرد
از آنجا راه بر دیگر زمین کرد
گل و حُسنای حسن افزای و خسرو
روان گشتند با یاران شبرو
چنان راندند مرکب در بیابان
که بر روی زمین باد شتابان
اگر بگذاشتی هر یک عنانرا
بیک تک در نوردیدی جهان را
نه باد تیز رو آن پیشه در یافت
نه آن تک را بوهم اندیشه دریافت
بماهی جمله در خشکی براندند
بماهی نیز در کشتی بماندند
چو خسرو شاه از دریا برون رفت
بحدّ کشور قیصر درون رفت
بده روز دگر راندند یکسر
که تا نزدیک آمد قصر قیصر
ز منزلگاه، فرّخ زاد شبرو
بتک میرفت تادرگاه خسرو
برشه بارخواست و در درون شد
پس آنگه حال برگفتش که چون شد
بسی بگریست آن دم تنگدل شاه
برآورد از میان جان و دل آه
ازان پاسخ دل شه شد دگرگون
عجب ماند از عجایب کارگردون
همی گفت ای سپهر هیچ در هیچ
زهی بند و طلسم پیچ در پیچ
نیابد هیچکس سر رشتهٔ تو
همه عالم شده سرگشتهٔتو
منادیگر برآمد گرد کشور
که تا کشور بیارایند یکسر
ز بهر شاه، شهر آرای سازند
جهان را خلد جان افزای سازند
چنان آرایشی سازند خرّم
که روم افسر شود بر فرق عالم
بهر سویی که فرّخ زاد سریافت
زهر بخشندهیی چیزی دگر یافت
بیک ره خلق عزم راه کردند
زنان شهر را آگاه کردند
دو صد خاتون و مهدی بیست زر بفت
برون بردند و فرّخ پیشتر رفت
چو ازره پیش خسرو شه رسیدند
نقاب از چهرچون مه برکشیدند
زمین را پیش شه از لب بسودند
درآن گفت و شنود آن شب غنودند
چو این هفت آشیان زیر و زبر شد
هزاران مرغ زرّین سر بدر شد
کبوتر خانهٔ این هفت طارم
تهی کردند از مرغان انجم
بیک ره از ده آیات ستاره
فرو شستند لوح هفت پاره
شه قیصر برون آمد دگر روز
باستقبال فرزند دل افروز
سواری ده هزارش از پس و پیش
بزرگان هرکه بودند از کم و بیش
چو خسرو را نظر بر قیصر افتاد
بخدمت کردن از مرکب درافتاد
زمین را پیش شه بوسید ده جای
وزان پس،سرفگند استاد بر پای
ز مهر دل،گرستن بر شه افتاد
دگر ره پیش قیصر در ره افتاد
شهش در برگرفت و زار بگریست
میان خوشدلی بسیار بگریست
بزرگان هر دو تن را برنشاندند
سخن گویان ازان منزل براندند
سرافرازان، چو شاهان در رسیدند
بزیر پای اسپ اطلس کشیدند
زمانی شور بردابرد برخاست
همه صحرا غبار و گرد برخاست
جنیبتها و هودجها روان شد
ز هر جانب یکی خادم دوان شد
روارو، ازیلان برخاست حالی
ز خلق روم ره کردند خالی
هزاران چتر زرّین نگونساز
ز یک یک سوی میآمد پدیدار
نشسته بود گلرخ در عماری
بزیرش مرکبان راهواری
سر آن مرکبان از زر گرانبار
هزاران سرازان یک مونگونسار
بگرد گل عماریهای دیگر
صد و پنجاه سر بت زیر چادر
کمیتی هر یکی آورده در زین
سرافسارش مرصّع، طوق زرّین
زمین از زرّ و گوهر موجزن بود
جهانی در جهانی مرد و زن بود
بهر صد گام طاقی بسته بودند
بطاق آسمان پیوسته بودند
زهر کو، بانگ نوش مهتران بود
زهر سو، نعرهیی بر آسمان بود
نشسته ماهرویان، روی بر روی
می گلرنگ میخوردند هر سوی
ز موسیقار، غلغل می برآمد
ز گل صد بانگ بلبل می برآمد
پیاله برخروش چنگ میشد
خروش چنگ یک فرسنگ میشد
ز زیر پرده، چنگ آواز میداد
چو شکّر، نی جوابش باز میداد
خرد بر سر فتاده دوش میزد
چودیگی کاسهٔ می جوش میزد
ز یک یک دست می دو رویه میشد
بشش سه چار،دست انبویه میشد
پیاله کالبد را چون تهی کرد
هزاران کالبد را جان رهی کرد
ز بانگ دار و گیر نعرهٔ نوش
همه کشور چو دریا بود در جوش
سپهر پیر را بر روی عالم
ز شادی لب نمیآمد فراهم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از خسرونامه، خسرو بعد از دفن گل دایهاش، به همراه یارانش به سمت روم میرود. در مسیر، او و یارانش با شتاب بر مرکبهایشان میرانند و به قصر قیصر میرسند. در این حال، خسرو با دیدن قیصر و حال و هوای آنجا احساس عشق و شوق میکند. زنان و مردان شهر برای استقبال از او و قیصر آماده میشوند و به شکلی باشکوه برگزاری جشن را تدارک میبینند. تمامی عناصری چون ساز و آواز، زیبایی و شادی در این جشن به اوج رسیده و فضایی مملوء از سرور و خوشحالی برقرار است.
هوش مصنوعی: ای شاخهٔ همچون درخت طوبی، حالت چگونه است؟ مانند شاخهای سر به زیر نیاور و سرافکنده مباش.
هوش مصنوعی: تو مانند برق از شرق و غرب گذشتهای، اما در حقیقت بیرون از شرق و غرب جای داری و به هیچ جهتی محدود نیستی.
هوش مصنوعی: تو در چراغدانِ زیبایی همچون چراغی هستی و روشنیبخش شاخسار هشت باغ بهشتی.
هوش مصنوعی: چون چشمت از نور دو جهان روشن است، روغن چراغ تو از درخت زیتونِ قدسی است؛ اشاره به آیهٔ نور.
هوش مصنوعی: با آن روغن چنان برافروخته میشوی که شمع آسمان، یعنی خورشید، را از رشک میسوزانی.
هوش مصنوعی: چون تو شاخهٔ درختی از عالم بیمکانی، درخت تو از آب زندگانی سیراب شده است.
هوش مصنوعی: از آن نور مبارک پرتوی بطلب و برای خرد راهی برای بیان در سخن بخواه.
هوش مصنوعی: طبع خود را در خدمت معنا به کار بگیر و پرده از چهرهٔ عروسانِ سخن، یعنی معانی زیبا، کنار بزن.
هوش مصنوعی: تا از این پس ای جویندهٔ سخن، جادوگریهای سخنوری بر تو آشکار شود.
هوش مصنوعی: افسوس که ماه هست اما خریداری برایش نیست؛ جهان پر از گوهر است اما گوهرشناسی وجود ندارد. یعنی سخن خوب هست و قدرشناس نیست.
هوش مصنوعی: به نظم درآوردن سخن آسان است، اما اگر شیرین و گوارا نباشد، از نادانی است.
هوش مصنوعی: وقتی سخنور بنیاد سخنی را مینهد، شایسته نیست آغاز و پایانش با هم ناهماهنگ باشد.
هوش مصنوعی: زیرا اگر شاگرد بدبنیاد و ناقص باشد، نشانهٔ عیب و آفتِ استاد است؛ یعنی سخن سست، عیب گوینده را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: اکنون ای مرد دانا، گوش فرا ده و عروس سخن را سراپا با معنایش تماشا کن.
هوش مصنوعی: آن پیر کهنسال که بختی جوان داشت و جانش پر از داستان و سخن بود، چنین روایت کرد.
هوش مصنوعی: که چون گل، دایه را در خاک به خاک سپرد، از آنجا راه سرزمینی دیگر را در پیش گرفت.
هوش مصنوعی: گل و حُسنای زیبا و خسرو همراه یارانی که شبانه سفر میکردند به راه افتادند.
هوش مصنوعی: چنان تند اسب در بیابان تاختند که گویی باد شتابان بر روی زمین میوزید.
هوش مصنوعی: اگر هر یک عنان اسب را رها میکرد، با یک تاخت سراسر جهان را میپیمود.
هوش مصنوعی: نه باد تندرو به آن شیوهٔ تاختن میرسید، نه اندیشه در خیال خود آن سرعت را درمییافت.
هوش مصنوعی: یک ماه همه در خشکی راه سپردند و یک ماه نیز در کشتی بر دریا ماندند.
هوش مصنوعی: چون خسرو شاه از دریا بیرون آمد، به مرز کشور قیصر روم وارد شد.
هوش مصنوعی: ده روز دیگر یکسره راه پیمودند تا به نزدیکی کاخ قیصر رسیدند.
هوش مصنوعی: فرخزادِ شبرو از منزلگاه به شتاب تا درگاه شاه رفت.
هوش مصنوعی: نزد شاه اجازهٔ ورود خواست و به درون رفت و سپس ماجرا را، که چگونه گذشته بود، برای او بازگفت.
هوش مصنوعی: شاهِ اندوهگین در آن لحظه بسیار گریست و از ته جان و دل آه کشید.
هوش مصنوعی: از آن خبر دل شاه دگرگون شد و از کارهای شگفت روزگار در حیرت ماند.
هوش مصنوعی: شاه میگفت: ای آسمانِ بیحاصل و پوچ، چه بندها و طلسمهای پیچیدهای داری!
هوش مصنوعی: هیچکس سرِ رشتهٔ کار تو را پیدا نمیکند و همهٔ جهان در کار تو سرگردان شده است.
هوش مصنوعی: جارچی در سراسر کشور ندا داد که همهٔ مملکت را آذین ببندند.
هوش مصنوعی: برای آمدن شاه شهر را بیارایند و جهان را چون بهشتی جانافزا کنند.
هوش مصنوعی: چنان آرایش شاد و باشکوهی برپا کنند که روم چون تاجی بر سر جهان شود.
هوش مصنوعی: فرخزاد به هر سو که رفت، از هر بخشندهای هدیه و پاداشی تازه گرفت.
هوش مصنوعی: مردم یکباره آهنگ راه کردند و زنان شهر را نیز خبر دادند.
هوش مصنوعی: دویست بانو و بیست کجاوهٔ زربفت را بیرون بردند و فرخزاد پیشاپیش آنان رفت.
هوش مصنوعی: چون در راه به نزد خسرو شاه رسیدند، نقاب از چهرههای ماهمانندشان برگرفتند.
هوش مصنوعی: پیش شاه زمین را بوسیدند و آن شب را در گفتوگو با او به سر بردند و آسودند.
هوش مصنوعی: چون این آسمانِ هفتطبقه دگرگون شد، خورشید چون پرندهای زرینسر سر برآورد؛ یعنی صبح دمید.
هوش مصنوعی: آسمانِ هفتطاق را که چون کبوترخانه بود از پرندگانِ ستارگان خالی کردند؛ یعنی ستارگان با آمدن روز پنهان شدند.
هوش مصنوعی: یکباره نوشتههای ستارگان را از لوح هفتپارهٔ آسمان شستند؛ یعنی روشنی روز ستارهها را محو کرد.
هوش مصنوعی: روز بعد قیصر برای پیشواز فرزند دلبندش بیرون آمد.
هوش مصنوعی: ده هزار سوار پیش و پس او بودند و همهٔ بزرگان، از کوچک و بزرگ، همراهش بودند.
هوش مصنوعی: چون چشم خسرو به قیصر افتاد، برای ادای احترام از اسب پایین آمد.
هوش مصنوعی: ده بار پیش شاه زمین را بوسید و سپس سر به زیر افکنده بر پا ایستاد.
هوش مصنوعی: از مهر و دلبستگی گریه بر او چیره شد و بار دیگر در راه پیش پای قیصر افتاد.
هوش مصنوعی: قیصر خسرو را در آغوش گرفت و با سوز گریست؛ در میان شادیِ دیدار، بسیار اشک ریخت.
هوش مصنوعی: بزرگان هر دو شاه را بر اسب نشاندند و گفتوگوکنان از آن جایگاه به راه افتادند.
هوش مصنوعی: چون شاهان رسیدند، سران و بزرگان زیر پای اسبشان پارچهٔ اطلس گستردند.
هوش مصنوعی: مدتی بانگ «دور شوید، راه بدهید» برخاست و همهٔ دشت پر از گرد و غبار شد.
هوش مصنوعی: اسبان یدک و کجاوهها به حرکت درآمدند و از هر سو خدمتکاری دواندوان آمد.
هوش مصنوعی: بیدرنگ بانگ «راه را باز کنید» از پهلوانان برخاست و راه را از انبوه مردم روم خالی کردند.
هوش مصنوعی: هزاران چتر زرین که سر به زیر داشتند، از هر سو پدیدار میشد.
هوش مصنوعی: گلرخ در کجاوه نشسته بود و زیر آن اسبانی خوشرفتار بودند.
هوش مصنوعی: سر و یراق آن اسبان از زر سنگین بود، چنانکه از سنگینی آن یکیک موهایشان گویی سرنگون بود؛ معنای مصراع دوم روشن نیست.
هوش مصنوعی: گرداگرد کجاوهٔ گل، کجاوههای دیگری بود که در آنها صد و پنجاه زیبارو در چادر نشسته بودند.
هوش مصنوعی: هر یک اسب کهری زینشده همراه داشت که افسارش جواهرنشان و گردنبندش زرین بود.
هوش مصنوعی: زمین از زر و گوهر موج میزد و انبوهی بیشمار از زن و مرد گرد آمده بودند.
هوش مصنوعی: در هر صد گام طاقی آذینبسته برپا کرده بودند که چنان بلند بود گویی به آسمان پیوسته است.
هوش مصنوعی: از هر کوچه بانگ «نوش باد» بزرگان میآمد و از هر سو فریادی شادمانه به آسمان میرسید.
هوش مصنوعی: ماهرویان روبهروی هم نشسته بودند و در هر سو شراب سرخرنگ مینوشیدند.
هوش مصنوعی: از سازها هیاهوی نغمه برمیخاست و گویی از گل صدها بانگ بلبل بلند میشد.
هوش مصنوعی: پیاله با خروش چنگ گردانده میشد و صدای چنگ تا یک فرسنگ میرفت.
هوش مصنوعی: چنگ از زیر پردههای نوا آواز سر میداد و نی با نوایی شیرین چون شکر پاسخش را میداد.
هوش مصنوعی: خرد از مستی به زمین افتاده بود و دوش میزد (پایکوبی میکرد) و کاسهٔ شراب مانند دیگ جوش میزد.
هوش مصنوعی: شراب از دستی به دست دیگر در دو سو میگشت و دستها در شمار شش و سه و چهار انبوه میشد؛ اشارهای به بازی نرد و گردش پیاپی جام.
هوش مصنوعی: هر بار که پیاله تهی میشد، هزاران تن را جانتازه و بندهٔ خود میکرد؛ یعنی شراب همه را سرمست و رام کرد.
هوش مصنوعی: از هیاهو و بانگ «نوش باد»، همهٔ کشور مانند دریا در جوش و خروش بود.
هوش مصنوعی: آسمان پیر از شادی بر روی جهان چنان میخندید که لبش به هم نمیآمد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.