گر سر دنیا نداری تاجدار عالمی
گر به دل بیرونی از عالم سوار عالمی
از پریشان خاطری در راه سیل افتاده ای
گر کنی گردآوری خود را حصار عالمی
از سیه کاری نهان از توست اسرار جهان
گر بپردازی به خود آیینه دار عالمی
چون صدف دریوزه گوهر ز نیسان می کنی
غافلی از خود که بحر بیکنار عالمی
کاروانسالار گردون است روح پاک تو
زین تن حیوان صفت در زیر بار عالمی
نغمه شوخی ندارد چون تو قانون فلک
پرده ساز و پرده سوز و پرده دار عالمی
گر توانی بر لب خود مهر خاموشی زدن
بی سخن همچون سلیمان مهردار عالمی
پای در دامن کش، از سنگ ملامت سرمپیچ
شکر این معنی که نخل میوه دار عالمی
می توان بر توسن گردون به همت شد سوار
از چه سرگردان درین مشت غبار عالمی؟
گنج قدسی، در خراب آباد دنیا مانده ای
آب دریایی، ولی در جویبار عالمی
همچو بوی گل که در آغوش گل از گل جداست
هم برون از عالمی، هم در کنار عالمی
فکر بی حاصل ترا مغلوب غم ها کرده است
ورنه از تدبیر صائب غمگسار عالمی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل انسان را خطاب میکند و به او یادآوری میکند که گوهری والاتر از جهان است: روحش سالار آسمان و دریای بیکران است، اما به سبب دنیادوستی، پراکندگی خاطر و تن حیوانی در دنیا گرفتار مانده است. راه رهایی را دل کندن از دنیا، جمع کردن خاطر، صیقل دادن دل، خاموشی و همت بلند میداند. در بیت پایانی خطاب به خود میگوید اندیشههای بیهوده او را غمگین کرده، وگرنه میتوانست غمگسار جهانیان باشد.
هوش مصنوعی: اگر سودای دنیا در سر نداشته باشی، پادشاه تاجدار جهانی؛ و اگر دلت از جهان بیرون و وارسته باشد، بر جهان سوار و مسلطی.
هوش مصنوعی: از پراکندگی و آشفتگی خاطر در مسیر سیل حوادث افتادهای؛ اگر خود را جمع کنی و تمرکز یابی، خودت دیوار و حصار نگهدارندهٔ جهان میشوی.
هوش مصنوعی: به سبب گناه و تیرگی دل، رازهای جهان از تو پنهان مانده است؛ اگر به صیقل دادن و پرداختن خود مشغول شوی، آیینهای میشوی که جهان را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: مانند صدف از باران بهاری گوهر گدایی میکنی، در حالی که از خود غافلی که خودت دریای بیکرانهٔ جهانی.
هوش مصنوعی: روح پاک تو سالار کاروان آسمان است، اما به سبب این تن حیوانصفت زیر بار جهان ماندهای.
هوش مصنوعی: ساز آسمان نغمهای به شیرینی و شوخی تو ندارد؛ تو هم پردهساز و هم پردهسوز و هم پردهدار جهانی، یعنی هم نوا میسازی و هم حجابها را میسوزانی و هم رازدار عالمی.
هوش مصنوعی: اگر بتوانی بر لب خود مهر سکوت بزنی، بیآنکه سخن بگویی مانند سلیمان صاحب مهر و فرمانروای جهان میشوی.
هوش مصنوعی: گوشهگیر و آرام باش و از سنگ سرزنش مردم روی برمگردان؛ این را شکر بگزار که تو درخت میوهدار جهانی، زیرا به درخت پرمیوه سنگ میزنند.
هوش مصنوعی: با همت بلند میتوان بر اسب سرکش آسمان سوار شد؛ پس چرا در این مشتی خاک دنیا سرگردان ماندهای؟
هوش مصنوعی: تو گنجی آسمانی و پاکی که در ویرانهٔ دنیا ماندهای؛ آب دریایی، اما در جوی تنگ جهان گرفتار شدهای.
هوش مصنوعی: مانند بوی گل که در آغوش گل است و باز از آن جداست، تو هم بیرون از جهانی و هم در کنار آن هستی.
هوش مصنوعی: صائب، اندیشههای بیحاصل تو را مغلوب غمها کرده است؛ وگرنه با تدبیر خود میتوانستی غمخوار و چارهساز همهٔ جهان باشی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.