گنجور

 
افضل‌الدین کرمانی

(موید الدین ریحان)

موید الدین ریحان خواجه‌ای بود در خدمت ملوک سلف پیر شده و او را عقل و رایی بود کامل و کرم و مروتی شامل و طول و عرضی در جثه؛ و (زاده بسطة فی العلم و الجسم) در حق او نازل. در اول عهد ملک طغرل قوی حال شد و در میدان مبارات، با اتابک علاء الدین بزقش مجارات نمود و غلام ترک بسیار خرید و در آخر عهد ملک طغرل چون علم عمر اتابک بزقش نگونسار شد، منصب اتابکی نیز مضاف درجه قربت او فرمودند و در بارگاه پادشاه، او را کرسی بنهادند که بر آن نشست چه قیام و قعود بر وی دشوار بود، از غایت فربهی جثه.

و حل و عقد مملکت در این سال به کلی با وی افتاده، چه او را در سرای حرم و غیره، یاری و حجابی نبود و ملک و خواتین همه مسخره و شعبده او بودند. اما خواجه خیر بود و آثار خیرات او در کرمان از بنا و بقاع و مدارس و خانقاه بسیار است و در راه‌ها نزول قوافل را، رباطات کرده بوده است و بر آن اوقاف فرموده، تا فقرای سایله را زاد و پای‌افزار دهند و مساکین مکه را همچنین وقفی فرموده.

و از عادت بد او آن بود که پیوسته کدخدای خود را ناخدای ترس اختیار کرده بودی تا از هر دهی که در آن شرکتی داشتی، همگی منال آن به علت حصه خاصه خود برگرفتی و ارباب عاجز را مهمل می‌گذاشت.