سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰:
🌿━━━━━━━━━━🌿
روزه یک سو شدوعیدآمد ودلها برخاست
مِی زخُم خانه به جوش آمدومِی بایدخواست
🌷این غزل زیبا و نغز، یکی از غزلیّاتِ شورانگیز و بحث‌برانگیز خواجه ی عزیز است. میتوان آن را تابلویی زنده و رازآلود از باورها، عشق‌ها و اعتقادات قلبی شاعر شمرد؛ آینه‌ای شفاف که روح پرتلاطم و معرفت‌جوی حافظ را در خود بازتابیده است. خواجه‌ای فراتر از زمان و مکان، که با همه ی عارفان، عابدان و شاعران، فاصله‌ای از زمین تا آسمان دارد.
اودارای جهان بینی ویژه ای هست وبه برکتِ اندیشه های نابی که دارد به تنهایی یک کیش وآیین خاص ویک مَسلک منحصربفرد محسوب می شود.غزل حافظ فراتر از زمان و مکان است. او برای هیچ قشر، مذهب یا عصری خاص، شعرننوشته؛ از این‌رو هر کس، از هر فرهنگ و باوری، در او خود را بازمی‌یابد
🌿بعضی اوراهمسنگ وهم ردیفِ سایر عارفان شمرده ومعتقدند که منظور حافظ از شراب وساقی وخال وخط معشوق، تماماً روحانی وعارفانه بوده ونبایست ازآنها معنایِ سطحی برداشت نمود!
🔶️آنها بااستناد به اشعار عارفانی چون شیخ شبستری ودیگران، براین فرضیّه پای اصرارمی فشارند که منظوراز ساقی وشراب وخ....معشوق اَزلی ،فیض دهنده ی ازلی ومعرفت ودانایی می باشد وبس!
🔹️باید این نکته رادرنظرداشت که آری، منظور بسیاری ازعارفانی همچون شیخ شبستری وعلامه طباطبایی ودیگران از ساقی وشراب، همان فیض دهنده ی بی مثالِ ازلی ومعشوق ازلی یابعضی اوقات نیز رهبران دینی هست وهیچ شکی دراین نیست.
🌿━━━━━━🌿
♦️چنانکه خوداین حضرات نیز دراشعار خود به این نکته صراحتاً تاکید نموده و آن راتایید کرده اند. امّا دراینجا سخن ازحافظ است شاعری که نه شیخ بوده نه فقیه ونه علّامه.! حافظ اندیشمندی شورشی وآزادفکراست ودر هیچ حصاری آرام نمگیرد
🌱اوفرادینی ،فراقومی وفرامذهبی می اندیشید. اوبا قوانینی که به مدد نبوغ ودرک وفهم خودوضع می کرده رفتارمی نمود . او نه صرفاً عارف است و نه صرفاً عاشق زمینی؛ بلکه «عاشقِ حق» است که در همهٔ جلوه‌های هستی، جمال الهی را می‌بیند.
ازهمین روهیچ برچسبی جز حافظانه بودن به اونمی چسبد. میکده ای که اوبا نگرش شخصی بنا کرده ،باهمه ی میکده های عارفان وباده نوشان معنوی متفاوت است.
🔹️درقفسه های میخانه ی حافظ انواع شرابهای رنگارنگ باطعم ومزه ی مختلف وجود دارد. بعضی انگوری وازنوع زمینی وبعضی آسمانی اَند. تشخیص اینکه کدام شراب انگوری وکدام شراب، ازنوع معرفت وداناییست، به کلمات وواژه هایی بسته است که دریک بیت درکنارهم نشسته ومضمونی خَلق کرده اند.
🔶️گاه دریک غزل یک بیت سخن ازشراب انگوری ودربیتی دیگرسخن ازشرابِ عشق ودلدادگی ودلسپردگیست. هرشرابی درهمان بیتی که بکاررفته معنای خاص خودرا دارد ومفهوم متفاوتی پیدا می کند.
شیرینی ِ سخن حافظ نسبت به سایرشاعران، همین رفت وبرگشتهای ازفرش ِ زمین به عرشِ آسمان است.🌿━━━━━━🌿
🥀اودرهرغزلی که می سراید دست مخاطبین رابا مهرورزی وعشق وانسانیّت گرفته وبه یک سفر زمینی آسمانی می برد وگاه وبیگاه، مسافرین خود را در مناطقی بِکرودیدنی رها می کند تاضمن لذّت بردن، آزادانه بیاندیشند وآزادانه دست به انتخاب بزنندومسیرخود راپیداکنند.
روزه یکسو شد: روزه وماهِ رمضان به کناررفت،ازدورخارج شد. زهدوپارسایی مقرّراتی وسازمان یافته، که زمینه ساز ریاکاری وتظاهر بود به پایان آمد.
عید آمد: ماه رمضان سپری شد وعیدفطرفرارسید.
دلها برخاست: دلها ازجا بلندشدند، دلهابه جنب وجوش افتاده وبه شورواشتیاق آمدند.
خُمخانه: میخانه ومحلی که خُم های باده درآنجا قراردارند.
به جوش آمدن باده: تخمیرشدن ورسیدن باده
♦️"می باید خواست" یامِی بایدخواست، هردونوع خوانش صحیح است ودر معناچندان تفاوتی ایجاد نمی کند. به معنای باید طلب و درخواستِ باده کردن آمده است.
✍️معنی بیت:
سرانجام ماهِ رمضان تمام شد وعیدِ فطرفرارسید. دلها به شورو شوق آمده وجشن و پایکوبی برپاست. باده هانیز درخمخانه ها به جوش آمده(رسیده اند) درچنین شرایطی لازمست که باده وشراب طلب کنیم. تا حالا که ماهِ رمضان بوده ومیکده ها بسته بودند، ازاین به بعد دیگرهیچ مانعی وجودندارد وباید به باده نوشی پرداخت.
🔶️چنانکه ملاحظه می گردد کلمات وواژه ها خود به روشنی بیانگر این موضوع هستند که شاعرازسپری شدن ماه رمضان بسیار خرسند است ودر حال آماده شدن برای خوردن شرابِ انگوریست که درطول یکماه ممنوع بوده است.
🌳امّا بسیاری همچنان براین باورند که نه... منظور ِحافظ، شراب انگوری نبوده و نیست بلکه منظور اوازخُمخانه (مسجد) و منظور ازباده (شرابِ عبادت ومعرفت الهی) هست❗️
باید به این شارحان محترم یادآوری نمود که اگرمنظورشاعر ازخُم خانه، مسجد بوده، چرا این مساجد درماه مبارک رمضان، در جوش وخروش نبودند❗️
♦️مگرنه این است که درماه رمضان مساجد رونق بیشتری نسبت به ماههای دیگر دارند! چه دلیلی دارد که شاعر، مساجد رابعدازپایان ماه رمضان درجوش وخروش دیده است؟!
🔹️وبایدازاین شارحان خودشیفته این پرسش راپرسیدکه حافظ می بایست ازچه کلمات وواژه هایی استفاده می کرد تاشماقانع براین شوید که شاعر قصدِ شرابخواری دارد نه چیز دیگر⁉️
🥀اگر چه حافظ ازهرواژه ای روشن تر وواضح ترازاینها هم منظور خودرابیان می کرد بازاین عدّه برداشت های دلخواهِ خودرا کرده واحتمالاً چنین ادّعا می نمودند که حافظ دراینجا مزاح کرده وجدّی نمی گوید❗️
ساقی بیارباده که ماهِ صیام رفت
دردِه قدح که موسم ناموس ونام رفت.
🌺━━━━━━🌺
نوبه ی زُهدفروشان ِ گران جان بگذشت
وقتِ رندیّ وطَرب کردنِ رندان پیداست
نوبه ی زهدفروشان:
همان ایّام روزه داریست که زاهدان ریاکار،فرصت راغنیمت شمرده ومیدانی برای خودنمایی وتزویر کاری پیداکرده اند. برای این قشرمنفعت طلب، ماه رمضان ماه ناموس ونام وشهرت وثروت است چراکه بازارشان دراین ایّام پررونق تراز روزهای دیگراست.گران جان: سخت جان، عبوس و خودپسند،تندخو
«رند» دراصل کسی که لااوبالی وبی قیدوبندبوده باشد. اما حافظ به معنای آن ژرفا بخشیده وشخصیتی ساخته تادرمقابل ریاکاری زاهدان به میدان مبارزه اعزام نمایدوهیمنه ی پوشالی آنهارادرهم شکند.
"رند" کسیست که فرمولها وچارچوبهایی که جامعه،مذهب وسیستم حاکم،برای به بردگی گرفتن توده ی مردم طراحی کرده، درهم شکسته ومطابق طبیعت وذات خویش رفتارمی کند بی آنکه به دیگران آزاری رسانده باشد.رندان ِ وارسته در بینش حافظانه؛ به رغم داشتن ظاهرگناه آلوده، پاکباطن؛ نیک کردار ونیک گفتارانی هستندکه به سطح قابل قبولی ازهوشمندی وآگاهی رسیده اند .
🌿━━━━━━🌿
زمانی که آدمی، آن معصومیت ازلی راکه دردرون همگان؛ ازازل تاابد بوده کشف کرده وآن رابه روزرسانی کندپرهیزگاری وپارسایی خودبخود دررفتارو کردار اونمایان میگردد نیازی به چیزی تحمیل کردن و وادارساختن خود به معصومیت ازطریق تمرینات سخت زاهدانه وقدّیسانه نیست. آن خلوص ومعصومیت؛ پیشاپیش درفطرت همگان وجود دارد وکافیست بااندکی هوشمندی وآگاهی کشف، وگردوغبارآن زدوده شود تا آشکار گردد.
این نوع فضلیت، ازالطاف خداوندی بوده وازنوع پرورشی ودستکاری شده نیست. همانگونه که نفس کشیدن ما؛ گردش خون دررگها؛ تپیدن قلب وبسیاری از فعالیتهای درونی ما؛ هیچ نیازی به تلاش ودستکاری بیرونی ندارند وتابع قوانین پیچیده ی خاصی هستندکه ازدرک وفهم آدمی خارج است.
بی شک چنین فرزانه ای بدون ترس وواهمه؛ همواره درمنزل آرامش وسکون ورضایت ساکن خواهدبود.زاهدان وقدّیسان برعکس این موضوع، پیوسته باانجام رفتارهای سخت وآزارنده؛ سعی وتلاش می نمایندکه برای خود چهره ای پرهیزگارومعصوم وباتقوا نقّاشی کنند آنهاباتمام قدرت، ازترس ازدست دادن این مقام ساختگی؛ به شیوه های گوناگون حتّی حقّه بازی وتزویر متوسّل می شوند تاازاین چهره ی نقّاشی شده بشدّت محافظت کنند.
🌳آنهانیک میدانند که اگر برای یک لحظه هم غفلت کنند، تمام تقوا وفضلیتهای پرورشی را از دست خواهند. آنها در سکون وخلوص ومعصومیت باطنی منزل ندارند، چهره ی قدیسانه ی آنها طبیعی نیست، چیزی مصنوعی و قرار دادیست که بر خودشان تحمیل کرده‌اند.
✍️معنی بیت:
ماهِ رمضان سپری شد ونوبتِ زُهدفروشی و خودنمایی ِ زاهدان عبوس وتندخونیزگذشت.
اینک نوبتی هم که بوده باشد نوبتِ رندانِ باده نوش است که درایّام ماهِ رمضان نتوانسته اند آزادانه به عیش وعشرت بپردازند.
حافظ منشین بی می ومعشوق زمانی
کایّام گل ویاسمن وعیدِ صیام است
🌺━━━━━━🌺
چه مَلامت بود آن را که چنین باده خورد؟
این چه عیبست بدین بیخردی وین چه خطاست؟!
دراین بیت حافظ کسانی راکه باده خواری راعیب وایرادمی پندارند خطاب قرارداده ومی فرماید:
✍️معنی بیت: کسی که اینچنین باشورو شوق وصداقت وسادگی به باده خوری مشغول است وآزاری به دیگران نمی رساند، چرا باید موردِ سرزنش ونکوهش قرارگیرد⁉️
این دیگرچه عیب وایرادیست که به چنین باده نوش بی آزار روا می دارید ودچار رنج وزحمت می کنید؟ چرا مردم آزاری می کنید؟ این چه بی عقلی وچه خطائیست که مرتکب می شوید؟.
بهریک جُرعه که آزارکس اَش درپی نیست
زحمتی می کشم ازمردم نادان که مپرس!
🌺━━━━━━🌺باده نوشی که در او روی و ریایی نبود
بهتراززهدفروشی که دراو روی وریاست
این بیت رامی توان خلاصه ی جهان بینی وچکیده ی نگرش حافظانه دانست.🍷"باده نوشی" را هم می توان به معنایِ (عمل ِ نوشیدن ِ باده )وهم به معنای کسی که باده بنوشد درنظرگرفت، زهدفروشی هم همینطور.
✍️معنی بیت:
کسی که باده وشراب می خورد وهیچ ریاکاری نمی کند وآسیبی به کسی نمی رساند هزاربار بهتراز کسی هست که باروی وریا وفریبِ دیگران دست به زُهد فروشی می زند وبه آنچه که ندارد تظاهر وانمودمی کند.
🥀حافظ دراینجا به رسم ِ متشرّعین وفقها، درموردِ جایگاهِ زهدفروشی و باده نوشی فتوا صادرکرده وآنهاراارزیابی نموده است.
🌱امّامگر حافظ فقیه ومجتهد هست که اجازه ی صدور فتوا داشته باشد؟ اصلاً فقیه ومجتهد دینی، اجازه ی صدور فتوا راازکجا آورده اند⁉️
🔶️شایدپاسخ متشرّعین این باشد که آنها دراثرکسب معلومات ودانش دینی وسالها ممارست وتحصیل درحوزه های دینی به وبا تایید چندنفرمجتهدین وعالمان دینی، به این درجه نایل شده اند.
🌷بنابراین دوستداران حافظ نیز بنا به همین اصل می توانند به این پرسش اینگونه پاسخ دهند که : حافظ درمکتب قرآن📖 پرورش یافته،مسلکها وفرقه های دینی رابعضاً بصورت عینی وعملی وبعضی رابصورت علمی وپژوهشی تحقیق وتفحّص نموده ودرنهایت به درجه ای ازآگاهی ودانش رسیده است.
🔹️کسی که به مرحله ای ازدانش وعلوم زمانه ی خویش دسترسی پیدا می کند دردمقابل آگاهسازی مردم ،اخلاقیات ومسایل واجتماعی، احساس مسئولیت کرده واقدام به نظریه پردازی می کند.
تفاوت بارز مجتهد وحافظ دراین نکته هست که حافظ باورها وفتواهای خودرا به اجبار به مردم تحمیل نمی کند وبه مخالفین فتواهای خود مجازات درنظرنمی گیرد.
اومسلک ومرامی رابنیانگذاری کرده وبرسر در آن، این بیت را نوشته است:
هرکه خواهد گوبیا وهرکه خواهد گو برو
کِبر ونازوحاجب ودربان بدین درگاه نیست.🙆♂️درنظرگاه حافظ ریاکاری وتظاهر، نقطه مقابلِ اخلاص وراستی وازکثیف ترکارهاست. ریا درهرکاری به ویژه به رُخ کشیدنِ تقوا وزهد، ازفرومایگی های اخلاقیست وحافظ بیش ازهر چیزی ازآن بیزاراست.
ریاکاری یکی از دغدغه های فکریِ حافظ درتمامی دوران زندگی بوده است. چرا که او معتقد است ریاکاری، چاپلوسی، خودنمایی وزهدفروشی،رفتاری سرایت کننده است وبه سرعت درمیان مردم شیوع پیدامی کند.
♦️روشن است که شیوع این بیماری همانندِ تیشه ای بر ریشه ی اخلاقیّات بوده وهر جامعه ای را ازدرون می پوساند و حس بی اعتمادی ِ مخرّبی را در تمام سطوح جامعه ایجاد می کند. نمونه ی بارز این ادّعا جامعه ی امروزی ماست!
آتش زهدوریاخرمن دین خواهدسوخت
حافظ این خرقه ی پشمینه بینداز وبرو
🌿━━━━━━━━━━🌿ما نه رندانِ ریاییم و حریفانِ نفاق
آنکه اوعالِم سِرّاست بدین حال گواست
حریفان نفاق: دَغَل بازان ونیرنگ کاران، کسانی که دورو هستند.
عالِم سِرّ: داننده ی اسرار، خداوند
✍️معنی بیت:
ما رندان، هرگناهی هم که مرتکب شویم هرگز ریاکاری وتزویر نمی کنیم ونیرنگ بازنیستیم. این موضوع را خداوند که داننده ی اسرارپنهانیست بهترمی داند.
🌷شاید ظاهرما گناهکار باشد وظاهر زاهد منزّه وقدّیس❗️ هرگز نباید ازظاهر مردم دست به قضاوت زد. شاید کسی که وارد مسجد می شود با نیّتِ نامشروع مانندسرقتِ کفش بوده باشد❗️ومتقابلاً شاید کسی که به خانه ی فسادوفحشا قدم می گذارد به نیّتِ نجاتِ کسی وارد آنجاشده باشدکه درفساد غرق شده است❗️
برآستانه ی میخانه گرسَری بینی
مزن به پای که معلوم نیست نیّتِ او
🌺━━━━━━🌺فرض ایزد بگزاریم و به کس بد نکنیم
وآنچه گویند روانیست نگوییم رواست
فرض ایزدبگزاریم: بعضی ازمنفعت طلبان ویکسونگران، این عبارت را به معنی : " دستورات الهی و قوانین شریعت اسلامی" را انجام می دهیم معنی کرده اند!
درصورتی که این برداشت بنظر نادرست بوده وبا کل معنای این غزل که موضوعیت آن شراب انگوری🍷 هست مغایرت دارد.
شراب درشریعت اسلامی حرام محسوب شده وبرای کسانی که اقدام به تبلیغ، نگهداری ومصرف آن کنندمجازات سنگینی درنظرگرفته شده است.به عبارت ساده تر، ازمنظرشریعت، کسی نمی تواند شراب🍷 بنوشد وسپس درحالت مستی فرض ایزد بگذارد! وبه فرائض دینی بپردازد بنابراین منظور حافظ چیزی غیرازعبادت به سبک شریعت اسلامیست.
🌿━━━━━━🌿
🧪می دانیم که حافظ درانتخاب واژه ها دقت ووسواس فوق العاده خرج می کند ومعنای موردنظرودلخواه خود را از انتخاب درست واژه ها وچینش خاص آنهابدست می آورد.
♦️دراینجا می بینیم که حافظ، رندانه ازواژه ی" ایزد" استفاده کرده ومنظور او دلالت اذهان مخاطبین به مذهب ودین باستانی ایرانیان زرتشت هست.
"فرض ایزدبگزاریم" هیچ ربطی به احکام شریعت اسلامی ندارد بلکه رمزی حافظانه برای جویندگان بی تعصّب حقیقت است.
🌿برای رمزگشایی ازاین عبارت باید دانست که "ایزد" واژه ای اختصاصی بوده و قرنها قبل ازوجودشریعت اسلامی بکار گرفته شده است.
غالباً در اوستا از ایزدان مینوی و ایزدان جهانی یاد شده است. اهورامزدا، در سَرِ ایزدان مینوی و زرتشت در سَرِ ایزدان جهانی است.
ایزد را در پهلوی «یزد» و «یزدان» گویند. بنابراین منظور حافظ از "فرض ایزدبگزاریم" نماز خواندن وپرهیز ازشرابخواری به سبک شریعت اسلامی نیست بلکه مقصود همان (پندارنیک ،گفتارنیک وکردارنیکِ) مذهب زرتشت وفرهنگ ایرانیان باستان هست که اتفاقاً شرابخواری نیز دراین مذهب مجازشمرده شده است.
گفتم شراب وخرقه نه آئین مذهب است
گفت این عمل به مذهب پیرمغان کنند
✍️معنی بیت: ما دستورات واحکام ایزدی را(پندارنیک ،گفتارنیک وکردارنیکِ) انجام می دهیم وبه کسی بدی نمی کنیم. هرچه که گفتند انجام دادنش شایسته نیست ما هم لجبازی نکرده ونمی گوئیم شایسته هست، ماهم گردن نهاده وبه قوانین عرف جامعه پایبندیم به دروغ به ما رندان تهمت وافترا نزنید.گرمی فروش حاجت رندان رواکند
ایزد گنه ببخشد ودفع بلا کند.
🌺━━━━━━🌺
چه شود گر من و تو چند قدح باده خوریم❓️
باده از خون رَزان است نه از خون شماست❗️
خون رَزان: شراب وباده ای که ازانگورگرفته باشند🍷
خطاب به منتقدین وزاهدان است که خون خلق می نوشند وآن راحرام نمی دانند ولی عشقبازی رامنع می کنندوشراب خواری راحرام می شمارند.
✍️معنی بیت:
چه اشکالی دارد که من وتویکی دوپیاله شراب بخوریم⁉️چه اتّفاقی می افتد؟ باده که ازخون ِ شما تهیّه نشده تا نجس وحرام بوده باشد! باده ازانگور🍷 تهیّه شده وخوردن ِ آن هیچ اشکالی ندارد.
🌿همانگونه که می بینیم حافظ دراینجا بی هیچ ابهام وایهامی،عدم پایبندی خود به احکام شریعت را نشان داده و صفِ خود را از متشرعیّن کاملاً جدانموده است.
🌷حافظ پس ازروشن ضمیری ورسیدن به سطح والای آگاهی، با تحقیق وتفحصّ وتدبّر درفرهنگ باستانی، روایات وبه ویژه آیاتِ قرآنی📖 وسایرمذاهب ونظریات فلسفه های گوناگون، به جهان بینیِ خاصی نایل گردیده بود. کسی که به سطح والایی ازآگاهی می رسد اودیگربه هیچیک ازمذاهب سازمان یافته تعلّق ندارد اوبه کلیّات کائنات پیدامی کند.
🌿━━━━━━🌿
♦️او درگذرزمان خودبه تنهایی تبدیل به یک مکتب ومَسلکی فراشمول شد. مسلکی که زیرساختِ آن اندیشه های پرنیانی، گفتارپاک ورفتار پاک است وبرمحور عشق به محبوب اَزلی وبرمَدار انسانیّت و محبّت می چرخد وبه هیچ یک ازمذاهب وقومیّت ها وفرقه هاتعلّق ندارد،گرچه ازهرکدام ازاین مذاهب وادیان،لطایف حَکَمی ونکاتِ ظریف ولطیفی راجمع آوری کرده، صیقل داده وسپس به زبانی حافظانه به جویندگانِ حقیقت هدیه نموده است.
جنگِ هفتاد دوملّت همه راعذربِنه
چون ندیدند حقیقت رهِ افسانه زدند.
🌺━━━━━━🌺
این چه عیبست کزآن عیب خلل خواهدبود❓️
وَر بود نیز چه شد مردم بی‌عیب کجاست❗️
🌳این چه عیب است؟: درادامه ی بیتِ پیشین است. این چه ایرادیست که می گیرید (خطاب به متشرّعین است که درموردِ شرابخواری ایراد می گیرند)
کزآن عیب خلل خواهدبود:
چرامی گوئید شرابخواری ایراد وعیب است واز شرابخواری، اختلال، خرابی ، فساد و تباهی پدید می آید❓️
✍️معنی بیت:
این دیگرچگونه ایرادیست که به شراب می گیرید وبراین باورهستید که ازشراب خواری فساد وتباهی پدید می آید⁉️(اشاره به روایاتی که درموردِ اُمّ الفسادبودنِ شراب درنزدِ متشرّعین هست)
🌷درمصرع دوّم: اگرهم برفرض اینکه سخن شما راست بوده باشد وازشراب فساد برمی خیزد چه اشکالی دارد؟ مگرنه این است که انسان معصوم نیست و هرکسی یک ایرادی دارد؟ خوب ،ما مرتکبِ این گناه می شویم واین ایراد رانسبت به خودمی پذیریم! ایرادِ ماهم شرابخواریست مارابه حال خودرهاکنید.
🌿━━━━━━🌿
توضیح اینکه ،درمورد شرابخواری ومیزان حرام بودن آن، دربین علمای اهل سنّت نیز اختلافات عمیقی هست.
♦️بعضی ازعلمای تسنّن براین باورند که خداوند نفرموده که شراب حرام است، بلکه تنها فرموده که هنگامی که مست هستید به نماز نزدیک نشویدو از آن اجتناب کنید،
حتّی گویندکه ابوبکروعمرومعاویه وتعداد زیادی ازصحابه،اهل شرابخواری بوده وبه گناه کبیره بودن آن اعتقادی نداشتند.
🌿ازسوی دیگر حافظ معتقد است که متشرعیّن متعصّب درموردِ شراب🍷 و شرابخواری سیاه نمایی کرده وازاین موضوع سواستفاده می کنندتامردم رابتوانندتحت کنترل خویش درآورند.
🌿━━━━━━🌿
🥀حافظ براین باوربودکه درمورد شرابخواری، شیخ وزاهد،کاسه ی داغ تر ازآش شده وبه دروغ آن راگناهی بزرگ برشمرده انددرحالی که گناه بزرگ، همان ریاکاری وتزویروتظاهر درلباس دیانت هست که خودشان روزانه بصورت مستمر مرتکب می شوند!خداوند در روزجزا همانندِ متشرّعین سختگیری نخواهدکرد وگناه شرابخواران بخشیده خواهدشد.
هاتفی ازگوشه ی میخانه دوش
گفت ببخشند گنه می بنوش🌷بنابراین حافظ به اتّکای رحمتِ بی پایان ِ ایزدی وبه پشتوانه ی اینکه در بعضی مذاهب، مثل زرتشت ومسیحیت، شراب حلال شمرده شده،چنین بی پروا می فرماید:
زاهدشرابِ کوثر وحافظ پیاله خواست
تادرمیانه خواسته ی کردگارچیست.
🙏🌹
🌿━━━━━━━━━━🌿
نِیِستان در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۱۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سبا:
دادِ تو وا خواهم از هر بی‌خبر
داد که دْهَد جز خدای دادگر
(مثنوی معنوی : به تصحیح رینولد نیکلسون)
محمد در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۳۱:
سلام
ببخشید تو کتاب حافظ در بیت دوم نوشته کمان ابروی ما را گو بزن تیر
ولی اینجا کمان ابرویت را گو بزن تیر
حالا من موندم کدوم درسته هرچی تو اینترنت سرچ میکنم نوشته کمان ابرویت
معنیش با هم تفاوت دارن
لطفا راهنمایی کنید
با تشکر
فتح اله پهلوانزاده در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۴۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵:
باسلام منظور گران جانی چیست
ناشناخته در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:
یونانیان ،
ناشناخته در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۳۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:
1-
نخست درود می فرستم به مسعود گرامی که دفتر را از تملک یونایان بدر آوردید
2-
به عرض جناب شایق میرسانم ، عاشق شدن به دختر همسایه در زمان شیخ نیز همانند امروز مرسوم بوده است.
3-
ماهیان بی گمان در آب می زیند و مرغان بیش و کم در هوا، می فرماید دریارا نصیب ماهیان کرده است و هوا را به مرغان ارزانی داشته است.
ایمان خراسانی در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۰۶ دربارهٔ مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۹:
بیت دوم به بر ناسزا شدی درست است
مصراع دوم بیت نخست نیز وزن نادرست به چشم می آید
روفیا در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۱۱ - مدافعهٔ امرا آن حجت را به شبههٔ جبریانه و جواب دادن شاه ایشان را:
در تردد مانده‌ایم اندر دو کار
این تردد کی بود بی‌اختیار
این کنم یا آن کنم او کی گود
که دو دست و پای او بسته بود
هیچ باشد این تردد بر سرم
که روم در بحر یا بالا پرم
این تردد هست که موصل روم
یا برای سحر تا بابل روم
پس تردد را بباید قدرتی
ورنه آن خنده بود بر سبلتی
اینجا شاید مراد مولانا از طرح مساله اختیار، اختیار در مقابل جبر نباشد، هر چند نگاه شیطان یک نگاه جبر گرایانه است، جبر به معنای تقدیر از پیش تعیین شده.
شاید میخواهد بگوید تو قدرتی داری، هر چند این قدرت تو جوهری نیست و عرضی است و به تو آن را داده اند. ولی بدان و آگاه باش که در حال حاضر این قدرت به تو تفویض شده است و به نسبت قدرتت مسوولی. پس برو و قدرت هایت را بشناس و در نهایت بهره وری قدرتت را به کار بگیر و مسوولیت عواقب به کارگیری یا به کار نگرفتن آن را به عهده بگیر.
روفیا در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۵۷ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۸۸ - بیان آنک عهد کردن احمق وقت گرفتاری و ندم هیچ وفایی ندارد کی لو ردوالعادوا لما نهوا عنه و انهم لکاذبون صبح کاذب وفا ندارد:
از کمی عقل پروانهٔ خسیس
یاد نارد ز آتش و سوز و حسیس
چونک پرش سوخت توبه میکند
آز و نسیانش بر آتش می‌زند
ضبط و درک و حافظی و یادداشت
عقل را باشد که عقل آن را فراشت
دو نقصانی که موجب می شود خطاهای پیشین را باز تکرار کنیم عبارتند از نقصان در درک و یادداشت.
نخست عاجز از تجزیه و تحلیل رفتارها و بازخوردهای رفتارهایمان هستیم و همچون اکثرهم لایعقلون برای کسب آرامش موقت به یک سری تجزیه و تحلیل های سطحی و پوچ که راستی هیچ چیزی در آن ها نیست پناه می بریم.
دو دیگر فراموشکاریم. بازخوردهای ناخوشایند که سراسر به ضررمان است را به باد فراموشی می سپاریم. این هم یحتمل ریشه در همان کمبود نخست دارد. اگر راستی مشکل را فهم کرده بودیم و می دانستیم از کجا خوردیم و دردمان می آمد که چگونه با دست خود خود را هلاک کردیم فراموش نمی کردیم.
فراموش می کنیم چون چیزی در درونمان می گوید تقصیر فلانی بود، او با همه بد می کند، تقدیر چنین بود....
و ناخودآگاه به این نتیجه می رسیم که هیچ قاعده ای وجود ندارد و من چه می توانم یاد بگیرم اگر هیچ قاعده ای نباشد. هر لحظه صاعقه ای بر سرم فرود می آید و من هیچ برنامه ریزی ای نمی توانم داشته باشم.
روفیا در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۳۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۱۱ - مدافعهٔ امرا آن حجت را به شبههٔ جبریانه و جواب دادن شاه ایشان را:
گفت سلطان بلکه آنچ از نفس زاد
ریع تقصیر است و دخل اجتهاد
نمی دانم یعنی چه
خخخ...
ورنه آدم کی بگفتی با خدا
ربنا انا ظلمنا نفسنا
خود بگفتی کین گناه از نفس بود
چون قضا این بود حزم ما چه سود
این نگاه آدمانه و نگاه مسوولانه است. که مسوولیت رفتارهای خود را به عهده بگیریم و چونان بزدلان و فریبکاران به دوش این و آن نیندازیم. اگر آدم آدم نبود می گفت این گناه از نفس کافر برخاست و قضا چنین رفته است که نفس طغیانگر و سرکش باشد و هوشیاری ما صرفه ای نبرد.
هم‌چو ابلیسی که گفت اغویتنی
تو شکستی جام و ما را می‌زنی
؟!
نیم بیت دوم پرسشی است.
این نگاه ابلیسانه است. تو نفس را اغواء کردی. مگر هیچ چیز بدون اراده و آگاهی خدا روی می دهد؟ پس تو مسبب همین تواضع نکردن منی آنگاه مرا ملامت می کنی؟
تفاوتی که در سبک و روش زیست روی زمین تفاوت بنیادین ایجاد می کند. ابلیس هم پر بیراه نمی گوید ولی تفاوتی که تفاوت ایجاد می کند فروتنی و نیستی ای است که در نگاه آدم و گردنکشی و قلدری ای که در نگاه ابلیس است.
نگاه نخست ما را بر آن می دارد تا مدام به خود برگردیم و خود را correct کنیم. نگاه دیگر جز صلبیت و جمود و زیست یکنواخت و ملال آور چه ثمره ای دارد؟
گرد خود برگرد و جرم خود ببین
جنبش از خود بین و از سایه مبین
مسعود کاظمی در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:
بسمه تعالی,بیت اوّل؛ اوّل بر وزن افعل یعنی: آن چه قبل از آن چیز نمی باشد./ دفتر: اسم, مفرد می باشد. با « دفاتر» جمع می باشد؛ گفتند: اصل فارسی دارد یعنی دپتر./ نام: اسم./ ایزد: خدا. / دانا: عالم. / صانع: آن که بنا (را) خوب درست می نماید. / پروردگار: ربّ. / حَیّ: زنده. / توانا: قادر. والسَّلام.
فرزاد در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۳۴:
در معرفی خواندگان این آهنگ تریوله اینرا به بالاترین زیبایی خوانده ولی در بالا امکان اضافه کردن ان نیست چون تریوله جزو لیست خوانندگان نیست . لطفآ این کمبود را تصحیح کنید
پیوند به وبگاه بیرونی
یک نفر کارمند در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۱:
با سلام و عرض ادب . دقت کنید آقای ابوالفضل نوشته: احتمالاً ، این غزل در باره امام زمانه صددرصد که نگفته. این لامذهبی و دنیاطلبی بعضی ها که چرت و پرت میبینند و چرت و پرت می شنوندکه حتی حاضر نیستند و به کسی اجازه بیان اظهار نظر بدهند . هرکسی کاملا آزاده دراین دنیا هر نظر خواست بدهد . درسته که حافظ سنی هست ولی شعری که گفته به این موضوع هم میخورد و میتوان از آن استفاده کرد. نام حافظ . بجهت حفظ کل قران است و شعرهای قرآنی می گوید و طبیعی تر و اصلح تر اینست که با مسائل معنوی مقایسه شود نه مسائل دنیوی ولی دنیا طلبان دلشان میخواهد این عشق و عاشقی را به زن و دنیا طلبی فقط تفسیر کنند. و هیچ جایی برای مذهب باقی نگذارند . اتفاقا این گیج کنندگی اشعار حافظ بخاطر معنویت نهفته آن است. خدا نگهدار
زهره نامدار در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۰۱ دربارهٔ وطواط » غزلیات » شمارهٔ ۳:
ای مهنت عاشقان فراقت
وی نعمت مفلسان وصالت
کلمه ی مهنت درست است؟ نباید محنت بجای أن باشد؟
جعفر عسکری در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۴۲ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۱۶:
سلام
مصرع دوم بیت اول "گله" درسته
کاش علائم سجاوندی در تمام ابیات به کار گرفته بشه تا خواندن و درک مفهوم بیت ها بهتر شه
لیام در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۱۵ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۸۳:
راست می گویی
من اگر به جای فروغی بودم ، به جای :
کمان نهم به کمان زلف ز نیروی عشق
می نوشتم :
کمان زلف به نیروی عشق بر گیرم
تو گر نشانهٔ تیر نگاه من باشی
کمال داودوند در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۶ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۵۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲:
روح شاد
جمع این رباعی از 8778
آرش در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۶ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۴۱ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » حکایت طاووس » قصه رانده شدن آدم از بهشت:
در برخی نسخه ها بیت جای باشد پیش جانان صد هزار .....اینگونه آمده است
جان چه باشد پیش جانان صد هزار. جان بی جانان کرا آید به کار
* در صفحه 364 منطق الطیر تصحیح دکتر پورنامداریان در شرح مصراع ((کاولین چیزی دهند آنجا جگر )) آمده است که این مصراع اشاره دارد به حدیثی از رسول اکرم ص : اولین چیزی که اهل بهشت خورند بهترین و خوشمزه ترین بخش جگر ماهی است الجامع الصغیرجلد 1 صفحه 432
اهل راز منظور طالبان قرب الهی هستند
جگر خوردن یعنی درد کشیدن چون اهل جنت هر چند به بهشت می رسند اما پیوسته از اینکه از دیدار حق محرومند رنج میکشند
آرش در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۶ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۱۹ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » حکایت طاووس » حکایت طاووس:
خانه نفس است خلد پر هوس . عطار در این مصراع صفت پر هوس را برای بهشت آورده است از این نظر که عارفان بهشت را نیز چون جهنم مانع وصال حق میدانند و جایگاه هوس و عقیده دارند عارف تنها خدا را برای خودش و وصال به او عبادت میکند نه بهشت و ترس از جهنم . بهشت چون دارای نعمت های بسیار است نفس را به هوس می اندازد
همیرضا در ۸ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۴۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۳۳: