مسعودنخعی در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۵۲ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۱:

مصراع اول بیت چهارم به این صورت ضبط شده که برمتن ترجیح دارد.(اول کسی که ریخت به خاک آبروی من....)

حافظ پژوه در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۲۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱:

علیرضا دانیالی این وصله ها رو به حافظ نزنید خود ایشان در بیت ششم از شما و دیگر زاهدان تقاضا دارن دست از سرش بردارید.

عرفان در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۷:

سلام
دوستان داستان گم شدن انگشتری حضرت سلیمان ریشه در تلمود یهود داره نه اسلام این اصلا هیچ صحتی نداره و افسانه است

سید علی انجو در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۳۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۱:

در نسخه ای از کلیات سعدی که بنده در اختیار دارم
و تصحیح مرحوم فروغی می باشد، این تغییر نسبت به متن شما به چشم می خورد:
«…حجره ای گزینم و به گوشه ای نشینم» به جای «… به گوشه ای نشینم.»

سلیمان فرزین در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۱۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴:

این شعرو سامی یوسف هم خوندن
با نام عاشقان

نادر.. در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۱۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۱:

مرا به گوش تو باید حکایت از لب خویش
دریغ باشد پیغام ما به دست رسول ..

رضا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۴۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۰:

صیدیم به شست غم شوریده و مست غم
شصت به معنای عدد 60 است

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۴۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳۵:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

زهی خجسته زمانی که یاربازآید

به کام غمزدگان غمگساربازآید

زهی: خوشا، مرحبا، آفرین

خجسته: مبارک ، میمون ، خوب ، خوش غمگسار: کسی که باحضوروصفای باطنش شادمانی ونشاط آورد و غم دل فرونشاند ، دوست وهمدم.

معنی بیت:

خوشا بر آن وقت میمون و مبارک که یاربه نزدعاشق ودلداده ی خویش باز گردد; همان وقت عزیزی که آرزوی مردم غمزده برآورده می شودو غمگسار ازراه می رسد و غم واندوه دل فرومی نشاند.

آنکه تاج سرمن خاک کف پایش بود

ازخدا می طلبم تابه سرم بازآید

🌿━━━━━━🌿

به پیشِ خیلِ خیالش کشیدم اَبلقِ چشم

بدان امید که آن شهسوار بازآید

خیل: گروه اسبان ، گروه سواران ، قبیله ، طایفه ،

ابلق: دورنگ ، سیاه و سفید، کنایه از اسب سیاه و سفید; و دراین بیت مرادچشم است که رنگ سیاه و سفید دارد وبه اسبی تشبیه شده که آماده ی سواری دادن به سوارکاراست.

معنی بیت:

چشم انتظاریارهستم، اسب ابلق چشم را پیش لشکر خیالش آماده وگوش به فرمان نگه داشته ام به این امید که آن شاه سوار برگزیده وچابک، باز گردد وقدوم مبارک برچشمانم بگذارد ومراکامرواگرداند. دراندیشه و خیال او هستم و چشم انتظاری می کشم که او بیاید و بر چشمانم بنشیند.

شهسوارمن که مه آئینه دار روی اوست

تاج خورشیدبلندش خاک نعل مرکب است

🌿━━━━━━🌿

اگر نه در خمِ چوگان او رَوَد سَرِ من

ز سر نگویم وسرخودچه کار بازآید

چوگان از ورزشهای اصیل و کهن ایرانیست که امروزه تقریباً دربیش ازهفتاد یا هشتاد کشور (البته به جزایران که زادگاه اصلی اوست!!!) رایج شده وموردتوجّه واقبال عمومی واقع شده است

این رشته ی پرجنب وجوش به دلیل رواج در میان پادشاهان و بزرگان به بازی شاهان معروف است، نام چوگان از نام چوبی که در آن استفاده می‌شود برگرفته شده‌است، این بازی در ابتدا عنوانی نظامی و جنگی داشت و سوارکاران ایرانی در آن استعداد وتوانمندی فردی و مهارتهای اسب‌های جنگی خود را به نمایش می‌گذاشتند.

هدف این بازی فرستادن توپ در دروازه ی حریف می‌باشد. هنگامی که توپ از پشت دروازه خارج می‌شود، پرتاب توپ به تیم مورد حمله قرار گرفته تعلق می‌گیرد، پس از هر گل، دو تیم زمین خود را تعویض می‌کنند و داور توپ را در مرکز زمین قرار می‌دهد. در صورتی که دو تیم برابر شوند، وقت اضافی به آن‌ها تعلق می‌گیرد و اولین تیمی که گل بزند برنده اعلام می‌شود.

پیرامون این ورزش مهیّج دردست نوشته های قدیمی به جامانده، از “کارنامه ی اردشیر بابکان” گرفته تا ترانه های مردمی و سروده های ستارگان آسمان شعروادب ایران، سخن بسیار آمده است. این ورزش چنان جایی در زندگی مردم داشته که گوینده و سراینده ای کهن یا نو نبوده که از ” گوی ” و ” چوگان ” و “میدان ” و گوی ربودن و . . . سخن سرایی نکرده باشد.حافظ نیزکه عاشقِ بی چون وچرای فرهنگ باستانی وآئین کهنِ ایرانیست، چندین وچندین بار "چوگان بازی" رادستمایه ی خویش قرارداده و مضامین بلندِ عارفانه- عاشقانه وحکمت آموز خَلق کرده است.

دراینجا شاعر سرخودرا بجای توپ چوگان معشوق درنظرگرفته است.

معنی بیت:

اگرسرمن مانندتوپی در خم چوگان او قرار نگیرد(سزاوارفداشدن برای یارنباشد) درآنصورت از سربی ارزش خود چه سخنی دارم بگویم؟ و چنین سری که به اندازه ی توپ چوگان اوارزش نداشته باشد به چه کار می آید وبه چه دردی می خورد؟

گردست رسد برسرزلفین توبازم

چون گوی چه سرها که به چوگان توبازم

🌿━━━━━━🌿

مقیم بر سرِ راهش نشسته‌ام چون گرد

بدان هوس که بدین رهگذار بازآید

مقیم: ساکن شده

رهگذار: گذرگاه

معنی بیت:

همانند گرد وغباری پیوسته بر سر گذرگاه یار نشسته ام ; به هوس اینکه دوباره ازاین راه باز گردد و پای مبارکش را بر سر من بگذارد، یا آنکه مانند گرد وغبار به دنبالش روان گردم وبردامنش بنشینم.

یارب ازابرهدایت برسان بارانی

پیشترزانکه چوگردی زمیان برخیزم

🌿━━━━━━🌿

دلی که با سرِ زلفین او قراری داد

گمان مَبَر که بدان دل قرار بازآید

زلف: در فرهنگ‌های مختلف این واژه به شکل‌های زرفین، زفرین، زلفین، زوفرین و زلفینک آمده است. زلف در بعضی از گویش‌های خراسانی هنوز هم به معنای زنجیری است که از داخل به پشت در خانه می‌اندازند تا در قفل شود.

زلف به معنای حقیقی همان گیسو، طرّه وجعد هست وبیشتر معنای مجازی ان مورد توجّه قرارمیگیرد.

این واژه در منابع عرفان و تصوّف فاقد تعابیر جامع و مانع اسـت امّـا حضرت حافظ،به مددطبع لطیف خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصّل از زلف ارائه نموده است بطوریکه دامنه ی معنای مجازی زلف وگیسوراتوسعه داده،غنی سازی کرده ومضامین بِکرونابی خلق کرده است."زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته می‌شود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته می‌شود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد کفراست.

گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد

گفتا اگربدانی هم اوت رهبرآید.

معنی بیت:

هرآن دلی که شیداوشیفته ی گیسوان او شد و با حلقه های زلف او عهد و پیمانی عاشقانه بست کارآن دل راتمام شده تصوّر کن. هرگز دیگر قرار و آرامش به چنین دلی باز نگردد،جادو وجاذبه ی زلف اوبه هیچ ترفند ودارویی خنثی نمی شودودلباختگان راه نجاتی ندارند.

درزلف چون کمندش ای دل مپیچ کآنجا

سرها بریده بینی بی جرم وبی جنایت

🌿━━━━━━🌿

چه جورها که کشیدند بلبلان از دی

به بویِ آن که دگر نوبهار بازآید

معنی بیت:

چه ستم ها وسختی هایی که بلبلان بابردباری وامید، از دیماه( ایام سرد وخزان) تحمـّل کردند; درآرزوی اینکه بار دیگر فصل بهار باز گردد وچشمانشان به دیدارگل منوّرگردد.

بلبل درادبیات عاشقانه ی ما، استعاره ازعاشق وگل استعاره ازمعشوق است.

بنال بلبل اگربامنت سریاریست

که مادوعاشق زاریم وکارمازاریست

🌿━━━━━━🌿

ز نقش بندِ قضا هست امید آن حافظ

که همچو سرو به دستم نگار بازآید

نقشبند: نقّاش

نقشبند قضا: آنکه سرنوشت آدمی را طرح می کند، آفریدگار

اصطلاحاتی که دراین بیت آمده ، نقشبند، سرو، دست ، نگار همه مربوط به عمل نقش و نگار ترسیم کردن بر روی دست است نقشبند، آرایشگری بوده که به وسیله خالکوبی یا حنا نقشهائی بر دست زنان یا مردان برای زیبائی تصویر می کرده است ، سرو غالباً مدل این گونه نقشبندان بوده ، یعنی تصویر سرو یا خورشید یا شکل زیبای دیگری بر دست نقش می کردند، نگار، همین نقش را می نامیدند،شاعر از خدا می خواهد که معشوقش را به دست او برساند و همه عوامل کلام را به طور استعاری با اصطلاحات نقشبندی مثل نقشبند، سرو، نگار و دست بیان کرده است ، پس هم چو سرو به دستم نگار باز آید یعنی همانطور که نقش سرو بر دست می افتد و ثابت می ماند، معشوق سرو قد به دستم بیاید و در آن بماند. درقدیم دربعضی ازشهرها مراسم حنابندان به مناسبتهای مختلف عروسی ، ختنه سوران ، عید نوروز و،،، برای آراستن بیشتر کف دستها از شاخه های کوچک برگهای درخت سرو استفاده می شد، بدین ترتیب که شاخه ای کوچک از برگهای درخت سرو را بر کف دست می نهادند و بر روی آن حنا می بستند، پس از آنکه این شاخه برگ سرو را از کف دست برمی داشتند و حنا را می شستند نقش و نگاری همانند برگ سرو بر کف دست بجا می ماند.

معنی بیت:

ای حافظ ،محزون وغمگین مباش هنوز از نقشبند قضا امید آن هست که محبوب دوباره مانند سرو به دستم بیاید ومراکامیاب گرداند.

صبرکن حافظ به سختی روزوشب

عاقبت روزی بیابی کام را

نادر.. در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۳۸ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۶۴:

درود بر دوستان
.. شاید بهتر باشد بگوئیم "زندگی" سرنوشت محتوم همگان است..
آیا به راستی میدانیم که "زندگی" چه کیفیتی دارد؟
به نظرم این یکی که به نظر نقد هم می رسد هیجانش بی نهایت بیشتر است دوست من!!

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۳۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۹:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

سرم خوش است وبه بانگ بلند می گویم

که من نسیم حیات ازپیاله می جویم

حیات: زندگی

پیاله: جام شراب، سمبل شادیخواری وشادمانه زیستن، نماد حضور مستانه درمیدان زندگی، بادلی خونین لبخند زدن ولبخندنشانیدن برلبهای دیگران. پیاله درونش شراب سرخ رنگ هست (دلش خون است) اما مست وشادمان است ومستی وشادمانی می بخشد.

معنی بیت:

سرمست وشنگول، مستانه درمیدان زندگانی حاضر هستم وباندای بلند اعلام می کنم که من نسیم خوش زندگانی را ازجام شراب دریافت می کنم بدون پیاله ی شراب، بدون پرداختن به شادیخواری زندگانی لطف وصفایی ندارد.

اما چرا؟

زیرا دردیدگاه حضرت حافظ‌؛ شادمانی وخوش وخرم بودن نشانه ی حقیقی حضورخالص درجریان زندگانی و هستی هست. آنهاکه افسرده وملول واندوهبارند درواقع مردگانی متحرک هستند که فقط نفس می کشند ومی خورند ومی خوابند آنها ازموهبت وبرکت زندگی محروم وبی نصیب می باشند.

شادی وسُرور وسرمستی،آدمی راازگذشته وآینده بیرون کشیده وبه زمان حال که تنها زمان زندگی حقیقیست می آورد. درزمان حال هیچگونه اندوه ودرد وغم وجودندارد تمام دردها ونگرانیها، تنشها، استرس واضطرابها یا درگذشته هستند یا درآینده. تنهاراه رهایی ازگذشته وآینده وبازگشت به زمان حال؛ به عیش وعشرت پرداختن وشادمانگیست. عیش وعشرت درفرهنگ حافظانه لزوما شراب خوردن وبدمستی کردن سطحی نیست. عیش وعشق هم اوجی به بلندای اورست دارد هم ژرفای عمیقی که سرشارازسکوت وآرامش است. اینگونه شادمانه زیستن وخوش وخرم بودنست که آدمی راازبرکت زندگانی ارضا می نماید واین خود خالصانه ترین نیایش وسپاسگزاری اززندگانی وخداوندست. جام شراب وپیاله وپیمانه نیز دراین فرهنگ، نماد خوشدلی وشنگولیست. ضمن آنکه نوشیدن شراب انگوری وعیش ونوش نیزازنظر حافظ امریست پسندیده که آدمی راسرخوش وسرزنده نموده ودرزمان حال نگه میدارد. ازآدم سرخوش وشادمان هیچکس ضررنمی بیند یک شخص خرسندوخندان، آماده تر ازسایرین است تابه دیگران کمک ویاری برساند.

نگویمت که همه ساله می پرستی کن

سه ماه می خورونه ماه پارسا می باش

🌿━━━━━━🌿

عبوس زهد به وجهِ خمارننشیند

مریدخرقه ی دُردکشان خوش خویم

عبوس:

اخم کردن؛ رو ترش کردن؛ چین به پیشانی انداختن؛ ترش‌رویی.

جدی وعبوس واخموبودن، نشانه ی روشنی ازاین حقیقت تلخ است که او هنوزبه شناخت کافی نرسیده است. تردید دردرون او به آتش زیرخاکستری می ماندکه هرلحظه ممکن است زبانه بکشد وخرمن اعتقادات اورا بسوزاند. اوازاین جهت عبوس وجدیست که به خودش ثابت کندکه باورهایش درست است!

وقتی شک وتردید درمورد موضوعی خاص برای بارهاوبارها سرکوب می گردد به موازات آن، همزمان تعصّب سخت وخشک درنهادآدمی پی ریزی میگردد تاحقیقت رامورد حمله قراردهد درجریان همین فرآینددرونیست که شخصیت فرد تحت تاثیرقرارگرفته واو تندمزاج ،عبوس واخم آلود می شود.

حافظ یک شاعربابصیرت باهوشی فوق العاده بود وتوانمندی خاصی درمشاهده ی ریشه های نهان ساختارهای اجتماعی داشت. اوالگوهای فرهنگی، دینی، سیاسی واجتماعی راکه هزاران سال قدمت داشت بخوبی می شناخت ودرعین حال همانندیک کودک معصوم رویاپردازی میکرد. اوبه راحتی می توانست جلوه های تخیّلاتش رابه مددنبوغ خارق العاده اش به رشته ی تحریردرآورده وغزلهای جاودان وماندگارخلق کند. غزلهایی که سبب بیداری وآگاهی مردم شده وبستری ارزشمندفراهم می سازندکه مردم عادی نیزباالگوهای ساختارهای دینی وحکومتی آشنایی پیداکنند. دراینجا نیز بخشی ازصحبتهای شاعرباشکلها ورخدادهای خیالیست که به غزلی ناب وبی نظیرختم شده است. منبع اصلی اغلب غزلهای دیگر حافظ همین تخیّلات بی مانند اوست

اگرکسی را دیدی که چین به پیشانی انداخته، گشاده روی ومهربان ولطیف نیست و هیچ حس شوخ طبعی ندارد، بدان که اودردرون خویش باتردیدی آزارنده درگیراست وهنوزبه شناخت حقیقت نرسیده است. شناخت، سبب تواضع وفروتنی شده، صمیمیت وخوشرویی وشوخ طبعی به بار می آورد.

عبوس زهد: کسی که باجدی نشان دادن خود وعبوس نشستن، وانمود به زهد وپرهیزگاری می نماید! درحالی که اویک متقلّب ومتظاهراست. نشانه پرهیزگار وپارسایایی حقیقی، عطوفت ونرمی وشوخ طبعیست وجدی واخم آلودبودن نشانه ی بیماریست.

خمار: حالتی ملولی و کسالت بار که پس از سپری شدن کیف شراب ومواد مخدر یاهرچیزدیگر، درآدمی پیدامی شود. به عبارت دیگر خمار یامخمور، نیازمند دوباره بدست آوردن شراب ویاآن چیزیست که کیف آن به پایان رسیده است.

به وجه خمار ننشیند: به شکل افرادی که خماران می نشینند وانتظار بدست آوردن آن نشاط ازبین رفته رامی کشند ننشیند.

مرید: پیرو، ارادتمند

خرقه: لباس مخصوصی که درویشان وصوفیان می پوشیدند

دُرد : آنچه از مایعات خصوصاً شراب ته‌نشین شود و در ته ظرف جا بگیرد؛ لای؛ لرد؛

دُردی کشان: درویشانی که به سبب عدم بضاعت مالی، ناگزیربه نوشیدن ته مانده ی شراب که ارزان ترازشراب صاف شده بود بودند. امادرونشان صاف ترازآنانی بودکه شراب صاف شده می نوشیدند.

معنی بیت:

به زاهد عبوس ازقول من بگوئیدکه «به وجه خمارننشیند» یعنی آن زاهد عبوس که پیش ازاین از زاهدشدن من سرمست وشنگول شده بود وحالا باکناره گیری من، ملول ومخمورشده، انتظار دوباره بدست آوردن مرا نداشته باشد من به شناخت رسیده ام وازاین به بعد، پیرو خرقه پوشان ورندان باده نوشِ که بسیار خوش خوی وشوخ طبع هستند شده ام.

اگرامام جماعت طلب کندامروز

خبردهیدکه حافظ به می طهارت کرد.

🌿━━━━━━🌿

شدم فسانه به سرگشتگیّ وابروی دوست

کشیددرخم چوگان خویش چون گویم

سرگشتگی: آوارگی، دربه دری. دراینجا شاعربه سبب اینکه توانسته باشد علاوه برمعنای دربه دری معنای «سرخمیدگی» را نیزبرداشت نماید. این واژه راانتخاب نموده است. سرخمیدگی باکمان ابروان دوست وخمیدگی چوب چوگان، پیوندی پنهان داشته وتناسب زیبایی به این بیت بخشیده است. معنای دربه دری وسرگردانی نیز با سرگردانی توپ چوگان پیوند دارد. انتخاب واژگانی که درلایه های درونی معناهای آنها بایکدیگرپیوند پیداوپنهان دارند ونشاندن آنها درکناریکدیگر، سبب عمق بخشیدن به معنای کلی بیت شده وزیبایی آن رافزونی می بخشد. این شیوه وتکنیکی فنی ولطیف درسرودن شعراست که فقط درانحصارحافظ بوده ودراغلب غزلها اجراشده است.

چوگان: چوب گوی‌زنی که دسته ی آن راست و باریک و سر آن اندکی پهن و خمیده است؛ چوب سرکج وسیله ی نوعی بازی که بازیکنان سوار بر اسب، سعی می‌کنند به‌وسیله ی آن توپ را وارد دروازه ی حریف کنند چوگان‌بازی.

گوی : توپ مخصوص بازی چوگان

معنی بیت:

درطریق عشقبازی سرگردان ودربه درشدم تابدان حد که داستان ارادت وعلاقه ی من به دوست‌؛ بصورت افسانه شده است. جادووجاذبه ی کمان دوست؛ همچون چوب سرکج سرکج چوگان،که توپ رادرمیان گرفته باشد درمیان خویش کشیده است.

دراین بیت یک پارادکس زیبانیزرخ داده است عاشقی که به سرگردانی شهره شده، ودربه دراست درعین حال؛ همزمان درمیان قوس ابروی دوست آرام گرفته است.

درجایی دیگر زلف سرکج دوست؛ نقش چوب چوگان، وسرعاشق نقش توپ چوگان را به خود گرفته اند:

گردست رسد برسرزلفین توبازم

چون گوی چه سرها که به چوگان توبازم

🌿━━━━━━🌿

گرم نه پیرمغان دربه روی بگشاید

کدام دربزنم چاره ازکجا جویم؟

"پـیـر مغان" دراصل به پیشوا و روحانی زردشتی گفته می شد. امّا منظور حافظ، ازپیرمُغان شاید خودِ زرتشت، بوده باشد چراکه دربسیاری ازغزلها حافظ بصورت آشکاروپنهانی ازاین شخصیت وارسته وفرزانه‌‌؛ با احترام وارادت قلبی یادکرده وهمواره خودراازمریدان وشیفتگان اومعرفی کرده است. به جرأت وبااستنادبه صدها بیت ازدیوان حافظ می توان گفت که ازمیان رهبران دینی وپیام آوران مذهبی، حضرت زرتشت تنها رهبرمعنویست که حافظ همه ی عشق وارادت قلبی خودرانثاراین فرزانه ی بی همتانموده است.

آن روزبردلم درمعنی گشوده شد

کزساکنان درگهِ پیرمغان شدم

ناگفته نماند که احترام وارادتِ خاصّی که ازجانبِ حافظ به زرتشت دیده می شود به سبب این نیست که حافظ به مذهبِ اوگرایش داشته! چراکه حافظ اصلاً درچارچوبِ مذهب نمی گنجد واندیشه های اوفراتر ازهرمذهب وهرمسلک است.

بنظرچنین می رسد که احترام وارادتِ قلبیِ پایان ناپذیراو،ریشه دراندیشه های نابِ زرتشت، افکار نیک، پندارنیک، کردارنیک و پیرامون مهرورزی وعشق وصلح دوستی داشته باشد.

درخراباتِ مغان نورخدا می بینم

این عجب بین که چه نوری زکجا می بینم!

نزدیکی ِ افکار خواجه با افکارزرتشت وحسِّ وطن دوستیِ فوق العاده نیزدلیلی مضاعف شده تا آتش این ارادت همچنان درسینه ی اوشعله ور وفروزان بماند.

ازآن به دیرمغانم عزیزمی دارند

که آتش که نمیردهمیشه دردل ماست

ضمن آنکه علاقه ی حافظ به شراب خواری وآزاد بودنِ شرابخواری درمذهبِ زرتشت را نیزنباید ازنظرپنهان داشت.

گفتم شراب وخرقه نه آئین مذهب است

گفت این عمل به مذهب پیرمغان کنند.

یا:

مریدِ پیرمغانم زمن مرنج ای شیخ

چراکه وعده توکردیُّ اوبجاآورد!

ویاشاید «پیرمغان» یک شخصیّت خیالی ازعارف روشن ضمیر وپاکدل بوده باشد. دوراز انتظارنیست که حافظ یک شخصیّت خیالی متناسب با باورها واعتقاداتِ شخصی، درکارگاه خیال، خلق نموده ودرتمام مراحل سیروسلوک وزندگانی شخصی ازاو اطاعت وپیروی کرده باشد. شخصیّتی که باعناوین :پـیـر مـی فـروش، پیرمیکده، و....یادمی شود. لیکن حداقل دراین غزل واین بیت موردبحث؛ بنظرمی رسدفرضیه ی اول بیشتربه حقیقت نزدیکتراست.

معنی بیت: اگر پیرمغان بازگشت مرا نپذیرد وقبول ننماید من کدام دربزنم وچاره ی کارخودرااز کجابجویم؟ ضمیرهیچ مرشد وراهنمایی؛ به روشنایی ِضمیر پیرمغان نیست هیچکس به پاکدلی وپاک سرشتی اونیست. اوتنها راهگشای پندار پاکیست که می تواند مرابه سرمنزل مقصود برسانند.

حلقه ی پیرمغان ازازلم درگوش است

برهمانیم که بودیم وهمان خواهدبود.

🌿━━━━━━🌿

مکن دراین چمنم سرزنش به خودرویی

چنانکه پرورشم می دهند می رویم

«دراین چمنم» استعاره از: دراین دنیایی که رشدکرده ودستخوش تغییروتحول می شوم.

خود رویی: سرخود روئیدن‌؛ گیاهی که خودبخود بدون هیچ رسیدگی ودخالت بیرونی؛ رشدکند.

معنی بیت: ای ملامتگر وای کسی که مرا نکوهش می کنی که چرا چنین وچنان می کنی. من به اراده واختیارخود به این دنیا نیامده ام کسی مراخلق کرده وخصوصیاتی درذات من نهاده است من براساس سرشت وفطرت خویش عمل می کنم وبرهمین منوال ومطابق خواست خالق خویش رشدونمومی کنم.

امروزه نیز باپیشرفت دانش بیولوژیک وعلم روانشناختی؛ این حقیقت،ازمنظرعلمی اثبات شده که هرآدمی باخصوصیات وفطرت وروحیه ی خاصی متولدمی گردد وشخصیت او براساس ژنهایی شکل می گیردکه ازوالدین خود به ارث برده است وبخشی دیگر نیزمتاثرازمحیطیست که فرد درآن رشدونمومی کند.

بنابراین افکارو رفتارو کردار آدمی واراده وهمت وسرنوشت هرکس، تاپایان عمرتحت تاثیرژنهای به ارث برده شده، گذشته ومحیط پیرامونیست. بادرنظرگرفتن این تاثیرات، بنظرچنین می رسدکه اراده واختیارآدمی درتغییر سرنوشت خود بسیارمحدود بوده وهرآنکسی که به ظاهرتوانسته سرنوشت خودرا بااراده وهمت خویش تغییردهد حتی اونیزتحت تاثیر ژنهایی که به ارث برده ومحیطی که درآن پرورش یافته دست به چنین عملی زده وچنین می پندارد که خود به اختیاررفتارکرده وسرنوشت خودراتغییرداده است!

دردرون یکایک ما،موجودات مرموزوقدرتمندی وجوددارند که بی وقفه همه ی امورات مارا شامل افکارواحساسات، شادی وناشادی، ترس وفرار، عشق ومهرورزی و.... راطرح ریزی ، کنترل و ازطریق ما به مورداجرامی گذارند تاگمان کرده باشیم که ماصاحب اختیارواراده هستیم!

البته بحث اختیار واراده بحث دامنه داریست ومخالفان وموافقان بسیارجدی نیزدارد واین بحث دراین مقال نمی گنجد.

مرا روز ازل کاری بجز رندی نفرمودند

هرآن قسمت که آنجاشدازآن افزون نخواهدشد.

🌿━━━━━━🌿

توخانقاه وخرابات درمیانه مبین

خداگواست که هرجاهست بااویم

خانقاه: بنایی برای عبادت، ریاضت، اجتماع، سماع، و زندگی درویشان و صوفیان

خرابات: مکانی درمقابل خانقاه. مکانی برای میگساری وقماربازی. اما حضرت حافظ معنای خرابات را ژرفای عمیقی بخشیده ودامنه ی معناراتوسعه داده است. خرابات ازواژگان کلیدی دردیوان حافظ است ودرهرغزل معنای خاص خودرادارد. دراینجادرمقابل خانقاه آمده تا ضدونقیض ایجادنماید به همین خاطر به معنای مکانی برای فسق وفجورومیگساریست.

معنی بیت: مرا وقتی که درخانقاه یا خرابات می بینی قضاوت مکن وخانقاه وخرابات رامعیار قرارمده تصورمکن که من درخرابات مشغول فسق وفجورهستم ویا درخانقاه مشغول زهد وپارسایی. ازروی ظاهرقضاوت مکن خداوند که برهمه چیز آگاهست شاهد وگواهست که من درهرکجا (مسجدومیخانه؛ خانقاه وخرابات) بوده باشم با او(خدا) هستم. مشغول نیایش وعشقبازی با اوهستم.

درنگرش حافظانه، رفتارخدایگونگی جای ایمان کورکورانه به خدا وبهشت وجهنم راگرفته وآدمیان به رفتاروکردار خدایگونگی تشویق می گردند. اگرکسی به جای اعتقادداشتن بخدا، راستی ودرستی و خدایگونگی (عشقورزی،بی آزاری، صادقانه وشادمانه زیستن،پرهیزازکینه ورزی وقضاوت دیگران)راپیشه ی خودسازد ناگهان روزی درخواهدیافت که خدا در درون اوحضوریافته وهمه جابااوست. چنین شخصی به معابد وخانقاه ومساجد که ساخت دست بشرهستندنیازی ندارد چراکه درون او به معبدی پاک تبدیل شده ودرهمه حال درحال نیایش وسپاسگزاریست.

درعشق خانقاه وخرابات فرق نیست

هرجاکه هست پرتو روی حبیب هست

🌿━━━━━━🌿

غبار راهِ طلب کیمیای بهروزیست

غلام دولت آن خاک عنبرین بویم

راهِ طلب: راه خواستن حقیقت؛ راه جستجوی سرمنزل مقصود؛ طریق عشقبازی جهت رسیدن به معشوق

کیمیا: در باور قدما، ماده‌ای فرضی که به‌وسیلۀ آن می‌توان هر فلز پَست مانندِ مس را تبدیل به زر کرد؛ اکسیر. دراینجا رازورمزکار؛ کلید

بهروزی: پیروزی

عنبرین بو: ماده‌ای خوش‌بو و خاکستری‌رنگ که در معده یا رودۀ عنبرماهی تولید و روی آب دریا جمع می‌شود. گاهی خود ماهی را صید می‌کنند و آن ماده را از شکمش بیرون می‌آورند. معطر وخوش بو؛ رایحه ی دل انگیز

منظور از « دولت آن خاک» همان درگاه پیرمغان دربیت پیشین است که حافظ درپی جلب نظر اوبه درگاهش رفت ودق الباب کرد تا ازجانب پیرمغان موردپذیرش قرارگیرد.

ضمن آنکه« دولت آن خاک»اشاره به «گردوغبار راه طلب» نیزهست شاعرهردورا مد نظرداشته تا معنارا ژرف ترکرده باشد.

معنی بیت: گردوغباری که راه طلبِ عشق یا درراه جستجوی هرچیزی دیگر (معنوی یامادی) دراثرسعی وتلاش جستجوگر برمی خیزد بسیارباارزش وگرانبهاست چرا که رمزوراز وکلید پیروزی درهمین نکته نهفته هست که جستجوگر چه میزان سعی وتلاش دربدست آوردن هدف خویش نموده است. من درمقابل ارزش این خاک معطرسرفرود می آورم. من بنده وغلام بارگاه پیرمغان هستم خاک معطر این درگاه ثروتی زوال ناپذیراست.

به غلامیّ تومشهورجهان شدحافظ

حلقه ی بندگی زلف تودرگوشش باد

🌿━━━━━━🌿

زشوق نرگسِ مستِ بلندبالایی

چولاله باقدح افتاده برلب جویم

نرگس: گلی سفید، کوچک، و خوش‌بو با کاسه‌ای در وسط، استعاره ازچشم معشوق است.

نرگس ولاله وقدح هرسه واژگانی هستند که در درون خود نقش کاسه رادارند وازاین منظربا همدیگر پیوندخورده اند. ضمن آنکه چشم معشوق نیز کاسه ای دردرون خود دارد. هم نشینی این واژگان به مدد طبع ناب ونبوغ شاعرانه ی حافظ، حقیقتاً که خیال می انگیزاند وتصویرمست بیدلی رادرذهن مخاطب نقش می زندکه جام به دست برلب جویی افتاده است. این بیت نمونه ی روشن یک مضمون بکروبدیع می باشد که خَلق آن فقط ازعهده ی یک ‌شاعرتمام عیاربرمی آید.

معنی بیت: ازاشتیاق وآرزوی دیدن چشمان مست دوست؛ همانند لاله که کاسه ای بدست گرفته وبرلب جویباری فتاده است من نیز کاسه ی شراب بردست؛ مست وبیخودبرلب جویی افتاده ام.

نرگس مست نوازش کن مردم دارش

خون عاشق به قدح گربخوردنوشش باد

 

🌿━━━━━━🌿

بیارمی که به فتوای حافظ ازدل پاک

غبارزرق به فیض قدح فروشویم

فتوا: نظر یا رٲی فقیه و مجتهد در احکام شرعی. حافظ دراینجاباچاشنی طنزوطعنه، همانندفقهای دینی فتوا وحکم صادرکرده وفقهاومتشرّعین راکه به شدت با باده نوشی وشراب مخالف هستند به چالش دعوت می کند.

زَرق: تزویر ودورنگی؛ ریاکاری

فیض: برکت؛ سود، بهره، و فایده ازمنظرمعنوی

قدح: جام شراب، جام باده

معنی بیت: به فتوای حافظ باده بیارتا به لطف وبرکت جام باده؛ آثارریاوتزویرودورنگی را ازدل پاک بشوئیم وپاکیزگی آن رادوباره برگردانیم. دل ما پیش ازاین پاک بود لیکن به رنگ ریا ودورویی آلوده وناپاک گردیده حالیا می بیار تا آلودگیهارا ازاین دل پاک بشوئیم.

ساقی بیارآبی ازچشمه ی خرابات

تاخرقه هابشوئیم ازعُجب خانقاهی

۷ در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۲۸ دربارهٔ سعدی » گلستان » دیباچه:

پیوند به وبگاه بیرونی
نیکولا سعدی کارنو
پیوند به وبگاه بیرونی
ماری فرانسوا سعدی کارنو

۷ در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۱۳ دربارهٔ سعدی » گلستان » دیباچه:

ماری فرانسوا سعدی کارنو (به فرانسوی: Marie François Sadi Carnot) ‏(11 اوت 1837، لیموژ - 25 ژوئن 1894، لیون) سیاست‌مدار فرانسوی و پنجمین رئیس جمهوری سوم فرانسه بود. او در 1887 به ریاست جمهوری فرانسه رسید و در 1894 کشته شد.
با کنار رفتن ژول گروی از ریاست جمهوری سعدی کارنو با پشتیبانی ژرژ کلمانسو و گروهی دیگر به این مقام‌دست یافت. در این زمان جمهوری دچار بحران و زیر حملهٔ ژنرال ژرژ بولانژه. سعدی کارنو به جمهوری و مقام ریاست جمهوری اعتبار بخشید. بولانژه به تبعید فرستاده‌شد و در همان سال(1889) سالگرد انقلاب فرانسه و نیز نمایشگاه جهانی پاریس برپاگشت. این رویدادها بر محبوبیت جمهوری و استواری پایه‌هایش افزود. در 1892 وی با رسوایی کانال پاناما رودررو شد.
در 24 ژوئن سعدی کارنو در اوج محبوبیت در ضیافتی عمومی در لیون سخنرانی نمود ولی با اینکه بیان داشت که در اندیشه انتخاب دوباره به ریاست جمهوری نیست از سوی یک آنارشیست ایتالیایی به نام سانته جرونیمو کاسریو با خنجر زخمی شد و روز پس از آن درگذشت. ترور او موجی از ترس و دلهره را پدیدآورد. پیکر وی با احترام در پانتئون به خاک سپرده‌شد.

داستان نام گذاری سعدی کارنو در کتاب از سعدی تا آراگون نوشته جواد حدیدی آمده‌است. پدربزرگ سعدی کارنو به قدری به گلستان علاقه‌مند بوده است که نام فرزند نخستش (نیکولا لئونار سعدی کارنو) را سعدی گذاشت. رئیس‌جمهور فرانسه برادرزاده نیکولا لئونار سعدی بوده که فیزیکدان برجسته‌ای بوده‌است و قانون دوم ترمودینامیک "سیکل سعدی کارنو از نام وی گرفته شده است و به افتخار وی نام برادرزاده (ماری فرانسوا سعدی) را نیز سعدی می‌گذارند

تیرداد در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵:

این شعر رو گروه اوهام - شهرام شعر باف - در آلبوم " نهال حیرت " به زیبایی اجرا کرده و نام قطعه آن " افسون " میباشد

محمد امین در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۴۲ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱ - یکشب با قمر:

سلام خدمت همه ی دوستان ادب دوست
چند سال پیش مطلبی در مورد این شعر در یکی از مجلات خوندم که گفته بود این شعر رو شهریار برای قمرالملوک سروده و در ادامه توضیح داده بود که هر شهری که قمر برنامه داشت بیت آخر همین شعر بر روی پارچه ای نوشته بر سردر سالن میزدن که امشب قمر اینجاست
این شعر به همراه اجرای مرغ سحر قمر حسابی صدا کرده بود.
با تشکر

و .ا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۲ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۱۵ - فی قدوم الخضر:

خیز و بیرون خرام ازین مسکن
رخت خود زین وطن برون افکن

و .ا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۱۷ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۲۰ - فی الشکایه:

اشک چون لعل‌گشت در چشمم
روز چون شب شدست بر چشمم

و .ا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۱۶ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۲۰ - فی الشکایه:

زین سپس ره طریقت پوی
گر سخن گویی از حقیقت گوی

و .ا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۰۴ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۲۵ - اَعْدا عَدُوِّکَ نَفْسُکَ الَّتی بَیْنَ جَنْبَیْکَ:

سلام بر سنایی
رحمت و برکات خداوند بر وی باد

سهراب در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۳:

دوستان چرا برخی از افراد اصرار دارن پیر مغان رو اون کسی که خودشون دلشون می خواد معرفی کنن.مغ به روحانی زرتشتی می گن.پیر مغان هم زرتشت است.لطفا سفسطه و مغلطه نفرمایید با سپاس

و .ا در ‫۹ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۰۲ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۲۵ - اَعْدا عَدُوِّکَ نَفْسُکَ الَّتی بَیْنَ جَنْبَیْکَ:

جهد آن کن که جمله نور شوی
وزصفات ذمیمه دور شوی
گر به اینجات پای بست کند
باسگ و خوک هم نشست‌کند
تا زآلایش طبیعت پاک
نشوی‌، کی شوی تو برافلاک
شرم بادت که با وجود ملک
ننهی پای بر رواق فلک
حسد و حرص را بجای بران
برهان خویش را ازین و از آن
چون از ایشان به گور فرد روی
به قیامت ز گور مرد روی
چون برندت زخانه مرده به گور
مرد خیزی ز گور وقت نشور