جایی که نه فلک ز حیا سر فکنده است
چون گل چمن دماغی اقبال خنده است
دیدیم دستگاه غرور سبکسران
سرمایهٔ کلاه همه پشم کنده است
منصوبهٔ خرد همه را مات وهم کرد
زین عرصه خاکبازی طفلان برنده است
از خاک برنداشت فلک هر قدَر خمید
باریکه پیری از خم دوشم فکنده است
بر عیب خلق خرده نگیرند محرمان
ای بیخبر من و تو خدا نیست بنده است
ناموس احتیاج به همت نگاهدار
دست تهی جنون گریباندرنده است
تا تیشهات به پا نخورد ژاژخا مباش
دندان دمی که پیش فتد لبگزنده است
از یأس مدعا ره آرام رفته گیر
ایندشت، تختهٔ کف افسوس رنده است
ما را مآل کار طرب بیدماغ کرد
بوی گل چراغ در این بزم گنده است
بیدل مباش غرهٔ سامان اعتبار
هرچند رنگ بال ندارد پرنده است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ بیاعتباری غرور، دانش و شادیهای دنیاست. شاعر غرور سبکسران را پشمی بیارزش و تدبیر عقل را مغلوب وهم میداند. او به پرهیز از عیبجویی، نگهداشتن آبروی نیاز با همت و دوری از یاوهگویی سفارش میکند. در پایان به خود هشدار میدهد که به سامان اعتبار دل نبندد، زیرا ناپایدار است و از دست میرود.
هوش مصنوعی: در جایی که نُه آسمان از شرم سر به زیر انداختهاند، شادمانی و خندهٔ اقبال مانند گل، باغ را سرمست و خوشدماغ کرده است. احتمالاً مقصود جایگاه فروتنی است که بخت در آن شکوفا میشود.
هوش مصنوعی: دارایی و شکوه مغروران سبکسر را دیدیم. سرمایهٔ کلاه افتخارشان چیزی جز پشمِ کنده و بیارزش نیست، یعنی غرورشان پوچ است.
هوش مصنوعی: نقشهها و تدبیرهای عقل همه را در برابر وهم و خیال مات کرد. در این میدان، بازی کودکانه با خاک برنده است، یعنی سادگی و بیخبری از زیرکی کارسازتر است.
هوش مصنوعی: آسمانِ خمیده با همهٔ خم شدنش نتوانست باری را که پیری از دوش خمیدهٔ من بر زمین انداخته است بردارد. یعنی آن بار سنگینتر از توان فلک است.
هوش مصنوعی: آگاهان و اهل راز از عیب مردم خرده نمیگیرند. ای بیخبر، من و تو خدا نیستیم، بندهایم و عیب داشتن لازمهٔ بندگی است.
هوش مصنوعی: آبروی نیاز و تنگدستی را با همت بلند نگاه دار. دست خالیِ بیهمت، دیوانهوار گریبان خود را میدرد و رسوا میکند.
هوش مصنوعی: یاوهگو مباش تا تیشهٔ خودت به پای خودت نخورد. دندانی که لحظهای بیش از اندازه پیش بیاید، لب را گاز میگیرد؛ یعنی زیادهگویی به خود گوینده زیان میزند.
هوش مصنوعی: با ناامید شدن از آرزو، راه آرامش را پیموده بدان. این دشتِ دنیا تختهای است که کف دستِ افسوس آن را رنده و هموار کرده است، یعنی سراسر حسرت است.
هوش مصنوعی: سرانجام کار شادی، ما را دلزده و بیحوصله کرد. در این بزم، بوی گلِ چراغ، یعنی شعلهاش، بدبو و ناخوش است. مقصود این است که پایان هر شادی دود و تلخی است.
هوش مصنوعی: ای بیدل، به ساز و برگ اعتبار و شکوه مغرور مشو. هرچند پرنده پیدا نیست و رنگی از بال ندارد، پرنده است و میپرد؛ یعنی این اعتبار ناپایدار و گریزان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.