گنجور

حاشیه‌ها

 

سلام علیکم.
گمان کنم مصرع سوم اینچنین است: از آن ترسم که غافل پا نهی باز

علی محمد در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۲۳:۲۷ دربارهٔ دوبیتی شمارهٔ ۱۹


با عرض سلام
فکر کنم مصرع دوم بیت دوم اینچنین باشد:بباید کشتن و هشتن در این دشت

علی محمد در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۲۳:۱۶ دربارهٔ دوبیتی شمارهٔ ۱۵


حکایتی زدهانت بگوش جان امد درست است

Anonymous در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۲۰:۴۳ دربارهٔ غزل ۴۰۵


حبیب = دوست
مُهیمَنا = ای ایمن کنند ه از ترس (خدوند)
خدارا مددی = برای رضای خدا کمک کنید
ای رفیق ره = ای همسفر
عَلَم = پرچم ، دفش
خرد = عقل
دمساز = هم نفس ، همدم
سرشک = اشک
که = چه کسی
خانگیست غمازم = سخن چین من، خودمانی است. ( اشک من است!)
چنگ زهره = ستاره ناهید نوازنده فلک
معنی بیت ۱: هنگام نمازی که درشام غربت و دوری ازوطن و یار می خوانم با گریه های غریب وار ماجرای دوری خود را بیان می کنم.
معنی بیت ۲: به یاد یار و وطن، چنان زار گریه می کنم تا از جهان شیوه و رسم سفر رفتن را نابود کنم.
معنی بیت ۵ :عقل مرا پیر حساب نمی کند و جوان می داند زیرا می بیند با محبوبی جوان و زیبا ،مهر می ورزم.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۱۵ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۳۳۳


پیک راستان = قاصد عاشقان راستین
گل = محبوب
بلبل دستان سرا =عندلیب خوش آواز، عاشق
محتشم = بزرگوار ، محبوب
گدا = در این بیت عاشق
پادشاه = استعاره از معشوق
مامحرمان خلوت انسیم = ما بیگانه نیستیم بلکه ا زآشنایانیم بنا براین خبر محبوب را بگو
تو تیا = سرمه چشم ، گیاهی که نوربخش چشم است.
معاینه = آشکارا ، درمان
مویه = ناله
دوش = دیشب
مرغ چمن = بلبل
آخر = بالاخره ، فی الحال
واقف = آگاه
چه رفت = چه پیش آمد؟ ، چه اتفاق افتاد؟
دیگرت = بار دیگر تو را
ادای خدمت = رساندن ابلاغ بندگی و سلام
غنی = ثروتمند، دارای مقام شاه
پادشاه حسن = محبوب زیبا
معنی بیت ۴ : مصراع اول به دو صورت نوشته شده :
۱- هر کس که گفت خاک ره او نه توتیاست / گو این سخن معاینه در چشم ما بگو
به آن کسی که گفت خاک راه یار، روشنی بخش چشم نیست، بگو این گفتار را آشکارا در برابر دیده ما بازگو کند!
۲- آنکس که گفت خاک ره دوست توتیاست / گو این سخن معاینه در چشم ما بگو
به آن کسی که گفت خاک راه یار، روشنی بخش چشم است، بگو این گفتار را برای شفای چشمان ما بازگو کند!
معنی بیت ۵: به آن کسی که از رفتن به میخانه معرفت ما را منع می کند بگو که این ایراد و گله را در نزد پیرو مرشد ما بازگو تا با هدایت او دست از انکار ما بازداری.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۱۲ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۴۱۵


شد = رفت
بی جرم = بدون گناه، بی جهت ، گناه نکرده ، تقصیر نداشته
برنجید = آزرده خاطر شد
خدا را = برای خدا
صفایی بکنیم = صلح و صفا کنیم ، کدرورت را ازدل برکنیم، به رسم درویشان دست او را بوسه دهم.
مدد = یاری، کمک
خاطر رندان = توجه باطنی اهل معرفت
ورنه = وگرنه
صعب = دشوار
خطایی بکنیم = راه نادرست برویم
طایر کم حوصله = سالک تازه کا رو کم تجربه
کاری نکند = از او کاری ساخته نمی باشد، بدون اثر است
طلب = درخواست
سایه = عنایت
میمون = مبارک
هما = مراد پیرو مرشد
معنی بیت ۲: دلِ بیمار از دست رفت. ای رفیقان! مساعدتی بکنید تا پزشکی بر بالینش بیاوریم و درمانش کنیم.
معنی بیت ۴: نهال شادمانی خشک شد ، راه میخانه را به من نشان بده تا درآب و هوای شادی بخش آن پرورش بیابم و رشد کنم
این شعر ، یک بیت دیگر هم دارد:
در ره نفس کز او سینه ما بتکده شد / تیر آهی بگشاییم و غزائی بکنیم
مفهوم بیت : از روی پشیمانی ، آهی بکشیم و بانفس سرکش جنگ کنیم و آنرا به هلاکت برسانیم.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۰۹ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۳۷۷


گلعذار = گل چهره
گلستان جهان = گلزار گیتی
این چمن = جهان
سرو روان = یار محبوب
دورم باد = از من الهی دور باشد( فعل دعایی)
رَطل = پیمانه
رطل گران = پیمانه سنگین
قصر فردوس = کاخ بهشت
پاداش عمل = جزای کردار
دیر مغان = صومعه پیر مغان محفل سالکان
نقد بازار = سود و زیان تجارت
دولت صحبت = نعمت همنشینی
مکان = عالم بالا و هستی
مَشرَب = آبشخور بهره نصیب
طبع = قریحه
خدا را = محض رضای خدا (را اختصاص )
معنی بیت ۲: هم صحبتی مردم ریاکار از من دور باشد و از تمام اموال سنگین دنیا همین پیمانه سنگین می عشق مارا کفایت می کند.
معنی بیت ۵: حال وضع حاضر دنیا را ببین و خوشی و رنج آن را تماشا کن. اگراین سود و زیان برای شما کافی نباشد، برای ما کافی است.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۶:۰۱ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۲۶۸


غزال رعنا = استعاره از محبوب زیبا
شکر فروش = استعاره از یار شیرین لب
طوطی شکرخا = استعاره از شاعر شیرین سخن
مگر = همانا
شیدا = شیفته
عندلیب = بلبل
عندلیب شیدا = استعاره از عاشق سرگشته
رنگ آشنایی = شیوه دوستی و مهر
سهی قدان = راست قامتان
باده پیمایی = باده خوری
وضع = قانون
معنی بیت ۱: ای صبا با مهر و محبت به آن محبوب زیبا بگو که ما را آواره و سریه کوه و بیابان از عشق خود کرده ای.
معنی بیت ۲ : دلبر نوشین لب و شکردهان که زندگی او دراز باد چرا از طوطی گویای خود، این شاعر شیرین سخن دلجویی نمی کند و با مهر و محبت از حال او نمی پرسد.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۵۹ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۴


مشاطه = آرایشگر
حُسن طرب = شادی
می پرستان = می خواران
خیال = فکر
لطف = احسان
لعل مذاب = می
معنی بیت ۴: طبیعت چالاک که درترتیب و تزیین مانند آرایشگر است ، درباره کیفیت های عجیب و حالات غریب می فکری کرد و دید که حالات مذکور درگلاب نیست پس گلاب را در برگ گل نهان کرد به حدی که تا آتش به گل نرسد قطره ای گلاب پس نمی دهد.
معنی بیت ۵: شاهد و مطرب کف می زنند و مستان می رقصند و نازو عشوه ساقی هم از چشم باده نوشان خواب ربوده است.
معنی بیت ۶: اگر آن ماه ، مشتریِ اشعار حافظ گردد، شعر حافظ درهرمجلس خوانده می شود ، آنقدرپرشور که گویی به گوش زهره آواز موسیقی و شعر می رسد.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۵۷ دربارهٔ شمارهٔ ۲


نفحه = بوی خوش
معنبر = معطر (عنبر آگین )
برافشانم = نثار کنم
هیهات = دور و بعید است ( صوت ، شبه جمله)
صنوبری = مخروطی شکل ، محکم و استوار
به شکرانه = برای شکرگزاری
به جان او = به جان او قســم
وگر = هرگاه
چه باشد؟ = چه می شود؟
بار = اجازه
در = درگاه
معنی بیت ۱: ای باد صبا اگر گذرت به مملکت دوست افتاد ، از گیسوی عطر آگین دوست برای من بوی خوش بیاور!
معنی بیت ۵: دل من که همیشه محکم و استوار بود، از اندوه و دریغ ندیدن قد موزون و رسای چون صنوبر دوست برخود مانند بید می لرزد و نگران است.
معنی بیت ۷: چه می شود اگر دلش از بند غم فارغ و آزاد گردد زیرا حافظ نغمه سرا بنده و چاکر و جزو غلامان محبوب یار می باشد.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۵۴ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۶۱


روی و ریا = خود نمایی، تظاهر
عمریست = روزگار درازی است
را ه غم = راه غم عشق
رو نهاده ایم = گام برداشته ایم
خلق = مردم
به یکسود نهاده ایم = ترک کرده ایم
نامـوس = آبرو
مه رو = زیبا روی معشوق
زنجیر و بند = حبس، گرفتاری
قیل و قال = بحث و گفتگو
رَواق = محراب ، پیش خانه ،مدرسه
اشارت = توجه
دو نرگس جادو = چشم هوس انگیز یار
دو سنبل هندو = زلف سیاه محبوب
سِحر چشم = افسون دیده محبوب
چه بازی کند = چه نقش خواهد زد، چه خواهد کرد
بنیاد = اساس کار
کرشمه = غمزه
گوشه ابرو = گوشه کمان ابرو
گوشه امید = کُنج خانه امیدواری
نَظّارگان ماه = تماشاگران ماه
چشمِ طلب = چشم درخواست
حافظا = ای حافظ ( منادا )
دل سرگشته = دل عاشق

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۵۲ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۳۶۵


صبا = باد صبا
تهنیت = تبریک (مصدر باب تفعیل)
ناز = آسایش
طرب = شادی
مسیح نفس = جان بخش عیسی دم
نافه گشای = عطر افشان
برفروخت = شعله ور کرد
نیوش =( از مصدر نیوشیدن = شنیدن) سخن بپذیر
هاتِف = آواز دهنده غیب
زهد ریا = پارسایی ریاکارانه
نافه گشا = عطر آگین
خروش = فریاد ، نغمه
مجموع = وحدت
مگر = همانا
به هوش = هوشیار
سوسن = گیاه سوسن
معنی بیت ۱: باد صبا بمناسبت فرارسیدن زمان شادی و عیش و نوش برای گفتن مبارک باد پیش می فروش آمد که بهار را تبریک گوید.
معنی بیت ۳: باد بهاری آتش تنور لاله را چنان شعله وردکرد که از حرارت آن غنچه در عرق غوطه ور شد و گل سرخ برشاخه شروع به جوشیدن کرد.
معنی بیت ۶: نمی دانم سوسن سفید آزاد از مرغ سحری چه شنید که با دارا بودن ده زبان، ساکت و خاموش شد!

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۴۹ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۱۷۵


بطور کلی شاعر صوفی است و افکار صوفیانه خود را به شعر در آورده است این اشاعر پر از مطالب غلط است بخصوص جریان این که حضرت امیر از ابن ملجم بدش نمی آید و او را آلت حق می داند که در این صورت از هیچ جنایت کاری نمی توان بد گفت. و هر کس دیگری را به زند یا به ناموسش تجاوز کند می تواند بگوید من آلت حق ام با من دشمنی نکن. نتیجه افکار جبری شاعر بهتر از این نمی شود.

فاضل در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۳۹ دربارهٔ بخش ۱۶۷ - گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیر المومنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردم


م‍ژه های چشم شوخش به نظر چنان نماید
که میان سنبلستان چمد آهوی ختایی

دکتر عجم در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۴:۲۰ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۲۹۵


میان صخره وخارا اثر دارد اثر دارد

ج.امیدی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۴:۰۳ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۵۶۳


این حاشیه نویسی را تعطیل کنید و فرصت اظهار نظر به افراد منحرف و بی دین ندهید.

فاضل در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۰۹ دربارهٔ بخش ۷ - گفتار اندر ستایش پیغمبر


غالیه خط = پیچیدن مکتوب ( نامه نوشتن )
ورق هستی = طومار زندگی
ثمر وصل = میوه وصال محبوب
دهقان جهان = باغبان جهان هستی
کاج = کاش ( آرزو داشتم )
آمرزش نقد = مغفرت فی المجلس و نقدی
را ( حرف اضافه) = برای
حور = استعاره از محبوب زیبا روی
مصطبه عشق = سکوی میخانه محبت
تنعم : ناز و نعمت
باغ ارم : باغ شداد پسرعاد
نوش لب = یار نوشین لب و شیرین دهان
کِشت = کِشتزار
دَنی = دون ، فرو مایه
دل دانا = دل آگاه به اندوه دنیا
خوبی ( حاصل مصدر) = زیبایی
هشت = رها کرد
معنی بیت ۱: اگرآن محبوب که خط چهره اش مشکین می باشد به ما نامه ای می نوشت و احوالپرسی می کرد روزگار طومار زندگی ما را در هم نمی پیچید و مارا هلاک نمی کرد.
معنی بیت ۷: کسانی که در لباس دانش و دین داری هستند، آلودگی دامن آنها موجب تباهی جهان است. کجاست سالک و رهروی پاکیزه سرشت که مارا راهنمایی کند.
این شعر ، بیت دیگری هم دارد :
تنها نه منم کعبه دل بتکده کرده در هر قدمی صومعه ای هست و کنشتی
معنی بیت: تنها من نیستم که کعبه دل را بتخانه کرده ام بلکه در هر قدم در هر جا یک صومعه و کنشت عبادت وجود دارد و رو به سوی او دارند.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۰۴ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۴۳۶


جام جم = استعاره از دل و ضمیر مرد حق
پیر مغان = رهبر روحانی
حکیم = دانا
مکان = منظور، این عالم
بیدل = عاشق
قدح باده به دست = قید حالت یعنی درحالت عرفانی بود
آینه = ضمیر آگاه عارف
جام جهان بین = ضمیر آگاه عارف
گنبد مینا = کنایه از آسمان
می کرد ( در گنبد مینا می کرد) = می ساخت
معنی بیت ۱: سالها بود که دل از ما جام جم و آینه اسرار را می خواست. آن چیزی که خودش داشت از بیگانه طلب می کرد.
معنی بیت ۲: این دل گوهری را می خواست که از این عالم خارج بود ولی آن را از گمشدگان وعقل گرایان و مدعیان معرفت که بر ساحل دریای اسرار وجود سرگردانند درخواست می کرد!

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۵۹ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۱۴۳


دُرج = صندوقچه
تا چند = تا کی
معنی بیت ۱: هر اندازه غم هجران و عشق خود رابا پزشکان در میان نهادم، نتوانستند بیچارگان عالم عشق را علاج کنند.
معنی بیت ۲: به آن گلی که هرلحظه در دست کسی است و یاری که هر لحظه با کسی همنشین می باشد بگویی از بلبلان عاشقت شرم داشته باش.
معنی بیت ۴: مُهر محبت بر صندوقچه معشوق نخورده است زیار در محبت او نقصانی پیش آمده و آن نام و نشان سابق را ندراد. ای خدا مبادا که رقیبان به آن دستبردی زده و به مراد خود رسیده باشند و جانان مرا از من دلسرد کرده باشند!
معنی بیت ۵: ای ولی نعمت و ای جانان در سفره وصل تو ما تا چه موقع از محرومان باشیم؟
معنی بیت ۶: حافظ اگر نصیحت ادیبان را گوش می کرد شیدا و دیوانه جهان نمی شد.

ملیحه رجائی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۵۵ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۳۸۳


دلشدگان = عاشقان
حریف = هم پیشه ، همکار
رفیق سفر = رفیق راه
مروت = انصاف ، جوانمردی
فرو گذاشت = رها کرد
سود = خیال
کِلک = قلم
معنی بیت ۱: یار سفر کرده دلدادگان را اطلاع نداد و از همکار و رفیق راه خود یادی نکرد.
معنی بیت ۲: با بخت و اقبال من شیوه جوانمردی و انصاف را رها کرد و یا یار من در راه راست معرفت که شیوه محبت و وفاست گام نگذاشت.
معنی بیت ۶: من دراه او ایستادم تا مانند شمع جانم را یک لحظه فدای او کنم اما محبوب مانند باد نسیم از جلوی من عبور کرد.

ملیحه رجایی در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۸۹ ساعت ۱۱:۵۱ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۱۴۰


[صفحهٔ اول] … [۲۹۲۵] [۲۹۲۶] [۲۹۲۷] [۲۹۲۸] [۲۹۲۹] … [صفحهٔ آخر]