روز عیش و طرب و بستانست
روز بازار گل و ریحانست
تودهٔ خاک عبیر آمیزست
دامن باد عبیر افشانست
وز ملاقات صبا روی غدیر
راست چون آزدهٔ سوهانست
لاله بر شاخ زمرد به مثل
قدحی از شبه و مرجانست
تا کشیده است صبا خنجر بید
روی گلزار پر از پیکانست
فلک از هاله سپر ساخت مگر
با چمنشان به جدل پیمانست
میل اطفال نبات از پی قوت
سوی گردون به طبیعت زانست
که کنون ابر دهد روزیشان
هر کرا نفس نباتی جانست
باز در پردهٔ الوان بلبل
مطرب بزمگه بستانست
کز پی تهنیت نوروزی
باغ را باد صبا مهمانست
ساعد شاخ ز مشاطهٔ طبع
غرقه اندر گهر الوانست
چهرهٔ باغ ز نقاش بهار
به نکویی چو نگارستانست
ابر آبستن دریست گران
وز گرانیش گهر ارزانست
به کف خواجهٔ ما ماند راست
نی که آن دعوی و این برهانست
مضمر اندر کف این دینارست
مدغم اندر دل آن بارانست
کثرت این سبب استغناست
کثرت آن مدد طوفانست
بذل آن گه به و دشوارست
جود این دم به دم و آسانست
گرچه پیدا نکنم کان کف کیست
کس ندانم که برو پنهانست
کف دستیست که بر نامهٔ رزق
نام او تا به ابد عنوانست
مجد دین بوالحسن عمرانی
که نظیر پسر عمرانست
آنکه در معرکهٔ سحر بیان
قلمش همچو عصا ثعبانست
طول و عرض دلش از مکرمتست
پود و تار کفش از احسانست
چرخ با قدر بلندش داند
که برو اوج زحل تاوانست
ابر با دست جوادش داند
که برو نام سخا بهتانست
نظرش مبدا صد اقبالست
سخطش علت صد خذلانست
ناوک حادثهٔ گردون را
سایهٔ حشمت او خفتانست
در اثر بهر مراعات ولیش
خار عقرب چو گل میزانست
بر فلک بهر مکافات عدوش
زخمهٔ زهره شل کیوانست
نفخ صورست صریر قلمش
نفخ صوری نه که در قرآنست
کان نشوری دهد آنرا که تنش
بر سر کوی اجل قربانست
وین حیاتی دهد آنرا که دلش
کشتهٔ حادثهٔ دورانست
ای تمامی که پس از ذات خدای
جز کمال تو همه نقصانست
تیر دیوان ترا مستوفی
چرخ عمال ترا دیوانست
زهره در مجلس تو خنیاگر
ماه بر درگه تو دربانست
فتنه از امن تو در زنجیرست
جور از عدل تو در زندانست
بالله ار با سر انصاف شوی
نایب عدل تو نوشروانست
کچو زو درگذری کل وجود
جور عبدالملک مروانست
شیر با باس تو بیچنگالست
گرگ با عدل تو بیدندانست
آن نه شیر است کنون روباهست
وین نه گرگست کنون چوپانست
هست جرمی که درو شیر فلک
همه پوشیده و او عریانست
قلم تست که چون کلک قضا
ایمن از شبهت و از طغیانست
از پی خدمت تو گوی فلک
نه به صورت به صفت چوگانست
در بر سایهٔ تو ذات عدوت
نه به معنی به صور انسانست
در سرای امل از جود کفت
سفره در سفره و خوان در خوانست
زآتش غیرت خوان تو مقیم
بر فلک ثور و حمل بریانست
هرچه در مدح تو گویند رواست
جز تو ، وانلمیزل و سبحانست
شعر جز مدحت تو تزویرست
شغل جز طاعت تو عصیانست
رمزی از نطق تو صد تالیف است
سطری از خط تو صد دیوانست
پس مقالات من و مجلس تو
راست چون زیره و چون کرمانست
وصف احسان تو خود کس نکند
من کیم ور به مثل حسانست
من چه دانم شرف و رتبت آنک
عقل در ماهیتش حیرانست
از تو آن مایه بداند خردم
که ترا جز به تو نتوان دانست
ای جوادی که دل و دست ترا
صحن دریا و انامل کانست
روز نوروز و می اندر خم و ما
همه هشیار، نه از حرمانست
کس دگرباره درین دم نرسد
پس بخور گرچه مه شعبانست
به خدای ار به حقیقت نگری
مه شعبان و صفر یکسانست
همه بگذار کدامین گنه است
که فزون از کرم یزدانست
تا که نه دایرهٔ گردون را
حرکت گرد چهار ارکانست
در جهان خرم و آباد بزی
زانکه آباد جهان ویرانست
از بد چار و نهت باد پناه
آنکه بر چار و نهش فرمانست
مدت عمر تو جاویدان باد
تا ابد مدت جاویدانست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره زیبایی بهار و وصف روزهای ربیع است که سرشار از عیش و نشاط و زندگی است. در این دوران، گلها و گیاهان جلوهگری میکنند و باد صبا با عطرشان بازی میکند. شاعر مجدالدین ابوالحسن عمرانی را به عنوان شخصیتی بزرگ و بخشنده میستاید که سخاوت و کرامتش زبانزد است. او را به عنوان منبع خیر و فلاح میشناسد که سایهاش بر زندگی دیگران حاکم است و عدالتش در جامعه همهجا را فراگرفته است. همچنین بر عمر جاودانش و آبادانی جهان تأکید میکند.
هوش مصنوعی: این روز، روز شادی و لذت و سرسبزی است و زمان جشن گرفتن و خرید و فروش گل و ریحان است.
هوش مصنوعی: زمین پر از خاک معطر است و دامن باد نیز عطر بهدست آورده و معطر آمده است.
هوش مصنوعی: بر اثر دیدار با نسیم صبح، چهرهٔ غدیر (رودخانه) به زیبایی و طراوتی شبیه شده که مانند مس روی سوهان (ابزاری برای صیقل دادن) صاف و درخشان است.
هوش مصنوعی: لاله بر روی شاخهٔ زمرد، مانند جامی است که از سنگهای قیمتی و مرجان ساخته شده باشد.
هوش مصنوعی: وزش نسیم (صبا) مثل خنجر یاری میزند به روی گلها، و این گلزار پر از تیرکهایی است که به شکل گلهای زیبا ظاهر شدهاند.
هوش مصنوعی: آسمان انگاری سپری ساخته است، اما با باغ و چمن بهخاطر نزاع و جدل توافق کرده است.
هوش مصنوعی: کودکان گیاهان (نباتات) به خاطر رشد و قوتی که دارند، به سمت آسمان (گردون) تمایل پیدا میکنند و این به طبیعت آنها مربوط میشود.
هوش مصنوعی: اکنون ابر به هر کسی که روح نباتی (زندگی گیاهی) دارد، روزی میدهد.
هوش مصنوعی: بلبل، که در باغ میخواند، دوباره در میان رنگهای مختلف حضور دارد و مشغول نواختن و اجرا در محفل باغ است.
هوش مصنوعی: باد صبا به مناسبت نوروز به باغ آمده و با خود شادی و تهنیت به ارمغان آورده است.
هوش مصنوعی: شاخهٔ درختان به مانند آرایشگران، با طبع زیبای بهار آراسته شده و پر از دانههای رنگین است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ باغ به خاطر نقاشی بهار، به زیبایی یک نگارخانه است.
هوش مصنوعی: ابر بارور، دروازهای است سنگین و به سبب سنگینیاش، مرواریدهای زیبا و باارزشی از آن خارج میشود.
هوش مصنوعی: خداوندی که ما او را به عنوان «خواجه» میشناسیم، مانند یک میله راست است و این وضعیت او با دعوی و برهانهایی که دارد، تفاوت میکند.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که در ظاهر دینار (سکه طلا) که در دستش هست، چیزهای پنهانی وجود دارد و همچنین در دل باران نیز حقایق و معانی عمیقتری نهفته است.
هوش مصنوعی: زیادی این یعنی بینیازی و وفور آن مایهٔ قدرت و شدت طوفان است.
هوش مصنوعی: بخشیدن در زمانهای گذشته سخت است، اما بخشیدن در این لحظه آسان و راحت است.
هوش مصنوعی: با اینکه نمیدانم آن دست کیست و نمیتوانم او را پیدا کنم، اما میدانم که او در پس پردهای از پنهانکاری قرار دارد.
هوش مصنوعی: دست کسی که بر روی نامهٔ روزی نوشته شده، نام او تا همیشه عنوان و نشانی است.
هوش مصنوعی: مجدالدین ابوالحسن عمرانی، شخصیتی است که شایسته مقام و احترامی چون پسر عمران، که به خاطر علم و فضیلتش معروف است، میباشد.
هوش مصنوعی: کسی که در میدان سحر، سخنانش به گونهای است که مانند عصای مار دو لبه میتازد و تأثیرگذار است.
هوش مصنوعی: دل او از بزرگی و کرامت پر است، و زحمتی که برای دیگران میکشد، مانند تار و پود کفش او از نعمت بخشش و احسان به دیگران تشکیل شده است.
هوش مصنوعی: آسمان با بلندیاش میفهمد که اوج زحل (یکی از سیارات در آسمان) برای او عوض یا بهایی دارد.
هوش مصنوعی: ابر با قدرت و استعداد فراوانش میداند که کسی را سخاوتمند بخوانند، به او نسبت ندهند.
هوش مصنوعی: نگاه او آغازگر شانسهای بسیار است و خشم او دلیل بیشماری از ناکامیها و سقوطها میباشد.
هوش مصنوعی: جاذبه و قدرت او باعث شده که حوادث دنیا تحت تأثیر قدرت و عظمت او قرار بگیرد.
هوش مصنوعی: به خاطر مراعات و پاسداری از مقام ولی (ولیعهد یا ولینعمت)، سختیها و مشکلات برای من مانند گل و زیبا به نظر میرسد، حتی اگر دردناکند مانند خارهای عقرب.
هوش مصنوعی: به خاطر اعمال بدی که کرده است، بر آسمان عذاب او به شدت در حال آماده شدن است، چرا که زهره (زهره، سیاره) به عنوان نشانهای از کارهای او عمل میکند و کیوان (زحل، سیاره) هم در این رابطه نقش دارد.
هوش مصنوعی: صدای دمیدن در صور، نشانهای از برپایی محشر است، اما صدای قلم او (مجدالدین ابوالحسن عمرانی) تنها صدای دمیدن در صور نیست که در قرآن ذکر شده باشد؛ بلکه معانی عمیقتری در آن نهفته است.
هوش مصنوعی: آن کس که جانش قربانی مرگ و فناست، به او زندگی دوبارهای میدهد.
هوش مصنوعی: حیاتی که به انسان داده میشود، همانند دلِ کسی است که تحت تأثیر حوادث و تغییرات زمانه دچار دلسردی و دلشکستگی شده است.
هوش مصنوعی: ای تو که به جز خدا، هر کمالی در جهان به کمال تو میرسد و جز تو هیچ چیز کامل نیست.
هوش مصنوعی: تیر ماه، دیوان تو را به دقت ثبت کرده و به مجموعهٔ کارهای تو نظم میدهد؛ یعنی فعالیتهای تو تحت نظارت و مدیریت آسمان و چرخ فلک قرار دارد.
هوش مصنوعی: در محفل تو، زهره، که نماد زیبایی و هنر است، خواننده و ساز مینوازد، و ماه نیز در درگاه تو به عنوان دربان و نگهبان حضور دارد.
هوش مصنوعی: اختلاف و آشوب در امنیت تو گرفتار شده و ستم ناشی از توزیع ناعادلانه، تحت حاکمیت تو، در جای خود محبوس است.
هوش مصنوعی: اگر با انصاف رفتار کنی، نمایندهٔ عدالت تو مانند نوشروان،شاه معروفی که به انصاف و عدل مقبول است، خواهد بود.
هوش مصنوعی: هرچه از او (مجددالدین ابوالحسن عمرانی) بگذری، تمام وجود جور و ظالمی مانند عبدالملک مروان است.
هوش مصنوعی: شیر به خاطر قدرت تو بیچنگال شده و گرگ به سبب عدل و انصاف تو بیدندان است؛ یعنی در برابر قدرت و عدالت تو، این جانوران خطرناک ناتوان و بیخطر شدهاند.
هوش مصنوعی: اینکه در حال حاضر آن موجودی که به شیر تشبیه شده، دیگر شیر نیست و به روباه تبدیل شده است، و همچنین آن موجودی که به گرگ تشبیه شده، حالا دیگر گرگ نیست و به چوپان تبدیل شده است. این تغییرات به معنای از دست رفتن قدرت و صفات اصلی آنهاست.
هوش مصنوعی: جرمی وجود دارد که در آن، قدرت و عظمت آسمانی (شیر فلک) به گونهای پنهان است و خود آن جرم (که اشاره به شخص یا چیزی خاص دارد) کاملاً واضح و نمایان است.
هوش مصنوعی: منظور از این بیت این است که قلم تو (که میتواند به نوشتن و سرنوشتنویسی اشاره داشته باشد) مانند قلم تقدیر و قضا است که از هرگونه شبهه و بینظمی مصون و محفوظ است.
هوش مصنوعی: ستارهها در پی خدمت تو هستند، اما نه به شکل و قالب ظاهری، بلکه به خاطر ویژگیهایشان مانند چوب چوگان که در بازی به کار میرود.
هوش مصنوعی: در برابر سایهٔ تو، ذات دشمن تو نه به معنای واقعیاش، بلکه به صورت انسان است.
هوش مصنوعی: در خانهٔ آرزو، به برکت بخشش تو سفرهای پر از نعمت و خوراک است، به طوری که سفرهها بههم وصل شده و خوانها بههم پیوستهاند.
هوش مصنوعی: آتش غیرت و بزرگواری تو باعث شده که خوان تو به اندازهی ستارهها در آسمان برج ثور و حمل درخشان و آماده باشد.
هوش مصنوعی: هرچه در ستایش تو گفته شود درست و شایسته است، جز خود تو که همواره و پاکیاش سزاوار ستایش است.
هوش مصنوعی: شعرهایی که غیر از مدح تو هستند، حقیقتی ندارند و نوعی فریب به شمار میروند. هر کاری که خارج از بندگی و اطاعت تو باشد، نافرمانی است.
هوش مصنوعی: سخن تو نمادی است از هنر و دانش که به اندازهٔ صد اثر گردآوری شده به نظر میرسد و نوشتههایت به قدری زیباست که مانند صد کتاب ارزشمند به شمار میآید.
هوش مصنوعی: مقالات (حرفها و گفتوگوهای) من و مجلس (جمع و محفل) تو مانند زیره و کرمان است؛ یعنی به اندازهای مناسب و هماهنگ است که در کنار هم زیبایی خاصی ایجاد میکند، همانطور که زیره، ادویهای است که به غذای خوشطعم کرمانی میافزاید.
هوش مصنوعی: هیچکس توانایی تو را که احسان و بخشش تو را توصیف کند، ندارد؛ من هم که نمیتوانم به مانند حسان (حسان بن ثابت، شاعری که به مدح پیامبر الاسلام شهرت دارد) وصف تو را به خوبی انجام دهم.
هوش مصنوعی: من چه میدانم شأن و مقام کسی را که عقل خود در درک ماهیت او سرگردان است.
هوش مصنوعی: خرد (عقل) من از تو میفهمد که هیچکس نمیتواند تو را به جز خودت بشناسد و درک کند.
هوش مصنوعی: ای بخشندهای که دل و دستانت مانند دریا بیپایان و نیکو است.
هوش مصنوعی: در روز نوروز، در حال نوشیدن شراب هستیم و همه بیدار و هوشیاریم، نه به خاطر اینکه چیزی کم داریم.
هوش مصنوعی: در این لحظه کسی دیگری به ما ملحق نخواهد شد، پس از این زمان نوشیدنی را بنوش، هرچند که اکنون ماه شعبان است.
هوش مصنوعی: اگر با دقت به حقیقت نگاه کنی، فرقی بین ماه شعبان و ماه صفر وجود ندارد؛ هر دو در نظر خداوند یکسان هستند.
هوش مصنوعی: آدمها همه چیزی را رها کنند، چه گناهی بیشتر از بخشش و بزرگوار بودن خداوند وجود دارد؟
هوش مصنوعی: تا زمانی که دایرهٔ گردون (جهان) به خاطر چهار عنصر اصلی (آب، باد، آتش و خاک) حرکت میکند.
هوش مصنوعی: در این دنیا شاد و خوش باش، زیرا اگر بزی، آباد و خوشبختی در جهانی ویران وجود دارد.
هوش مصنوعی: از بدیها، چهار و نه میگذرد و پناه آن کسی است که بر این چهار و نَه (تعداد نامعلوم یا محدودی) فرمانروایی دارد. بهطور کلی، این بیت به قدرت و تسلط کسی اشاره دارد که بر شرایط سخت و آسیبزا حکمرانی میکند.
هوش مصنوعی: برای تو آرزو میکنم که عمرت همیشه و دراز باشد، زیرا چیزی که جاودان است، بیپایانی عمر را خواهد داشت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
دلم با چشم تر یکرنگ از آنست
که پای اشک خونین در میانست
بآب تیغ او نازم که در خاک
همان خونابه زخمش روانست
چه طفلست اینکه گاه مشق بیداد
[...]
اگر دانائی اندر کار باشد
کمال مرد در نطق و بیانست
ولی گر نیست دانائی مسلم
تکلم آفت ایمان و جانست
خلاصه بهر هر دانا و نادان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.