بجدّ و سعی خود آن را طلب کن
اگر یابی دل آنگاهی طرب کن
همی جو دل اگر دل باز یابی
که خود را محرم هر راز یابی
چو روی دل ببینی شادگردی
به یک ره از خودی آزاد گردی
برآید جمله ی کار تو از دل
مراد تو شود زو جمله حاصل
تو جان از دل به جز نامی ندانی
که در قالب همیشه قلب خوانی
مدان جانا تو دل آن گوشت پاره
که کافر را بود چون سنگ خاره
بود هر خوک و سگ را آنچنان دل
از آن دل هیچ نتوان کرد حاصل
بود دل نور الطاف الهی
نماید از سپیدی تا سیاهی
بود منزلگهش آن گوشت بی شک
نگیرد نور او از پوست تا رگ
همان نور لطیف روشن پاک
بدین منزل فرود آمد بدین خاک
جمالش چون که بنماید ز بالا
درین منزل شود نورش هویدا
بود چون قالبی آن قلب روحش
بود زان روح هر دم صد فتوحش
منور گردد اعضا ها از آن نور
وجود تو شود زان نور مسرور
نماید نورش اول پاره پاره
پس آنگه جمع گردد چون ستاره
پس آن گه همچو مهتابی نماید
درو هر لحظه نوری می فزاید
ببینی آن گهی چون آفتابش
شود روشن وجود از نور تابش
بگیرد نور او نزدیک و هم دور
شود کار تو زان نور علی نور
فرو گیرد تمامی سینه ی تو
شود شادی غم دیرینه ی تو
بود آیینه وجه الهی
درو بینی هر آن چیزی که خواهی
نزول لطف حق را منزل اوست
اگر تو طالبی دل را دل اوست
چو وسعت یابد از نور الهی
بود منظور لطف پادشاهی
گهی ارضی بود گاهی سمائی
گهی صدقی بود گاهی صفایی
از آن خوانند قلب او را که هر دم
بگردد صد ره اندر گرد عالم
ز وجهی قلب انوار آمد آن نور
بدین اسم او شد اندر جمع مشهور
هم او شد ملک خاص حضرت شاه
نباشد دیو را هرگز در او راه
بود آیینه کل ممالک
نماید اندرو رضوان و مالک
ز روح او روح مییابد پیاپی
پس آنگه عقل راحت یابد از وی
هر آنکس را که بخشیدند آن دل
مراد او شود یک سر بحاصل
اگر داری خبر از دل تو مردی
وگرنه از معانی جمله فردی
وجودی را که از خود آگهی نیست
سزای حضرت شاهنشهی نیست
بدل یابی خبر از سرّ هر کار
بدل گردی قرین جمله احرار
تو صاحب دل شو ای مرد معانی
که تا اسرار هر کاری بدانی
به گوش دل شنیدن جمله اسرار
به چشم عقل دیدن سر هر کار
اگر آن چشم و آن گوشت نباشد
بجز شیطان در آغوشت نباشد
اگر از اهل دل آگه نباشی
یقین می دان که جز گمره نباشی
تو غافل دان هر آنک س را که پیوست
بود از حب مال و جاه سرمست
به جمع مال دنیا هر که کوشد
چینن کس چشم عقل خویش پوشد
تو عاقل آن کسی را دان که عقبی
گزیند بر نعیم و ملک دنیا
به دنیا دار اگر معلول باشد
بکار آخرت مشغول باشد
تو آن کس را که او آساید از کبر
همیشه خویش را بزداید از کبر
به جان و دل شود جویای دنیا
زبانش دائماً گویای دنیا
چنین کس را نشاید خواند عاقل
بود دیوانه و مجنون و غافل
از آن عالی تر آمد جوهر عقل
که باشد هر سری اندر خور عقل
نخستین گوهر پاک گزیده
که هست ایزد تعالی آفریده



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، عطار به اهمیت دل و جستجوی آن پرداخته است. او میگوید که دل باید با تلاش و کوشش یافت شود و وقتی دل یابیده شود، شادی و رازها در آن ظهور میکند. دل به عنوان نور الهی شناخته میشود و به روح لطیفی اشاره دارد که در وجود انسانها قرار دارد. عطار به تأثیر دل بر زندگی و کارها اشاره میکند و بیان میکند که اگر کسی دل را بشناسد و آگاه باشد، به مراد و مقصود خود دست خواهد یافت. او همچنین هشدار میدهد که غفلت از دل منجر به گمراهی و دیوانگی میشود و عاقلی واقعی را کسی میداند که به دنبال آخرت باشد و نه به دنیا.
هوش مصنوعی: با کوشش و تلاش خود دل را جستوجو کن؛ اگر دل را یافتی، آنگاه شادی کن.
هوش مصنوعی: پیوسته دل را بجوی، زیرا اگر دل را بازیابی، خود را آشنا و رازدار همهٔ رازها خواهی یافت.
هوش مصنوعی: وقتی چهرهٔ دل را ببینی شاد میشوی و یکباره از خودپرستی و منیّت رها میشوی.
هوش مصنوعی: همهٔ کارهای تو به دست دل سامان میگیرد و همهٔ خواستههایت از دل به دست میآید.
هوش مصنوعی: ای عزیز، تو از دل جز نامی نمیشناسی؛ همان چیزی که در تن آن را «قلب» مینامی.
هوش مصنوعی: ای جان، دل را آن تکه گوشت مپندار که در سینهٔ کافر هم هست و مانند سنگ سخت است.
هوش مصنوعی: چنین دلی را هر خوک و سگی هم دارد و از آن دل هیچ بهرهای نمیتوان برد.
هوش مصنوعی: دل حقیقی نوری از لطفهای خداوند است که همهچیز، از سپید تا سیاه، را آشکار میکند.
هوش مصنوعی: بیگمان جایگاه این نور همان تکه گوشت است، اما نور آن به پوست و رگ وابسته و محدود نیست.
هوش مصنوعی: همان نور لطیف و روشن و پاک در این منزل، یعنی در این تن خاکی، فرود آمده است.
هوش مصنوعی: هنگامی که جمال آن نور از عالم بالا جلوه کند، نورش در این منزل تن آشکار میشود.
هوش مصنوعی: آن قلب گوشتی مانند کالبدی برای روح دل است و از آن روح هر لحظه صدها گشایش و فیض به آن میرسد.
هوش مصنوعی: اعضای بدن از آن نور روشن میشوند و همهٔ وجودت از آن نور شاد میگردد.
هوش مصنوعی: نور دل نخست به صورت پارهپاره و پراکنده نمایان میشود، سپس گرد هم میآید و مانند ستاره میدرخشد.
هوش مصنوعی: پس از آن مانند مهتاب جلوه میکند و هر لحظه نورش افزونتر میشود.
هوش مصنوعی: سپس آن را مانند خورشید میبینی و وجودت از تابش نورش روشن میشود.
هوش مصنوعی: نورش نزدیک و دور را فرا میگیرد و کار تو از آن نور، نوری بر نور میشود.
هوش مصنوعی: آن نور سراسر سینهات را فرا میگیرد و غم دیرینهات به شادی بدل میشود.
هوش مصنوعی: دل آیینهٔ روی خداوند است و هر چه بخواهی در آن میبینی.
هوش مصنوعی: دل جایگاه فرود آمدن لطف خداست؛ اگر جویندهای، بدان که دل حقیقی همین است.
هوش مصنوعی: هنگامی که دل از نور خدا گشادگی یابد، مورد نظر و لطف پادشاه حقیقی، یعنی خداوند، قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: دل گاهی زمینی و گاهی آسمانی است و گاهی در حال صدق و گاهی در حال صفا و پاکی است.
هوش مصنوعی: دل را از این رو «قلب» مینامند که هر لحظه صد بار گرد جهان میگردد و دگرگون میشود؛ قلب در عربی به معنای گردیدن و دگرگونشدن است.
هوش مصنوعی: آن نور از یک جهت گردانندهٔ انوار است و از همین رو در میان مردم به نام «قلب» شناخته شده است.
هوش مصنوعی: دل ملک ویژهٔ پادشاه حقیقی، یعنی خداوند، است و دیو و شیطان هرگز به آن راه ندارد.
هوش مصنوعی: دل آینهٔ همهٔ جهانهاست و بهشت و دوزخ، یعنی رضوان نگهبان بهشت و مالک نگهبان دوزخ، در آن نمایان میشود.
هوش مصنوعی: جان پیوسته از روح و حقیقت دل زندگی و نیرو میگیرد و سپس عقل نیز بهواسطهٔ آن آرام مییابد.
هوش مصنوعی: هر کس که چنین دلی به او عطا شود، همهٔ آرزویش بهتمامی برآورده میشود.
هوش مصنوعی: اگر از حقیقت دل آگاه باشی مرد راه هستی؛ وگرنه از همهٔ معانی و حقایق تهی و بیبهرهای.
هوش مصنوعی: کسی که از خود آگاهی ندارد، شایستهٔ درگاه خداوند نیست.
هوش مصنوعی: بهوسیلهٔ دل از راز هر کاری آگاه میشوی و به یاری دل همنشین آزادگان و وارستگان میگردی.
هوش مصنوعی: ای اهل معنا، صاحبدل شو تا رازهای هر کاری را بدانی.
هوش مصنوعی: همهٔ رازها را باید با گوش دل شنید و حقیقت هر کاری را با چشم عقل دید.
هوش مصنوعی: اگر آن چشم باطن و گوش دل را نداشته باشی، جز شیطان همدمی نخواهی داشت.
هوش مصنوعی: اگر از اهل دل و احوالشان آگاه نباشی، بیگمان جز گمراه نخواهی بود.
هوش مصنوعی: هر کس را که همیشه از دوستی مال و مقام مست است، غافل بدان.
هوش مصنوعی: هر کس در گردآوردن مال دنیا بکوشد، چشم عقل خود را بسته است.
هوش مصنوعی: عاقل کسی است که آخرت را بر نعمتها و فرمانروایی دنیا برگزیند.
هوش مصنوعی: چنین کسی حتی اگر گرفتار و درگیر دنیا باشد، باز هم به کار آخرت مشغول است.
هوش مصنوعی: اما کسی را که از تکبر آرام نمیگیرد و پیوسته خود را به کبر میآلاید، بنگر؛ متن این بیت ظاهراً آشفته است و معنای آن به بیتهای بعد پیوسته است.
هوش مصنوعی: آن کس که با تمام جان و دل در پی دنیاست و زبانش همیشه از دنیا سخن میگوید،
هوش مصنوعی: چنین کسی را نمیتوان عاقل نامید؛ او دیوانه و مجنون و غافل است.
هوش مصنوعی: گوهر عقل برتر از آن است که هر سری شایستهٔ آن باشد.
هوش مصنوعی: عقل نخستین گوهر پاک و برگزیدهای است که خداوند متعال آفرید؛ این سخن اشاره به حدیث «نخستین چیزی که خدا آفرید عقل بود» دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.