شمارهٔ ۲۵۰ - مخدوم به حکیم جام شرابی بخشیده در شکر آن و طلب شراب گوید
ای به جود و به قدر بر ز فلک
گر سجودت برد فلک شاید
دست جودت جهان همی بخشد
پای قدرت فلک همی ساید
فلکت پشت پای از آن بوسد
حاسدت پشت دست از این خاید
همتت از سر علو و سمو
به جهان دست مینیالاید
اخترت از پی سعود و شرف
به فلک بر همی نیاساید
شبه تو چرخ هم ترا آرد
مثل تو دهر هم ترا زاید
هرکه را در دل از هوای تو مهر
با دلش چرخ راز بگشاید
هرکرا برتن از قبول تو حرز
المش چون شفا بنگراید
دشمنت دشمن خودست چنان
که برو ذات او نبخشاید
خنجر کین او چه پیرایی
خود زیانش سرش بپیراید
ای نیاز از می سخای تو مست
با توام کی به کس نیاز آید
مشربی دادیم که شربت آن
غم بکاهد طرب بیفزاید
از لطافت چنانکه جز به عرض
جوهرش سوی سفل نگراید
ظل او بر زمین نبیند کس
زانکه او چون هوا بننماید
با منش چون خرد بدید چه گفت
گفت چون تو ترا که بستاید
چون به شکلت نگه کنم گویم
کس به گل آفتاب انداید
گر به جرمت نگه کنم گویم
کس به گز ماهتاب پیماید
تا درآن مشرب آن بود شربت
که زدل رنگ رنج بزداید
باد بر دست تو میی که به عکس
رنگ رخسار لاله برباید
صرف و پالودهای چنانکه به لطف
زابگینه چو ضو بپالاید
رای و فرمانت بر زمانه روان
تا خرد رای بد نفرماید
جامهٔ عمر تو بفرسوده
تا قضا آسمان نفرساید
سخن آرای مدح تو چو خرد
تا سخن را خر بیاراید
ای به جاه تو جان ما خرم
روح را راح تو همی باید
جام از بهر می همی بایست
جسم از بهر جان همی باید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر، به مدح و ستایش شخصی حکیم میپردازد که با بخشش جام شرابی، فضل و بزرگی خود را نمایان میسازد. او از صفات نیکو و عظمت این شخص سخن میگوید و تأکید میکند که جود و بخشش او تا آسمانها میرسد. در متن اشاره میشود که عشق و محبت به او موجب موفقیت و شفا میگردد و دشمنان او در واقع به خود آسیب میزنند. شاعر به بیان حالتی عرفانی از عشق و نیازی به او پرداخته و به تأثیر شربت خاص او بر روح و جسم اشاره میکند. این شعر در نهایت به تجلی جاودانگی و نور او در عالم هستی میانجامد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر generosity (سخاوت) و قدرت خود برتر از آسمان هستی، اگر آسمان هم به خاطر سجده کردن تو، وظیفهاش را انجام دهد، ممکن است.
هوش مصنوعی: دست بخشش تو به همه جهان میبخشد و پای قدرت و توانایی آسمان همواره برای تو احترام قائل است.
هوش مصنوعی: فلک به خاطر مقام و عظمت تو، زمین را میبوسد و حسادت در دل حاسدین، تنها به خاطر این برتری توست که از آنها دور میشود.
هوش مصنوعی: همت و ارادهات (نیت و خواست قلبیات) به خاطر بلندی و عظمتش، به عالم و جهانیان نمیرسد و به آنها چنگ نمیزند.
هوش مصنوعی: ستارهات (اخترت) بهخاطر بلندپروازی و مقام والایت هرگز (به معنای عدم خستگی) از حرکت و پیشرفت به سوی آسمان (فلک) بازنمیایستد.
هوش مصنوعی: اگر تو مثل ستارهای که در آسمان میدرخشد، شب را به زیبایی خود مزین کنی، همچنین زمان نیز همچون تو، انسانهایی چون تو را به وجود میآورد.
هوش مصنوعی: هر کسی که در دلش به محبت تو علاقه دارد، چرخ تقدیر و سرنوشتش را به روی او باز میکند.
هوش مصنوعی: هر کسی که در وجودش اثر عشق تو باشد، همانند یک سپر در برابر دردها و ناگواریها، به شفا و درمان نگاه میکند.
هوش مصنوعی: دشمن تو، در واقع، دشمن خودش است؛ بهگونهای که ذات او را نمیبخشد و خودش به خودش آسیب میزند.
هوش مصنوعی: دشمن با نقشهها و تدبیرهای خود، به خود آسیب میزند و در واقع، تمام تلاشهای او به ضرر خودش تمام میشود.
هوش مصنوعی: ای نیاز من به می بخشش و سخاوت تو، در حالت مستی با تو هستم و به کسی دیگر نیازی ندارم.
هوش مصنوعی: ما مشربی دادهایم که نوشیدن آن باعث کاهش غم و افزایش شادی میشود.
هوش مصنوعی: لطافت آن شراب به قدری است که جز به عرض (ظاهر) جوهرش، به پایین (سفل) نگاه نمیکند. یعنی این شراب بسیار ظریف و دلرباست که توجه کسی را جز به آنچه درونش است جلب نمیکند.
هوش مصنوعی: هیچکس سایهٔ او را بر زمین نمیبیند، زیرا او مانند هوا پنهان و نامرئی است.
هوش مصنوعی: وقتی که عقل و خرد به حال و رفتارت نگاه کرد، گفت: چه کسی میتواند تو را ستایش کند؟
هوش مصنوعی: وقتی به شکل و صورت تو نگاه میکنم، میگویم هیچکس به زیبایی گل در زیر نور آفتاب نمیرسد.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر عذابی که کشیدهام به تو نگاه کنم، میگویم هیچکس زیر نور ماه زیبایی تو را نمیتواند درک کند.
هوش مصنوعی: در آن میکده، شربتی وجود دارد که از دل، رنگ غم و رنج را میزداید و انسان را شاداب میکند.
هوش مصنوعی: باد بر دست تو، شرابی است که به زیبایی رنگ صورت لاله را از خود میگیرد و به دوش تو میآید.
هوش مصنوعی: انگار که شراب صاف و خالصی را مینوشی که به لطافت نور آتشین زابنا (یک نوع مارش) میدرخشد.
هوش مصنوعی: خداوند تو فرمان و ارادهاش بر زمان جاری است تا عقل و خرد نتوانند در این فرمان، تصمیمی نادرست بگیرند.
هوش مصنوعی: زندگی تو در حال سپری شدن است و فرسودگی آن به خوبی نشان میدهد که سرنوشت آسمانی و قضا و قدر نمیتواند بر آن اثر بگذارد.
هوش مصنوعی: مدح و ستایش تو از حکمت و عقل آنقدر زیبا و بینظیر است که به کلام نظم و سلیقهی خاصی میدهد و میتواند حتی از نظر فکری نیز دیگران را تحت تأثیر قرار دهد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به مقام و موقعیت تو، جان ما شاداب است، پس روح ما به راحتی و آسایش تو نیاز دارد.
هوش مصنوعی: برای نوشیدن شراب، باید جام داشته باشیم و برای زندگی روحنواز نیز باید جسم وجود داشته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چرخِ گردان نهاده دارد گوش
تا ملک مر ورا چه فرماید
زُحَل از هیبتش نمیداند
که فلک را چگونه پیماید
صورتِ خشمش ار ز هیبتِ خویش
[...]
بد ز بد گوهران پدید آید
هر کسی آن کند کزو زاید
ای خداوند رای سامی تو
مملکت را همی بیاراید
عزم تو ملک شاه را تیغ است
که چو تیغش ز زنگ بزداید
از غم و رنج و انده و تیمار
[...]
عزّت آن جهان همیباید
گر ذلیلم در این جهان شاید
جز مکارم زشمس دین ناید
سیرت سروران چنین باید
رتبت ملک و زینت دولت
از خصالش همی بیفزاید
معجزات از بیان او خیزد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.