قدم گذار به دیوان عالی و بشناس
که کیست آنکه به کرسی نشسته چون نسناس
بگرد وی بنگر چند تن خدا نشناس
مگو که چرخ عجب مهره ای فکنده بطاس
که چرخ سفله بسی خوارها نموده عزیز
نظر نما بنگر صورت هیولا را
به جای طوطی و طاوس بین قولا را
به حکمرانی بنگر جوان …ـولا را
معین و یاور و یارش به بین شمولا را
بنی سرائیل آنجا نشسته بر سر میز
یکی ز شدت پیری در آمده قوزش
به سان روبه دیمی شده دک و پوزش
هزار رنگ به صورت چو آتشافروزش
رسد به عرش برین بانک سرفه و …ـوزش
که من معیلم و مسکینم و ندارم چیز
مر آن که سخره سرودی رئیس اکوسهاش
کسی ندیدی جز در مبال مدرسهاش
فرار کردی قمل ز چرک البسهاش
هراز گونه اثر دیده شد ز وسوسهاش
کنون ز فرط نظافت شده است عنبربیز



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این مسمط هجوی است دربارهٔ دیوان عالی و قاضیان و اعضای آن. شاعر خواننده را دعوت میکند که به این دادگاه برود و چهرهٔ زشت، رفتار ریاکارانه و گذشتهٔ پست کسانی را ببیند که بر کرسی قضاوت نشستهاند. مضمون اصلی بندها این است که روزگار فرومایگان را عزیز کرده است. شاعر با وصف پیرِ قوزی که از فقر مینالد و آدمِ چرکینی که اکنون عنبرافشان شده، این تازهبهدورانرسیدگی را به ریشخند میگیرد.
هوش مصنوعی: به دیوان عالی (دادگاه عالی) پا بگذار و ببین آن کسی که مانند نسناس، موجودی زشت و نیمهانسان، بر صندلی نشسته کیست.
هوش مصنوعی: به اطرافیان او نگاه کن که چند آدم خدانشناساند. تعجب نکن و نگو که روزگار عجب مهرهای در کاسهٔ بازی انداخته است، یعنی این بازی بخت را عجیب مشمار.
هوش مصنوعی: زیرا روزگارِ پست بسیاری از فرومایگان و خواران را عزیز و صاحب مقام کرده است.
هوش مصنوعی: دقت کن و چهرهٔ این موجود هیولامانند را ببین. به جای طوطی و طاووس، یعنی مردمان زیبا و شایسته، «قولا» را ببین که ظاهراً نام یا لقب تمسخرآمیز یکی از آنان است.
هوش مصنوعی: ببین که جوانی (با نامی که در متن حذف شده) فرمانروایی میکند و «شمولا» دستیار و یار و یاور اوست.
هوش مصنوعی: گروهی مانند بنیاسرائیل آنجا دور میز نشستهاند. شاعر با این تعبیر طعنهآمیز آنان را آزمند و حیلهگر میخواند.
هوش مصنوعی: یکی از آنان از شدت پیری قوز کرده و پوزهاش مانند روباه صحرایی بیرون زده است.
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند صورت رنگکردهٔ آتشافروز هزار رنگ دارد، و صدای سرفه و بادِ شکمش تا عرش بالا میرود.
هوش مصنوعی: و پیوسته مینالد که من عیالوار و بیچارهام و چیزی ندارم. این ریاکاری و گدامنشی او را به تمسخر میگیرد.
هوش مصنوعی: آن کسی که رئیس (با لقبی نامعلوم) او را مسخره میکرد، کسی جز در مستراح مدرسه او را نمیدید. یعنی آدمی پست و گمنام بود.
هوش مصنوعی: شپش از چرک لباسهایش فرار میکرد و از وسواس و پلیدی او هزار گونه اثر دیده میشد.
هوش مصنوعی: اما اکنون از فرط پاکیزگی عنبرافشان شده است. این سخن طعنه است به اینکه آن آدم پلید و فقیر حالا به مقام و ثروت رسیده و ظاهر آراستهای پیدا کرده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.