از لب خشک صدف ریزش نیسان پیداست
خشکی بحر ز سر پنجه مرجان پیداست
نامه ای نیست که عنوان نشود غمازش
کرم و بخل ز پیشانی دربان پیداست
داغ سودای تو از سینه سودازدگان
چون سیه خیمه لیلی ز بیابان پیداست
آنقدرها که نگین دان به نگین مشتاق است
بوسه را جای در آن غنچه خندان پیداست
می دهد رخنه دیوار ز گلزار خبر
لطف اندام تو از چاک گریبان پیداست
از دل سوخته ما اثری پیدا نیست
دانه هر چند ازان سیب زنخدان پیداست
هر که دیده است ترا، قدر مرا می داند
حسن سعی چمن آرا ز گلستان پیداست
شبنمی را نتوانست نهان کردن گل
از گل روی تو می خوردن پنهان پیداست
خبر از وحشت نخجیر دهد جنبش دام
پیچ و تاب دل ازان طره پیچان پیداست
در دل خم می پر زور نگیرد آرام
جوش گل از سر دیوار گلستان پیداست
نشود پرتو خورشید نهان در ته ابر
نور واجب ز سراپرده امکان پیداست
رتبه عاشق از ارباب هوس معلوم است
دیده شیر چو آتش ز نیستان پیداست
نور فیض است که بر زنده دلان می بارد
این نه شمع است که از خاک شهیدان پیداست
بستن لب نشود مانع اظهار کمال
در صدف رتبه این گوهر غلطان پیداست
بسته است آینه موی شکافان زنگار
ورنه از جبهه من حال پریشان پیداست
دل آزاده درین باغ اقامت نکند
وحشت سرو ز برچیدن دامان پیداست
میزبانی سفره دعوی نکند بیهده باز
شکوه و شکر ز پیشانی مهمان پیداست
می دهد سادگی دل خبر از آزادی
صافی شست ز بیرنگی پیکان پیداست
فکر رنگین تو صائب ز خیالات دگر
چون گل سرخ ز خاروخس بستان پیداست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بر یک اندیشه بنا شده است: هر حال درونی نشانهای بیرونی دارد و پنهانماندنی نیست. صائب با تمثیلهای پیاپی از صدف و مرجان، دربان و نامه، شراب و گل، و خورشید پشت ابر، زیبایی معشوق، رنج عاشق، کمال پنهان و حتی نور خداوند در جهان را آشکار و پیدا میشمارد. در پایان همین قاعده را بر شعر خود مینهد و میگوید اندیشهٔ رنگینش میان خیالهای دیگران چون گل سرخ در میان خار پیداست.
هوش مصنوعی: از لب خشکِ صدف پیداست که باران نیسان باریده یا نه؛ و از سرپنجهٔ مرجان که بیرون از آب مانده، خشکی دریا آشکار است. یعنی نشانههای بیرونی حال درون را آشکار میکند.
هوش مصنوعی: هیچ نامهای نیست که عنوانش رازش را فاش نکند؛ همانگونه بخشندگی یا خسّت صاحبخانه از پیشانی (چهرهٔ گشاده یا گرفتهٔ) دربانش پیداست.
هوش مصنوعی: داغ عشق و جنون تو بر سینهٔ عاشقان شیدا چنان آشکار است که خیمهٔ سیاه لیلی در میان بیابان دیده میشود.
هوش مصنوعی: در دهان غنچهمانند و خندان تو جای بوسه چنان پیداست که جای نگین در نگیندان، که مشتاق نگین است؛ یعنی لبت برای بوسه ساخته شده است.
هوش مصنوعی: همانطور که شکاف دیوار از گلزارِ پشت آن خبر میدهد، لطافت و زیبایی اندام تو از چاک گریبانت آشکار است.
هوش مصنوعی: از دل سوختهٔ ما که در چاه زنخدان تو افتاده نشانی دیده نمیشود، هرچند خالِ دانهمانند بر سیب زنخدانت پیداست.
هوش مصنوعی: هر کس تو را دیده باشد ارزش مرا (که عاشق تو یا ستایندهٔ تو هستم) میفهمد؛ چنانکه هنر و کوشش باغبان از زیبایی گلستان معلوم میشود.
هوش مصنوعی: گل نتوانست حتی قطرهای شبنم را پنهان کند؛ از چهرهٔ گلگون و برافروختهٔ تو هم پیداست که پنهانی شراب نوشیدهای.
هوش مصنوعی: لرزش دام نشان میدهد که شکار در آن گرفتار و بیقرار است؛ همینطور از پیچ و تاب زلف تو پیداست که دلهای عاشقان در آن گرفتار و پریشاناند.
هوش مصنوعی: شراب پرزور در دل خم آرام نمیگیرد و جوشش میکند؛ چنانکه فراوانی و جوشش گل از سر دیوار گلستان بیرون میزند. یعنی شور درونی پنهانشدنی نیست.
هوش مصنوعی: نور خورشید زیر ابر پنهان نمیماند؛ همچنین نور ذات واجبالوجود (خداوند) از پس پردهٔ جهان ممکنات آشکار است.
هوش مصنوعی: مرتبهٔ عاشق راستین در میان هوسبازان آشکار است، چنانکه چشم شیر در نیستان مانند آتش میدرخشد و پیداست.
هوش مصنوعی: آنچه بر خاک شهیدان عشق میدرخشد شمع نیست، بلکه نور فیض الهی است که بر زندهدلان میبارد.
هوش مصنوعی: خاموش ماندن و بستن لب مانع آشکار شدن کمال نمیشود؛ ارزش مروارید غلتان حتی درون صدفِ بسته هم پیداست.
هوش مصنوعی: باریکبینانِ موشکاف آینهٔ دیدشان را زنگار گرفته است؛ وگرنه پریشانی حال من از پیشانیام آشکار است.
هوش مصنوعی: دل آزاده در این باغ دنیا ماندگار نمیشود؛ بیقراری و رمیدگی سرو از دامن برچیدنش (بالا رفتن و دامن از خاک کشیدن) پیداست.
هوش مصنوعی: میزبان بیجهت سفرهٔ ادعا نمیگستراند (یا باید به گفتهٔ مهمان بینیاز باشد)؛ گله یا سپاس مهمان از چهرهاش پیداست. یعنی کیفیت پذیرایی را چهرهٔ مهمان فاش میکند.
هوش مصنوعی: سادگی و بیآلایشی دل نشان آزادگی است؛ چنانکه بیرنگی (پاکی از خون) پیکان نشان میدهد که شست تیرانداز پاک و بیخطاست یا تیر از بند رها بوده است.
هوش مصنوعی: صائب، اندیشهٔ رنگین و نو تو در میان خیالهای دیگران چنان متمایز است که گل سرخ در میان خار و خس باغ.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.