شنودم من که موشی تیز دیده
ز چنگ گربگان خون ریز دیده
برون آمد ز سوراخی چنان تنگ
که با تنگی او بودی جهان تنگ
به کنج خانهای کاو را گمان بود
قضا را خایهٔ مرغی نهان بود
بسوی بیضه آمد پای برداشت
ولی دستش نداد از جای برداشت
نه بر وی چنگل او را ظفر بود
نه دندانش به بردن کارگر بود
چو بسیاری به گِرد بیضه درگشت
عجایب حیلهای بر ساخت برگشت
بیامد بانگ زد موشی دگر را
به پیش او فرو گفت این خبر را
درآمد موش زیر بیضه درشد
دو دست و پای او گردش کمر شد
گرفتش موش دیگر زود دنبال
کشیدش تا به پیش خانه در حال
ز بیرون گربه در پس کمین داشت
مگر آن شیردل بر موش کین داشت
بجست از پس بسوی موش گستاخ
مگر بس تنگ بود آن موشسوراخ
در آن تنگی ز بیم گربه ناگاه
گرفت آن موش با آن بیضه در راه
به چنگل گربه برکند از همش زود
خلاصی داد از حرص و غمش زود
ببین تا چند جان کند آن ستمکار
که تا شد هم به بند خود گرفتار
موافق گفت با هم مرد رهبر
مثال موش با موش سیه سر
الا ای روز و شب در حرص پویان
به حیلت هم چو مور و موش جویان
حریصی بر سرت کرده فساری
ترا حرص است و اشتر را مهاری
شبانروزی چو اختر روز کوری
اسیر حرص روز و شب چو موری
مدان خون خوردن خود را تنعم
فغان از حرص موش و مور مردم
فغان زین عنکبوتان مگسخوار
همه چون کرکسان در بند مردار
فغان از حرص موش استخوان رند
همه سگسیرتانِ زشتپیوند
اگر نه معدهٔ خون خواره بودی
کجا مردم چنین بیچاره بودی؟
شبانروزی فتاده در تک و تاز
که تا کار شکم را چون دهد ساز
بمانده در غم آبی و نانی
که تا پر گردد این دوزخ زمانی
ز هر رنجی که مردم را ز خویش است
تقاضای شکم از جمله بیش است
شکم از تو برآورد آتش و دود
ازین دوزخ بدان دوزخ رسی زود
اگر صوفی ببیند زلهٔ تو
نشیند بی شکی در پلهٔ تو
همی پر کن که گر در تو دلی هست
ز تو پهلو تهی کردهست پیوست
تو گاو نفس در پروار بستی
به سجده کردنش زنار بستی
به مکر آن گاو کز زر سامری کرد
سجود آن گاو را خلق از خری کرد
ترا تا گاو نفست سیر نبود
اگر صد کار داری دیر نبود
شکم چون پر شد و در ناز افتاد
قوی باری ز پشتت باز افتاد
ترا در چاه تن افتاد جانی
بدست او ز جایی ریسمانی
به حیلت گرگ نفست را زبون کن
برآی از چاه او را سرنگون کن
اگر در چاه مانی همچو روباه
بدرّد گرگ نفست در بن چاه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، موش تیزبین به دنبال بیضهای میرود اما در مواجهه با گربهای خونریزی که در کمین است، گرفتار میشود. موش دیگر خبر موش نخست را میدهد و آنها برای نجات یکدیگر به دام میافتند. همچنین، شاعر از حرص و طمع انسانها میگوید و تذکر میدهد که این حرص مثل چاه است که آدمی را به هلاکت میاندازد. توصیفاتی از زندگی روزمره و زجرهای ناشی از طمع در انسانها نیز مطرح میشود و به خطرات ناشی از ولع اشاره شده است. در نهایت، شاعر به افراد توصیه میکند که از دامهای نفس و حرص دوری کنند و مراقب باشند تا در چاه حرص گرفتار نشوند.
هوش مصنوعی: من شنیدهام که موشی با چشمان تیز از دست گربههای خونخوار فرار کرده است.
هوش مصنوعی: موش از سوراخی بسیار تنگ بیرون آمد، بهطوری که تنگی آن سوراخ باعث میشد که او به اندازهای میافتاد که انگار تمام دنیا هم تنگ است.
هوش مصنوعی: در گوشهای از خانه که گمان میرفت قضا (اقدار الهی) وجود دارد، تخم مرغی پنهان بود.
هوش مصنوعی: مردی به سمت تخممرغی رفت و پا به آن نزدیک کرد، اما دستش را برای برداشتن آن بالا نبرد و از جایش حرکت نکرد.
هوش مصنوعی: او نه از لحاظ قدرت بدنی توانایی دارد و نه از لحاظ مهارت، بنابراین نمیتواند در این کار موفق شود.
هوش مصنوعی: چندین موش دور تخم مرغ جمع شدند و هر کدام تدبیر و نقشهای برای خود ساختند.
هوش مصنوعی: موشی دیگر به سراغ موش اول آمد و با صدای بلند فریاد زد و به او خبر مهمی را گفت.
هوش مصنوعی: موش به زیر بیضه (محل پروراندن تخم) رفت و با دو دست و پای خود گرداگرد کمرش پیچید.
هوش مصنوعی: موش دیگری به سرعت موش اول را گرفت و او را دنبال خود کشید تا به جلوی خانهاش برد.
هوش مصنوعی: گربه از بیرون به کمین نشسته بود تا موش را صید کند، زیرا او دلش نسبت به موش انتقام و کینهای داشت.
هوش مصنوعی: گربه به دنبال موش شجاع رفت، اما آن موش به خاطر تنگی سوراخ خود نتوانست فرار کند.
هوش مصنوعی: ناگهان در آن وضعیت دشوار، به خاطر ترس از گربه، موش با آن تخممرغ در مسیرش گرفتارش شد.
هوش مصنوعی: گربه به سرعت موش را گرفت و او را از شر خود رهایی بخشید، بنابراین موش از حرص و نگرانیاش به سرعت نجات پیدا کرد.
هوش مصنوعی: بنگر که آن ستمکار چگونه سخت تلاش میکند و جان میکند، در حالی که خود او نیز به زنجیر و اسارت گرفتار شده است.
هوش مصنوعی: مردی که رهبر است، از نظر ظاهری با موشی سیاهسر همانند است و این تشبیه نشاندهندهٔ صفات زشت و زیرکانهٔ اوست که میتواند به حیلت و فریب متوسل شود.
هوش مصنوعی: ای روز و شب، شما که در دوندگی و حرص به دنبال چیزها هستید، مانند مور و موش به دنبال فریب و ترفند میگردید.
هوش مصنوعی: حرص و طمع همچون افساری بر سرت است که تو را به سوی خود میکشد، و مانند مهاری که به گردن شتر میزنند، تو را در کنترل خود نگهداشته است.
هوش مصنوعی: انسانی که در روز و شب به دنبال خواستهها و حرصهای خود است، مانند موری است که همواره در جستوجو و اسیر این حرص میباشد و همچون ستارهای در روز که دیده نمیشود، از کوری رنج میبرد.
هوش مصنوعی: شکایت نکن که خودت را به خاطر لذتهای زودگذر (تنعم) در بند حرص خوراک و اموال (خوردن خون) قرار میدهی؛ مانند موش و موری که در جستجوی غذا هستند.
هوش مصنوعی: شکایت از این عنکبوتها میکنم که مانند مگسخوارها به فریاد و زاری افتادهاند و همه مثل کرکسها بر روی مردارها نشستهاند.
هوش مصنوعی: ناله و شکایت از حرص و طمع موشهایی که استخوانها را میخورند، همه شما سگهای سیر که نسبتی زشت و ناپسند دارید.
هوش مصنوعی: اگر معدهای که خون میخورد وجود نداشت، به کجا میرفت که مردم اینگونه بیچاره و محتاج نمیشدند؟
هوش مصنوعی: این بیت به حالتی اشاره دارد که انسان در روز و شب در تلاش و سختی است تا نیازهای اولیهٔ خود، به ویژه تأمین خوراک، را برطرف کند. این مشغله و کوشش به قدری زیاد است که تمام زندگی فرد را تحت تأثیر قرار داده و او را در یک حالت بیقراری و اضطراب قرار میدهد.
هوش مصنوعی: انسان در غم تأمین آب و نان باقی مانده است و تا زمانی که این نیازهای اولیه برطرف نشود، در این دنیای پر زحمت و رنج به سر میبرد.
هوش مصنوعی: از هر رنجی که مردم در زندگی با آن مواجهاند، بیشترین خواسته و تقاضا به نیاز شکم مربوط میشود.
هوش مصنوعی: شکم تو باعث شده که آتش و دود برآید و این عذاب از دوزخی است که بر سر تو آمده است. برای فرار از این عذابی که به وجود خودت مربوط میشود، به سرعت باید به دوزخ برسی.
هوش مصنوعی: اگر صوفی مشاهده کند که تو در حال لغزش یا اشتباهی، بدون شک به پلهای که تو به آن قدم گذاشتهای، خواهد نشست.
هوش مصنوعی: اگر دلی در وجود تو وجود دارد، آن دل به خاطر تو از باطن خود خالی شده و از تو دوری جسته است.
هوش مصنوعی: تو نفس خود را به مثابه گاوی پروردهای و برای خضوع و عبادت آن، خود را به زنجیر وابستگی به دنیا بستهای.
هوش مصنوعی: به وسیلهٔ نیرنگ آن گاو که به زر سامری (گوسالهٔ طلا) تبدیل شده بود، سجدهکردن آن گاو در نظر مردم به چیزی زشت و بیارزش تبدیل شد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که نفس تو که به گاو تشبیه شده، سیر نشود، اگرچه کارهای زیادی داشته باشی، به تأخیر نمیافتد و تو نمیتوانی به آنها بپردازی.
هوش مصنوعی: زمانی که شکم فرد سیر میشود و او دچار ناز و لطافت میگردد، نیرو و قدرت او کاهش مییابد و از پشتش بار سنگینی که باید حمل کند، به زمین میافتد.
هوش مصنوعی: تو در چاهی گرفتار شدهای که جسم تو (تن) در آن افتاده و روح (جانی) تو به دست آن چاه اسیر شده است؛ از جایی (بهنوعی) ریسمانی پیدا کن تا خود را نجات دهی.
هوش مصنوعی: با ترفند و فریب، روح و نفس خود را در برابر گرگ، که به نماد خطر و شر اشاره دارد، ضعیف و ذلیل کن تا از چاه بیرون آید و او را سرنگون کنی.
هوش مصنوعی: اگر در چاه بمانی، مانند روباه که در تنگنا گرفتار شده، با حیله و مکر از چنگال گرگ نفس خود نجات پیدا کن تا از عمق چاه بیرون بیایی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.