مگر محمود با پنجه سواری
به رَه در باز می‌گشت از شکاری
یکی خیمه دران ره درگشادند
شکاری را بر آتش می‌نهادند
بره در شاه پیری ناتوان دید
که بارش پشتهٔ هیزم گران دید
بَرِ او رفت محمود از ترحم
بدو گفتا بچند این پشته هیزم
نمی‌دانست آن پیر رونده
که محمودست آن هیزم خرنده
زبان بگشاد مرد پیر کای میر
بدو جو می‌فروشم بی دو جو گیر
یکی همیان که صد دینار زر بود
دو جو آن هر قراضه بیشتر بود
شه آن بگشاد و پیش پیر بنشست
نهادش یک قراضه بر کف دست
بدو گفت این دو جو زر باشد ای پیر
اگر خواهی ز من بستان و برگیر
مگر گفتا دو جو افزون بود این
ترازو نیست سَختَن چون بوَد این
نهادش یک قراضه نیز در دست
بدو گفتا ببین تا این دو جو هست
جوابش داد کین باشد زیادت
توان دانست ناسخته بعادت
یکی دیگر بداد و گفت چونست
چنین گفت او که این یک هم فزونست
بدین ترتیب می‌دادش یکایک
ولی دانست کافزونست بی شک
چو القصه همه همیان بپرداخت
دلش بگرفت ازان بر پیر انداخت
که زر در صُرّه کن کین صرهٔ اوست
بسوی شهر بر کآنجا ترازوست
دو جو برگیر و باقی در زمان زود
بدست حاجب سلطان رسان زود
مگر آن پیر زر می‌نستد از شاه
شه از پیشش فرس افکند در راه
چو روز دیگر آمد شاه بر تخت
بدرگاه آمد آن پیر نگون بخت
چو شه را دید دل در دامش افتاد
ز هیبت لرزه بر اندامش افتاد
یقینش شد که شاه آئینهٔ اوست
همین شاه آشنای دینهٔ اوست
چو شاهش دید گفتا ره دهیدش
یکی کرسی به پیش صف نهیدش
نشست القصه و شه گفت ای پیر
چه کردی، پیش من کن جمله تقریر
چنین گفت او که ای شاه دلفروز
گرسنه خفته‌ام من دوش تا روز
شهش گفتا چرا، گفتا دران راه
نکردی هیچ بَیعی با من آنگاه
چو خویشم خواجه می‌پنداشتی تو
که دوشم گرسنه بگذاشتی تو
شهش گفتا برو آن زر نگه دار
که خاص تست آن جمله بیکبار
زبان بگشاد پیر و گفت ای شاه
چو می‌دادی بمن آن زر بیک راه
چرا دی می‌توانستی ندادی
بیک یک بر کف من می‌نهادی
شهش گفتا چو می‌خواندی مرا میر
ندانستی که سلطانم من ای پیر
بدل در آرزو آمد چنانم
که بشناسی که من شاه جهانم
چو از شاهی من آگاه گشتی
بهر حاجت که داری شاه گشتی
عزیزا پیر هیزم کش درین راه
توئی و نورِ حق آن حضرت شاه
ز حق یک یک نفس در زندگانی
چو آن یک یک قراضه می‌ستانی
چو فردا عمر جاویدان بیابی
به پیش تخت آن همیان بیابی
هزاران قرن ازان عمر گرامی
دمی نبوَد چنین دان گرنه خامی
چو آن دم را گذشتن روی نبود
هزاران قرن پس یک موی نبوَد
گر آنجا خسته گردی یک زمان تو
بیابی ذوقِ عمر جاودان تو
وگر بند زمان بر پای گیری
زمانی باشی و بر جای میری
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، سلطان محمود در راه بازگشت از شکار با پیرمرد هیزمفروش مواجه می‌شود. پیرمرد بی‌خبر از مقام و موقعیت او، قیمت هیزم‌هایش را به‌صورت ناچیز تعیین می‌کند. محمود از روی ترحم به او پول می‌دهد و تمامی زرهایش را به او می‌بخشد. در روز بعد، پیرمرد به دربار می‌آید و با دیدن سلطان دچار ترس و حیرت می‌شود، زیرا متوجه می‌شود که با پادشاه سخن گفته است. محمود به او می‌گوید که او را به‌خاطر نیازش احترام گذاشته و در نهایت به پیرمرد یادآوری می‌کند که عمر و زندگی ارزشمندتر از پول است و هر لحظه باید قدر دانسته شود.
هوش مصنوعی: سلطان محمود در حال بازگشت از شکار بود و در این مسیر به کسی که سوار بر اسب است، پنجه‌زنی (دست و پنجه نرم کردن در شکار) او جلب توجه کرد.
هوش مصنوعی: در راه، گروهی از شکارچیان خیمه‌ای برای آماده کردن طعمه و پختن آن بر آتش برپا کردند.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به پیرمردی ناتوان نگاه کرد که بار سنگینی از هیزم بر دوش دارد و احساس کرد که او به سختی و فشار زیادی دچار شده است.
هوش مصنوعی: سلطان محمود که به خاطر دلسوزی به پیرمرد هیزمفروش نزدیک شد، از او پرسید که قیمت این پشته هیزم چقدر است.
هوش مصنوعی: پیر هیزمفروش نمی‌دانست که کسی که به او توجه دارد، سلطان محمود است.
هوش مصنوعی: پیر هیزم‌شکن به سلطان محمود می‌گوید که من در ازای دو دینار، دو جوی را می‌فروشم و اگر به دنبال خرید از من هستی، باید دو دینار آخر را هم بپردازی.
قراضه: ریزه های زر و سیم و جز آن که وقت تراشیدن برافتد
هوش مصنوعی: سلطان محمود در برابر پیر هیزمفروش نشسته و یک سکه طلا (قراضه) را بر کف دست او گذاشت.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به پیر هیزمفروش می‌گوید که این دو جو (مقدار کمی) طلا است، اگر می‌خواهی می‌توانی از من بگیری و برداری.
سختن: کشیدن و وزن کردن و سنجیدن
هوش مصنوعی: یک تکه چوب کوچک هم در دستش گذاشت و به او گفت: «ببین آیا این دو جو وزن دارد یا نه؟
هوش مصنوعی: پیرمرد به سلطان محمود گفت: این مقدار که تو به من داده‌ای را نمی‌توان اضافی دانست، زیرا من به عادت معمول خود از اینقدر هم کم دارم.
هوش مصنوعی: پیرمرد هیزمفروش به سلطان محمود گفت که او یکی دیگر به او داده، و این در حالی است که او می‌گوید این یکی هم زیادتر از آنچه که باید است.
هوش مصنوعی: او یکی یکی به پیرمرد هیزم فروش کمک می‌کرد، اما او به خوبی می‌دانست که این کمک‌ها برای او کافی نیست و بیشتر از این نیاز دارد.
هوش مصنوعی: در نهایت، پیرمرد هیزمفروش تمام وجوه پول را پرداخت و دلش از خوشحالی به تپش درآمد و از آن پول، مقداری برای خود برداشت.
صُرّه: کیسه زر، همیان
هوش مصنوعی: دو جوی زر را بردار و باقی را در فرصت مناسب آماده کن تا سریعاً به حاجب سلطان برسانی.
هوش مصنوعی: آیا آن پیر، زر و طلا را از سلطان محمود به عاریه می‌گرفت؟ سلطان محمود به احترام او، اسبش را در راه رها کرد.
هوش مصنوعی: روز بعد، وقتی شاه بر تخت سلطنت نشسته بود، آن پیر هیزم فروش بدبخت نیز به درگاه آمد.
هوش مصنوعی: وقتی آن پیرمرد سلطان را دید، دلش در برابر او گرفتار شد و به سبب جبروت و قدرت سلطان، بدنش به لرزه درآمد.
دینه: دیروز. روز گذشته
هوش مصنوعی: پیرمرد وقتی سلطان محمود را دید، به او گفت که به او راه بدهند و یک صندلی (کرسی) در جلو صف بگذارند تا او نشسته و صحبت کند.
هوش مصنوعی: سلطان محمود از هیزمفروش می‌خواهد که به او بگوید چه اتفاقی برایش افتاده و آن را به‌طور کامل برایش توضیح دهد.
هوش مصنوعی: پیر هیزمفروش به سلطان محمود می‌گوید که شب گذشته گرسنه خوابیده‌ام و نتوانستم غذا بخورم.
هوش مصنوعی: سلطان محمود از هیزمفروش می‌پرسد که چرا در آن شب هیچ خرید و فروشی با او نداشته است.
هوش مصنوعی: تو که مرا دوست خود می‌دانستی، چرا شب گذشته مرا گرسنه تنها گذاشتی؟
هوش مصنوعی: سلطان محمود گفت: برو و آن طلا را نگه‌دار، زیرا آن مختص تو است و در یک مرتبه بگیر.
هوش مصنوعی: پیر هیزمفروش به شاه می‌گوید: اگر به من آن طلا را می‌دادی، می‌توانستم آن را در یک مسیر ببرم و به کار برم.
هوش مصنوعی: پیر هیزمفروش از سلطان محمود می‌پرسد که چرا در گذشته وقتی می‌توانسته به او چیزی بدهد، این کار را نکرده و آن را فقط به یک بار بر کف او می‌نهاده است.
هوش مصنوعی: سلطان محمود به پیر هیزمفروش می‌گوید که وقتی مرا می‌خواندی، ندانستی که من نیز سلطان هستم.
هوش مصنوعی: من به آرزوی خود رسیدم و حالا به گونه‌ای می‌باشم که باید مرا بشناسی، زیرا من پادشاه جهان هستم.
هوش مصنوعی: زمانی که از مقام و عظمت من مطلع شدی، برای هر نیازی که داری به مانند یک پادشاه عمل کن.
هوش مصنوعی: ای عزیز، تو در این مسیر مانند پیر هیزم‌کشی هستی و نور حقیقت از آن شاه (پروردگار) بر تو می‌تابد.
هوش مصنوعی: هر نفس که از حق می‌گیری در زندگی مانند تکه‌های کوچک چوب است که از هیزم می‌چینی.
هوش مصنوعی: اگر فردا عمر جاوید و بی‌انتها را به دست آوری، در مقابل تخت خداوند، پاداش و خیر را خواهی یافت.
هوش مصنوعی: عمر گرانبها و جاویدان به اندازهٔ یک دم از دنیای فانی ارزش ندارد؛ اگر این را نفهمی، نشان‌دهندهٔ نادانی توست.
هوش مصنوعی: زمانی که لحظه‌ای از عمر بگذرد، دیگر امکان بازگشت به آن وجود ندارد و حتی گذشتن هزاران سال نیز معادل یک موی از آن لحظه نخواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر در آنجا یک مدتی خسته و بی‌حوصله شوی، به زودی طعم زندگی جاودان را خواهی چشید.
هوش مصنوعی: اگر زمان را به خود ببندی و تحت فشار آن قرار بگیری، نمی‌توانی ثابت بایستی و در یک جا باقی بمانی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.