ز هر دانشی چیست بهتر نخست
چه چیز آن که دانست نتوان درست
به ما چیست نزدیکتر در جهان
همان دورتر نیز وز ما نهان
بتر دشمن و نیکتر دوست چیست
سرِ هر درستی و هر درد چیست
بهین رادی آن کت کند نیکنام
چه سان و توانگر ترین کس کدام
دل کیست همواره مانده نژند
کرا دانی ایمن به جان از گزند
چه چیز آن که یاور نخواهد کسی
چه چیز آن که با یار باید بسی
چه دانی که از گیتی آن نیکتر
چه چیز آن که شد باز ناید دگر
چه بیشست در ما و چه کمترست
چه گوهر که بهتر ز هر گوهرست
چه نرم آن که ز آهن بسی سخت تر
هم از مردمان کیست بی بخت تر
مه از کوه وز وی گرانتر چه چیز
به نیروترین کس کدامست نیز
به گیتی سیاهی ز زنگی چه بیش
که بی ترس و ایمن ز یزدان خویش
ز روزی و دانش چه کاهد بگوی
چه چیز آورد بیشتر غم به روی
برهمن چنین گفت کای رهنمون
شنو پاسخ هر چه گفتی کنون
ز دانش نخست آنچه آید به کار
بهین هست دانستن کردگار
دگر آن که نتوانش دانست راست
بزرگی و خوبی یزدان ماست
به ما مرگ نزدیکتر بی گمان
که بیمست کاید زمان تا زمان
ز روزی مدان دورتر کان گذشت
که هرگز نخواهد بُدش بازگشت
دو چیزست اندر جهان نیکتر
جوانی یکی تندرستی دگر
زما آن که چون شد نیابیم باز
جوانیست چون پیری آمد فراز
همه درد تن در فزون خوردنست
درستیش به اندازه پروردنست
بهین دوستست از جهان خوی خوش
خوی بد بتر دشمن کینه کش
به جان از بدی ایمن آنست و بس
که نیکی کند بد نخواهد به کس
بود بیش اندوه مرد از دو تن
ز فرزند نادان و ناپاک زن
به ما در فزون از گمان نیست چیز
چنان چون دم از کم زدن نیست نیز
بود مهتری آن که بایدش یار
نخواهد ز بُن بخت یاور به کار
بهین رادی آن دان که بی درد و خشم
ببخشی نداری به پاداش چشم
نکو نامی از گیتی آنرا سزاست
که کردار او خوب وگفتار راست
دژم تر کسی مردِ رشکست و آز
که هر ساعتش مرگی آید فراز
چو نیک، کسی دید غمگین به جای
بماند کند دشمنی با خدای
توانگر تر آن کس که خرسند تر
چو والاتر آن کاو هنرمندتر
به نیرو تر آن کس که از روی دین
کند بردباری گه خَشم و کین
گرانتر ز هر چیز بار گناه
کزو جان دژم گردد و دل سیاه
دروغ بزرگست مهتر ز کوه
که گویند بر بیگناهان گروه
سه چیزست اندر جهان خاسته
که روزی و دانش کند کاسته
یکی شرم و دیگر سرافراشتن
سوم پیشه را کاهلی داشتن
سیه تر دل مرد بی دین شناس
که نه شرمش از کس نه ز ایزد هراس
همان سخت تر ز آهن و خاره سنگ
مدان جز دل زفت بی نام و ننگ
بهین گوهری هست روشن خرد
که بر هر چه دانی خرد بگذرد
خرد مر جهان را سَرِ گوهرست
روان را به دانش خرد رهبرست
کسی باشد ایمن ز ترس خدای
که نبود گناهش چوشد زین سرای
دل از ترس یزدان ندارد دژم
که داند کز ایزد نباشد ستم
کسی نیست بدبخت وکم بوده تر
ز درویش نادان دل خیره سر
که نه چیز دارد نه دانش نه رای
نژندیش بهره به هر دوسرای
مرا دانش این بُد که گفتم نخست
ازین به روا باشد ار نزد تست
به فرهنگی ار ره تو دانی بسی
رهی نیز شاید که داند کسی
بسی دان ره دانش افزون وکاست
نداند خرد جز یکی راه راست
برو پهلوان آفرین کرد و گفت
شدم با بسی خرمی از تو جفت
چراغ خرد در دل افروختم
فراوان ز هر دانش آموختم
کنون خواهم از تو که با رای پاک
چو رخ برنهی در نیایش به خاک
بخواهی که تا داور کردگار
ببخشد گناهم به روز شمار
وزین راه دشوار کِم هست پیش
برد شاد زی میهن و مان خویش
بگفت این و زآب مژه رود کرد
ببوسیدش از مهر و بدرود کرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شخصیت برهمن به سوالاتی درباره زندگی و دانش پاسخ میدهد. او توضیح میدهد که اولین و بهترین علم، دانستن وجود خداوند است و مرگ نزدیکترین حقیقت به انسان است. برهمن درباره دو چیز نیکو، جوانی و تندرستی، اشاره میکند که جوانی هرگز به دست نمیآید و در مقابل پیری میآید. او همچنین بر اهمیت داشتن دوستان خوب و دوری از دشمنان بد تأکید میکند و به این نکته میپردازد که بزرگترین بار گناه انسانهاست. در پایان، گوینده از برهمن درخواست میکند که برای بخشش گناهانش دعا کند و به مهر و محبت او وداع میگوید.
هوش مصنوعی: گرشاسپ میپرسد: از میان همهٔ دانشها کدام بهتر و برتر است؟ و آن چیست که نمیتوان آن را بهدرستی و کامل شناخت؟
هوش مصنوعی: در جهان چه چیزی به ما نزدیکتر است؟ و چه چیزی از ما دورتر و پنهانتر است؟
هوش مصنوعی: بدترین دشمن و بهترین دوست چیست؟ و ریشهٔ هر تندرستی و هر بیماری در چیست؟
هوش مصنوعی: بهترین بخشندگی که تو را نیکنام کند چگونه است؟ و توانگرترین کس کیست؟
هوش مصنوعی: دل چه کسی همیشه اندوهگین و افسرده است؟ و چه کسی را از آسیب در امان میدانی؟
هوش مصنوعی: آن چیست که به یاری کسی نیاز ندارد؟ و آن چیست که باید یاران بسیار داشته باشد؟
هوش مصنوعی: به نظر تو بهترین چیز در جهان چیست؟ و آن چیست که چون برود دیگر بازنمیگردد؟
هوش مصنوعی: چه چیزی در وجود ما بیشتر و چه چیزی کمتر است؟ و کدام گوهر از همهٔ گوهرها بهتر است؟
هوش مصنوعی: آن چیز نرم کدام است که از آهن بسیار سختتر است؟ و در میان مردم چه کسی بدبختتر است؟
هوش مصنوعی: چه چیزی از کوه بزرگتر و سنگینتر است؟ و نیرومندترین کس کیست؟
هوش مصنوعی: در جهان چه چیزی از سیاهی زنگی سیاهتر است؟ و کیست که از خدای خود بیترس و آسودهخاطر است؟
هوش مصنوعی: بگو چه چیزی روزی و دانش را کم میکند؟ و چه چیزی بیشترین اندوه را به آدمی میرساند؟
هوش مصنوعی: برهمن گفت: ای راهنما، اکنون پاسخ همهٔ پرسشهایت را بشنو.
هوش مصنوعی: نخستین و بهترین دانشی که به کار میآید، شناختن آفریدگار است.
هوش مصنوعی: و آنچه نمیتوان آن را بهدرستی شناخت، بزرگی و نیکویی خداوند ماست.
هوش مصنوعی: بیگمان مرگ از هر چیز به ما نزدیکتر است، زیرا هر لحظه بیم آمدنش هست.
هوش مصنوعی: هیچ چیز را از روزی که گذشته دورتر مدان، زیرا هرگز بازنمیگردد.
هوش مصنوعی: در جهان دو چیز از همه بهتر است: یکی جوانی و دیگری تندرستی.
هوش مصنوعی: آنچه چون از دست برود دیگر بازنمییابیم، جوانی است، هنگامی که پیری فرا رسد.
هوش مصنوعی: همهٔ بیماریهای تن از پرخوری است و تندرستی آن در خوردن و پروردن به اندازه است.
هوش مصنوعی: بهترین دوست در جهان خوی خوش است و بدترین دشمن کینهتوز، خوی بد.
هوش مصنوعی: تنها کسی جانش از بدی در امان است که نیکی کند و برای هیچکس بدی نخواهد.
هوش مصنوعی: بیشترین اندوه مرد از دو کس است: فرزند نادان و همسر ناپاک.
هوش مصنوعی: در ما هیچ چیز از گمان و پندار بیشتر نیست، همچنان که هیچ چیز از نفس کشیدن کمتر نیست؛ یعنی دمهای عمر اندک و شمرده است.
هوش مصنوعی: آنچه یار و یاور بسیار میخواهد، مهتری و بزرگی است؛ و آنچه به یاور نیاز ندارد، بخت است که خود از بن کارساز است.
هوش مصنوعی: بهترین بخشندگی آن است که بیرنج و خشم ببخشی و چشم به پاداش نداشته باشی.
هوش مصنوعی: در این جهان کسی سزاوار نام نیک است که کردارش نیک و گفتارش راست باشد.
هوش مصنوعی: غمگینترین و بدحالترین کس مرد حسود و آزمند است، زیرا هر لحظه از رنج حسد و آز گویی مرگی به سراغش میآید.
هوش مصنوعی: هرگاه کسی نیکی و خوشبختی دیگری را ببیند و از آن غمگین شود، در حقیقت با خدا دشمنی میکند، چون به بخشش خدا راضی نیست.
هوش مصنوعی: توانگرترین کس آن است که قانعتر باشد، همانگونه که والاترین کس آن است که هنر و فضیلت بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: نیرومندترین کس آن است که به حکم دین، هنگام خشم و کینه شکیبایی و خویشتنداری کند.
هوش مصنوعی: سنگینترین بار، بار گناه است که جان را اندوهگین و دل را سیاه میکند.
هوش مصنوعی: بزرگترین دروغ، که از کوه هم بزرگتر است، تهمتی است که گروهی بر بیگناهان میبندند.
هوش مصنوعی: در جهان سه چیز پدید آمده است که روزی و دانش آدمی را کم میکند.
هوش مصنوعی: یکی شرم بیجا، دوم گردنفرازی و خودبزرگبینی، و سوم سستی و تنبلی در کار و پیشه.
هوش مصنوعی: سیاهدلترین کس را مرد بیدین بدان، که نه از مردم شرم دارد و نه از خدا میترسد.
هوش مصنوعی: سختتر از آهن و سنگ خارا چیزی جز دل مرد خسیس و درشتخوی بیآبرو و بیغیرت نیست.
هوش مصنوعی: بهترین گوهر، خرد روشن است که از هر چیزی که میشناسی برتر است.
هوش مصنوعی: خرد سرآمد گوهرهای جهان است و راهنمای جان به سوی دانش است.
هوش مصنوعی: تنها کسی از ترس خدا در امان است که هنگام رفتن از این جهان گناهی نداشته باشد.
هوش مصنوعی: چنین کسی دلش از ترس خدا اندوهگین نیست، چون میداند که از خداوند ستمی سر نمیزند.
هوش مصنوعی: هیچکس بدبختتر و فرومایهتر از تهیدست نادان و خیرهسر و لجوج نیست.
هوش مصنوعی: زیرا نه مال دارد، نه دانش و نه اندیشهٔ درست، و بهرهاش در این جهان و آن جهان تنها خواری و اندوه است.
هوش مصنوعی: برهمن میگوید: دانش من همین بود که گفتم؛ اگر تو بهتر از این میدانی، رواست.
هوش مصنوعی: اگر تو در دانش و ادب راههای بسیاری میشناسی، ممکن است کس دیگری نیز راهی بداند که تو نمیدانی.
هوش مصنوعی: بدان که راههای دانش بسیار است و کم و زیاد دارد، اما خرد تنها یک راه راست را میشناسد.
هوش مصنوعی: پهلوان گرشاسپ بر برهمن آفرین گفت و گفت: از سخنان تو بسیار شادمان شدم.
هوش مصنوعی: به سبب تو چراغ خرد را در دلم روشن کردم و از هر دانشی بسیار آموختم.
هوش مصنوعی: اکنون از تو میخواهم که با دل پاک، هنگامی که در نیایش چهره بر خاک مینهی،
هوش مصنوعی: از خداوند آفریدگارِ داور بخواهی که گناهانم را در روز حساب ببخشد.
هوش مصنوعی: و مرا از این راه دشواری که در پیش دارم شادمان به سرزمین و خانهٔ خود بازگرداند.
هوش مصنوعی: گرشاسپ این را گفت و از چشمانش رود اشک روان کرد، برهمن را از روی مهر بوسید و با او خداحافظی کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.