به فال نیک درآمد به شهر موکب میر
به طالعی که سجودش همی کند تقدیر
به بارگاه بزرگی نشست باز به کام
جمال مجلس سلطان و بارگاه وزیر
بهاء ملت اسلام و فخر دین خدای
که داد فخر و بها ملک را به صدر و سریر
جهان جاه و محامد محمد آنکه به جود
نمود کار دل و دست اوست ابر مطیر
بیان به پیش بنانش چو پیش معجز سحر
یقین به نزد گمانش چو پیش حق تزویر
به دست قهر نهد قفل ختم بر احداث
به دست عدل کشد پای فتنه در زنجیر
نه با عمارت عدلش خرابی از مستی
نه با حمایت عفوش مخالف از تغییر
همه نواحی کفرش مسخرست و مطیع
همه حوالی عدلش مبشرست و نذیر
ز سنگ خاره برآرد به تف هیبت خون
ز شیر شرزه بدو شد به دست رحمت شیر
زمانه نی و بر امر او زمانه ز من
سپهر نی و بر قدر او سپهر قصیر
ازو زمانه نتابد عنان به نرم و درشت
وزو سپهر ندارد نهان قلیل و کثیر
زمانه کیست که در نعمتش کند کفران
سپهر کیست که در خدمتش کند تقصیر
ایا به قدر و شرف در جهان عدیم شبیه
و یا به جود و خسا در زمین عزیز نظیر
نموده در نظر فکرت تو ذره بزرگ
نموده در نظر همتت وجود حقیر
دهد درنگ رکاب تو خاک را طیره
دهد شتاب عنان تو باد را تشویر
نتیجههای کفت را نموده ابر عقیم
لطیفههای دلت را نموده بحر غدیر
نهد کمال ترا عقل بر فلک تقدیم
اگر وجود ترا بر زمین نهد تاخیر
به بارگاه تو مریخ حاجب درگاه
به حضرت تو عطارد خریطه دارو دبیر
به پیش قدر تو گردون بود به پایه نژند
به جنب طبع تو دریا بود چو عشر عشیر
فتاده نور عطای تو بر وضیع و شریف
چنان که سایهٔ عدل تو بر صغیر و کبیر
به عون رایت عدل تو پشت دهر قویست
ز شیر رایت تو شیر چرخ هست اسیر
نه اوج قدر تو افلاک دید و نه انجم
نه وام جود تو قنطار داد و نه قمطیر
مگر نه جوهر صورتست مادهٔ قلمت
که آن به صوت کند مرده زنده این به صریر
سپهر کلک ضمیر تو گر به دست آرد
کند به آب روان بر عطاردش تصویر
شهاب کلک تو با دیو دولت تو به سیر
همان کند که به دیوان شهاب چرخ اثیر
ز تف آتش خشم تو بد سگالت اگر
به آب عفو پناهد به خدمتش بپذیر
که روزگارش اگر پای بر زمین آمد
شفیع هم به تو خواهد شدن که دستش گیر
رضا و کین ترا حکم طاعتست و گناه
عتاب و خشم ترا طبع آتشست و حریر
عدو به خواب غرور اندرست و چرخ بدان
که بر زبان سنان تو راندش تعبیر
بزرگوارا گفتم چو مشتری به رجوع
ز اوج اول میزان شود به خانهٔ تیر
به عون بخت و به تحویل او به میزان باز
براستی همه کارت شود چو قامت تیر
به فر دولت تو لا اله الا الله
چگونه لایق تقدیر آمد آن تدبیر
از آن ضمیر صواب آن اثر همی بینم
که مثل آن نگذشتست هرگزم به ضمیر
به شرح حال در این حال هیچ حاجت نیست
زبان حال به از من همی کند تقریر
همیشه تا نبود آسمان و انجم را
نه مانعی ز مدار و نه قاطعی ز مسیر
ز سیر انجم و اقبال آسمان بادت
به جاه دولت تو هر زمان هزار بشیر
مطیع رای بلندت همیشه چرخ بلند
غلام بخت جوانت مدام عالم پیر
ز رشک، اشک بداندیش تو عدیل بقم
ز رنج، روی بدآموز تو نظیر زریر
زدهر قامت این کوژ همچو قامت چنگ
ز چرخ نالهٔ آن زار همچو نالهٔ زیر
موافقت، ز سعود سپهر جفت مراد
مخالفت، ز جهان نفور جفت نفیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر در مدح امیر فخرالدین محمد میر آب مرو سروده شده و بر فضایل و بزرگی او تأکید دارد. شاعر به وصف ویژگیهای بارگاه و عظمت او پرداخته و از بینظیری حکم و عدل او سخن میگوید. او میگوید که سلطنت و قدرت امیر باعث خضوع و سجدۀ تقدیر شده و تمامی نواحی تحت فرمان او به عدل و انصاف راضیاند. همچنین، شاعر به تأثیرات بزرگ او بر جامعه و اینکه چگونه زمانه و سپهر به برکت وجود او تحت تأثیر قرار گرفتهاند، اشاره میکند. در نهایت، او به نیروی شخصیت و کرامت امیر و موفقیتهایش در امر حکومت و عفو تأکید میکند.
هوش مصنوعی: ورود کاروان میردان با شگون و نشانههای نیکو به شهر، به گونهای که سرنوشت خوب و تقدیر خوشی در آن جا به انتظار است و تقدیر همواره در حال سجده بر این خوشبختی است.
هوش مصنوعی: در بارگاه و کاخ بزرگ، باز هم به خاطر زیبایی و خوشی، مجلس سلطان و وزیر برپا شده است.
هوش مصنوعی: فخرالدین محمد میر آب مرو، موجب افتخار و عزت ملت اسلام و دین خداست، زیرا او ملک را به مقام و جایگاه بلند میرساند.
هوش مصنوعی: جهان پر از جلال و فضائل محمد است، کسی که با بخششهای خود، عمل دل و دستانش را نشان میدهد و همچون ابر بارانی بر زمین میبارد.
هوش مصنوعی: سخن به زبان او چون معجزهای شگفتانگیز و محسوس است، و در نظر او، واقعیات به شکلی غیر واقعی و باطل جلوه میکنند.
هوش مصنوعی: با قدرت خود قفل نابودی را بر کارها میگذارد و با عدالتش فتنهها را در زنجیر میکند.
هوش مصنوعی: با وجود برقراری عدالت، خرابی و فساد در جامعه وجود ندارد و حمایت از عفو و بخشش او باعث نمیشود که مخالفان بر تغییرات و تحولات اعتراض کنند.
هوش مصنوعی: تمام مناطق کفر تحت تسلط و فرمانبرداری او هستند و همه جاهای عدالتش مژدهدهنده و هشداردهندهاند.
هوش مصنوعی: از سنگ سخت میتواند با قدرت به خون و هیبت خود، شجاعت و دلیری را مانند شیر وحشی برآورده کند و با دست رحمت، مانند شیری مهربان باشد.
هوش مصنوعی: زمانه تحت فرمان اوست و اموری که او میخواهد در آن تاثیر دارد. زمانه و آسمان نمیتوانند نسبت به مقام و قدر او هیچ ناتوانی یا کوتاهی داشته باشند.
هوش مصنوعی: از او، زمانه تسلطش را به آرامی و به شدت نمیتواند بگیرد و از او، سپهر (آسمان) هیچ چیز کم و زیاد پنهان ندارد.
هوش مصنوعی: زمانه (دنیا) چه کسی است که در نعمتهایش ناسپاسی کند؟ و آسمان (سرنوشت) چه کسی است که در خدمت به او خطا و کوتاهی کند؟
هوش مصنوعی: آیا در این دنیا کسی از نظر مقام و شرافت شبیه تو وجود دارد، یا از نظر بخشش و بخل در میان افراد باارزش همتایی برای تو هست؟
هوش مصنوعی: به واسطهٔ تفکر و اندیشهٔ تو، چیزهای ناچیز و کوچک در نظر بزرگ و باارزش به نظر میرسند و آنچه که وجودش در عالم کم اهمیت است، در پرتو بلندپروازی تو، اهمیت پیدا میکند.
هوش مصنوعی: خاک در زیر پای تو به آرامی میایستد و از قدرت تو طوری میشود که گویی در حال پرواز است، و باد هم با سرعت به دنبال تو حرکت میکند.
هوش مصنوعی: نتایج گفتار تو مانند باران بیثمر است و بهعوض لطافت و زیبایی دل تو، دریای غدیر، یعنی دریایی پر از معانی عمیق و نفیس، به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: عقل کامل تو را به آسمان تقدیم میکند، اگر وجود تو بر روی زمین به تأخیر بیفتد.
هوش مصنوعی: در بارگاه تو سیارهٔ مریخ به عنوان نگهبان درگاه حضور دارد و سیارهٔ عطارد به همانند دبیر، حامل نامهها و پیامها برای توست.
هوش مصنوعی: در برابر مقام و عظمت تو، آسمان (گردون) به اندازهٔ پایینی به شمار میرود و در مقایسه با ذاتی که تو داری، دریا هم مانند دهمین قسمت از انسانها (عشر عشیر) است.
هوش مصنوعی: نور بخشش تو بر همه، چه افراد پایینرتبه (وضیع) و چه افراد بازرنگ (شریف)، افتاده است، بهگونهای که مانند سایهٔ عدل تو بر کوچک و بزرگ سایه افکنده است.
هوش مصنوعی: به کمک پرچم عدل تو، زمان بسیار قوی و استوار است. پرچم تو مانند شیری است که آسمان به آن وابسته و زیر سلطهاش است.
هوش مصنوعی: نه اوج مقام و بزرگی تو در آسمانها دیده شده و نه ستارگان به اندازهٔ بخشش تو (جود) نیازی پیدا کردهاند، و نه ثروت و دارایی تو به اندازهٔ یک قنطار (معیاری از وزن برای طلا و نقره) و نه به اندازهٔ یک قمطیر (یک واحد اندازهگیری) بوده است.
هوش مصنوعی: آیا جوهر (اصل) شکل تو نیست که مادهٔ قلم توست، و این جوهر به وسیلۀ صدا میتواند مرده را زنده کند، در حالی که آن (مادهٔ قلم) به صدای قلم مینگارد؟
هوش مصنوعی: اگر قلم و فکر تو به دست کسی بیفتد، میتواند تصویر تو را بر روی سیاره عطارد، که نزدیکترین سیاره به خورشید است، رسم کند.
هوش مصنوعی: قلم تو با نیروی دولتت در گردش است و همانطور که شهابها در دیوانی آسمانی در حرکتاند، قلم تو نیز به همین ترتیب در اثرگذاری و خلق آثار تحرک دارد.
هوش مصنوعی: اگر خشم تو مثل آتش بر او بیافروزد و او برای نجات به آب عفو تو پناه بیاورد، تو باید او را با خدمت خود بپذیری.
هوش مصنوعی: اگر روزگار به تو اجازه دهد که بر روی زمین بیفتد، او (منظور شاعری است که به روزگار اشاره کرده) شفیع تو خواهد شد و تو باید او را بگیری و از او حمایت کنی.
هوش مصنوعی: خوشنودی و خشم تو موجب عقوبت و پاداش است؛ عتاب و خشم تو مانند آتش است و ذات تو همچون حریر لطیف و نرم.
هوش مصنوعی: دشمن در خواب غرور و خودپسندی است و اینکه به خاطر قدرت تو، چرخ (سرنوشت) او را به زبان تیر (سلاح تو) تعبیر میکند.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، من گفتم که وقتی مشتری (سیارهای در آسمان) به سمت پایین میآید، اوج اول (بالاترین نقطه) او به گونهای میشود که به خانهٔ تیر (میزان) برمیگردد.
هوش مصنوعی: به کمک بخت و با تغییراتی که او به وجود میآورد، کارها به درستی انجام خواهد شد، همانطور که تیر در حالت ایستاده به درستی قائم میماند.
هوش مصنوعی: برخی از تدابیر و تدابیر حکومتی تو آنقدر درخشان و شایسته است که در برابر عظمت و قدرت تو، تنها میتوان گفت «لا اله الا الله» و این نشاندهندهٔ مقام بلند توست.
هوش مصنوعی: من از درون خود، به درستی آن پدیدهای که میبینم پی میبرم، چرا که هرگز مانند آن را در دل خود نداشتهام.
هوش مصنوعی: در این وضعیت، نیازی به توضیح حال نیست و زبان حال من به خوبی از حالات و احساسات من خبر میدهد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان و ستارهها وجود دارند، هیچ مانعی نمیتواند آنها را از مسیر حرکت خود بازدارد و از مدارشان خارج کند.
هوش مصنوعی: اوج و درخشش ستارهها و همچنین خوششانسی آسمانی باعث شود که هر لحظه به مقام و خوشبختی تو هزار پیامآور بشارت بدهند.
هوش مصنوعی: چرخ یعنی سرنوشت، همواره فرمانهای بزرگ تو را اطاعت میکند و بخت جوان تو همیشه بر آنها اثر میگذارد، در حالی که عالم پیر (زندگی یا روزگار) تحت تأثیر آن قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: از حسادت، اشک بدخواه تو برای عقوبت تو مانند اشک بقم (نمادی از غم و اندوه) جاری میشود و از رنج، چهرهٔ بدآموز تو مانند چهرهٔ زریر (شخصیتی در ادبیات با ویژگیهای منفی) است.
هوش مصنوعی: ماهیت این کوژ (کج) به زیبایی نگهداشته شده است و شبیه به قیامتی است که میتواند دلها را به سمت خود جذب کند. نالهٔ ناشی از سختی زمانه همچون نالهٔ زیرین (پرندهای که از غم آواز میخواند) است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر میگوید که درستی و سازگاریِ او با سرنوشت خوب از جانب آسمان باعث خوشبختیاش است، در حالی که ناهماهنگی و دشمنی از سوی جهان زشت و ناخوشایند بر او سایه انداخته و باعث رنج و عذابش میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع
همی بدادی تا در ولی نماند فقیر
بسا کسا که برهست و فَرَخشه بر خوانش
بسا کسا که جوین نان همی نیابد سیر
مبادرت کن و خامُش مباش چندینا
[...]
خَلَق شود ز نشست دراز حلت مرد
که گنده گردد چون دیر ماند آب غدیر ...
همی گرست و همی نرگسانش لاله گداخت
به زیر لالهٔ بگداخته نهفته زریر ...
شبی چگونه؛ شبی آفریده از پولاد
[...]
نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیر
یکی برنگ عقیق و دگر ببوی عبیر
چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خوید
یکی همه زره است و دگر همه زنجیر
درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بر
[...]
بتی که راستی از قد او رباید تیر
بتیر غمزه ز گردون فرود آرد تیر
نه سیب سرخ بود با رخان او مر مهر
نه با درنگ بود چون رخان من مه تیر
ز خواب دیده پر آب من ندارد بهر
[...]
بهست قامت و دیدار آن بت کشمیر
یکی ز سرو بلند و یکی ز بدر منیر
بتی که هست رخ و زلف او به رنگ و به بوی
یکی شبیه عقیق و یکی بسان عبیر
دل و برش به چه ماند به سختی و نرمی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.