بن احمد بن محمد بن یزید بن رویم بن یزید رحمه اللّه، کنیه ابومحمد البغدادی، از اهل بغداد است از اجلهٔ مشایخ و رویم فقیه بود و عالم مذهب داود صباهانی و مقری بوده، قرآن را برادریس بن عبد الکریم حداد خوانده بود. و گفتهاند: که کنیت او ابوبکر است، و نیز گفتهاند: ابوالحسین و ابوشیبان در سنه ثلث و ثلثمائه برفت از دنیا.
شیخ الاسلام گفت: که رویم خود را شاگرد جنید مینمود، از یاران ویست، و مه ازوی. و من موئی از رویم دوستر دارم از صد جنید. و بوعبداللّه خفیف٭ گوید: که هرگز دیدهٔ من کس ندید، که در توحید سخن گفتید چنانک رویم.
سئل روی عن التصوف، فقال: هوالذی لا یملک شیأ و لا یملکه شیٔ و هم وی گفت: بالهدایة سادوا، و بالعلم استبصر وا بالنور عرفوا و به وصلوا. شیخ الاسلام گفت: که رویم سید است تلبیسی، خود را بتوانگری و مهتری فرا نمودی، وکیل قاضی بود، ویرا چهار بالش بود باحتشام بود تمام، بوعمرو زجاج٭ خدمت جنید میکرد یک چند. جنید گفته بود ویرا: که نگر به نزدیک رویم نشوی! چون زجاج را عزم رفتن خاست با خود گفت: من از بغداد بروم، رویم ندیده باشم، چون کسی پرسد، چه عذر آرم؟ پنهان از جنید بر روی شد، ویرا دید در چهار بالش واحتشام تمام،
چون خالی شد، دخترک فراز آمد از آن وی نزدیک وی، رویم گفت بوعمر ورا: که این اصحاب تو می گویند مرا، کی چرا این شغل بنگذاری؟ و در میان ما آی چگونه آیم؟ چرا شغل این کودکان بنه سازند تا بیایم. ایشان را خبر از آنچه ازو یافتم و ایشان را علم توحید گویم،
شیخ الاسلام گفت: که جنید را میگفت و یاران وی را. چون بوعمرو با جنید آمد، کسی ویرا آگاه کرده بود، که وی بنزدیک رویم رفت. جنید چون ویرا دید گفت: هین! بگو چون دیدی ویرا؟ گفت: سخت بزرگوار و محتشم! گفت: الحمداللّه، از بیم ترا میگفتم، که بروی مرو، نباید که دران سیرت وتلبیس ویرا بینی، فرا چشم تو نیاید مایهٔ خود بباد دهی، الحمداللّه که نیکو دیدهٔ
شیخ الاسلام گفت: که وقتی کسی رویم را چیزی گفته بود، ازان احتشام گفت: بدان میآریم، که پای تاوه در سر بندم و ببازار برایم و باک ندارم؟
چون بوعبداللّه خفیف٭ بوی شد. میباز گشت از نزدیک وی جائی بود بر بالا از آنجا فرود آمد رویم دست در کتف وی نهد و گفت: ای پسر هو بذل الروح والا لا تشتغل بترهات الصوفیه. گفت این کار جان فدا کردنست، نه بترهات صوفیان مشغول نشوی،
و بهر جان خود را منازعت در نگیری، جان و دل و تن، در سر کار او گنی و هنوز برخود باقی کنی نه هیچ رنج با حکم از آن او بتو رسد رنج و شکایت درگیری
و هم رویم گفت، و شیخ سیروانی٭ نیز گفت: که صوفی را حال و مقام نبود که صوفی از احوال و مقامات بر گذشته بود و بوعثمان مغربی٭ گفت، که مقامات تادیباتاند، وانشدنا الامام لنفسه، یا ظاهراً فی الذکر. الی آخر الابیات. فی منزل لاظعن عنه و لا سکون و لا حرک.
سئل رویم عن المراقبة فقال: تحقیق القلوب بنظرة الی المحجوب. و سئل رویم عن القربة فقال: ذبح النفوس بین یدی اللّه بسکاکین الصبر عما سوی اللّه و سئل رویم عن الانس فقال: ان تستوحش من غیر اللّه حتی من نفسک روز آدینه جنید نشسته بود بارویم، یکی فراز آمد جنید را پرسد، کی الهام چه بود؟ وی گفت: که روز آدینه و مسجد و مسئله الهام و دل معلق؟ رویم گفت: که او را از من سوال کن تا جواب دهم. ویرا گفت: الهام توفیق است. آنکس بآن راضی گشت و برفت.
شیخ الاسلام گفت: پس از خراز، رویم رامه نهادی پس جنید و نوری سئل رویم عن التصوف، فقال: الوقوف علی البساط و ترک الانبساط والصبر علی ضرب السیاط، حتی تجوز علی الصراط و قال التصوف: ترک التفاضل بین الشیئین و قال مکثت عشرین سنة لا یعرض من سری ذکر الا کل حتی یحضر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش از طبقات الصوفیه به معرفی رویم بغدادی، فقیه ظاهری و صوفی بزرگ بغداد، میپردازد و نسب و تاریخ وفات و جایگاه او را در برابر جنید بیان میکند. محور اصلی، شیوهٔ پوشیدهداشتن حال اوست که با ظاهری باشکوه و منصب وکالت قاضی، باطن عارفانهاش را پنهان میکرد؛ داستان ابوعمرو زجاج و هشدار جنید همین را نشان میدهد. در پایان، سخنان کوتاه او دربارهٔ تصوف، مراقبه، قرب، انس و الهام و نیز اندرزش به ابوعبدالله خفیف که تصوف را جانفشانی میداند، آمده است.
هوش مصنوعی: نام و نسب رویم آورده میشود: کنیهاش ابومحمد بغدادی و از بزرگان مشایخ بغداد بود. او فقیه و عالم مذهب داود اصفهانی و قاری قرآن بود و قرآن را نزد ادریس بن عبدالکریم حداد خوانده بود. کنیههای دیگری چون ابوبکر و ابوالحسین و ابوشیبان نیز برای او گفتهاند و در سال ۳۰۳ قمری درگذشت.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت رویم خود را شاگرد جنید نشان میداد و از یاران او بود، اما از او بزرگتر بود. شیخالاسلام میگوید یک موی رویم را از صد جنید بیشتر دوست دارد. ابوعبدالله خفیف نیز گفته است که هرگز کسی را ندیده که مانند رویم در توحید سخن بگوید.
هوش مصنوعی: رویم در تعریف تصوف گفت: صوفی کسی است که مالک چیزی نیست و چیزی هم مالک او نیست. و گفت: صوفیان با هدایت به سروری رسیدند، با علم بینا شدند، با نور شناختند و با او به وصال رسیدند. شیخالاسلام گفت رویم بزرگی بود که حال خود را میپوشاند و خود را توانگر و صاحبمقام نشان میداد؛ وکیل قاضی بود و با شکوه تمام بر مسند مینشست. ابوعمرو زجاج که مدتی خادم جنید بود و جنید او را از رفتن نزد رویم بازداشته بود، هنگام ترک بغداد با خود گفت اگر رویم را نبینم عذری ندارم، پس پنهانی نزد او رفت و او را با شکوه تمام دید.
هوش مصنوعی: چون مجلس خلوت شد، دختر کوچک رویم نزد او آمد. رویم به ابوعمرو گفت: یاران تو به من میگویند چرا این کار را رها نمیکنی و به میان ما نمیآیی؛ چگونه بیایم؟ چرا امور این کودکان را سامان نمیدهند تا بیایم و از آنچه از حق یافتهام خبرشان دهم و علم توحید برایشان بگویم.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام گفت مقصود رویم از آن سخن، جنید و یارانش بود. چون ابوعمرو نزد جنید بازگشت و جنید از رفتن او آگاه شده بود، پرسید او را چگونه دیدی؟ گفت بسیار بزرگوار و باشکوه. جنید گفت خدا را شکر؛ از ترس آن تو را منع کردم که مبادا او را در آن ظاهر و پوشش ببینی و در چشمت خوار آید و سرمایهٔ معنوی خود را از دست بدهی؛ شکر که او را به نیکی دیدی.
هوش مصنوعی: روزی کسی دربارهٔ آن شکوه و تجمل به رویم اعتراضی کرد. رویم گفت: آیا گمان میکنید نمیتوانم پاتابه بر سر ببندم و به بازار بروم و هیچ باکی نداشته باشم؟ یعنی دلبستهٔ آن جاه نیست.
هوش مصنوعی: وقتی ابوعبدالله خفیف نزد رویم رفت و هنگام بازگشت از جای بلندی پایین آمد، رویم دست بر شانهٔ او گذاشت و گفت: ای پسر، این راه جانفشانی است، وگرنه خود را به یاوههای صوفیان مشغول مکن.
هوش مصنوعی: و ادامهٔ سخن اینکه برای حفظ جان خود با او ستیزه مکن؛ اگر جان و دل و تن را در راه او بدهی ولی هنوز خود را باقی بدانی، کار تمام نیست؛ و چنان نباشد که چون رنجی از حکم او به تو رسد، به رنجش و شکایت بپردازی.
هوش مصنوعی: رویم و شیخ سیروانی گفتهاند صوفی حال و مقامی ندارد، زیرا از احوال و مقامات گذشته است. ابوعثمان مغربی گفت مقامات وسیلهٔ ادبآموزی و تربیتاند. آنگاه به ابیاتی از امام اشاره میشود که در آن از منزلی سخن رفته که در آن نه کوچی است، نه سکونی و نه حرکتی.
هوش مصنوعی: رویم مراقبه را تحقق دلها با نگریستن به آن پوشیده (غیب) دانست، قرب را قربانی کردن نفس در پیشگاه خدا با کارد صبر از هرچه جز خداست، و انس را آنکه از غیر خدا، حتی از خود، وحشت کنی. روز جمعه که جنید با رویم نشسته بود، کسی از جنید معنای الهام را پرسید؛ جنید گفت روز جمعه و مسجد و پرسش از الهام، با دلی پریشان؟ رویم گفت از من بپرس تا پاسخ دهم و گفت الهام همان توفیق است؛ آن مرد راضی شد و رفت.
هوش مصنوعی: شیخالاسلام پس از خراز، رویم را بزرگتر میدانست و پس از او جنید و نوری را. رویم تصوف را ایستادن بر بساط قرب و ترک گستاخی و شکیبایی بر ضربهٔ تازیانهها تا گذشتن از صراط دانست، و نیز ترک برتری نهادن میان دو چیز. و گفت بیست سال در دلم یاد خوراک نگذشت مگر وقتی که حاضر میشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.