گنجور

حاشیه‌گذاری‌های فرهود

فرهود


فرهود در ‫۹ ماه قبل، شنبه ۱ مهر ۱۴۰۲، ساعت ۰۷:۵۷ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۴۱:

این نقد بگیر و دست از آن نسیه ...

این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار  >>    این نقد بگیر و دست از آن نسیه بشوی

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، جمعه ۳۱ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۵۱ دربارهٔ سلطان ولد » ولدنامه » بخش ۲۵ - در بیان آنکه چون خدا خواهد که قومی را هلاک کند خصمان را در نظر ایشان خوار و بی‌مقدار و اندک نماید اگرچه بسیار و بی‌شمار باشند و یقللکم فی اعینهم لیقضی الله امراً کان مفعولا:

نی ز یک پشه کشته شد نمرود؟ هیچ لشکر نکرد او را سود

این بیت شاید اینطور بوده است:

نی ز یک پشه کشته‌شد نمرود؟      هیچ لشکر کرد او را سود؟

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۲۲:۵۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

 گاهی آیینه و گاهی آینه. در اشعار مولانا دهها و صدها بار کلمه آینه استفاده شده‌است که اگر «آیینه» به جای آنها بگوییم ریتم و آهنگ شعر به هم می‌خورد. مانند:

هر جا که بینی شاهدی، چون آیِنه پیشش نشین

بنابراین این بیت حافظ هم بدین شکل آهنگین‌تر است:

آیِنه‌یِ سکندر، جام می است بنگر

یک مثال دیگر از شعر حافظ:

حسن روی تو به یک جلوه که در آینه کرد

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۰۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۹ - گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست:

«گر بوَد اندیشه‌ات گل، گلشنی»

من این مصرع را اینجور بیشتر شنیده‌ام.

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۷ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۵۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۹ - گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست:

زبان فارسی امروز غلطهای زیادی دارد مثل حالت «فعل نهی» نگو، نکن، نرو و ... که امروز ما استفاده می‌کنیم اما قدما این را هرگز استفاده نمی‌کرده‌اند و از «میم» برای حالت نهی استفاده می‌کرده‌اند؛ مانند مگو، مکن، مرو ....

در زمین مردمان خانه مکن / کار خود کن کار بیگانه مکن (از همین صفحه)

 نون را فقط برای حالت نفی استفاده می‌کرده‌اند مانند نمی‌گویم، نمی‌دانم و ... .

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، جمعه ۲۴ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۱۴ در پاسخ به مصیب دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۰:

در گذشته آیینه را از فلز می‌ساخته‌اند بنابراین زنگ می‌زده است. 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۴۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۷۴:

هر که چون گل ز آتش آب نشد ...

هر که چون گل ز آتش آب نشد

 

منظور گلاب است

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۱۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۶۷:

در عنایات خویششان بکشید جرمشان را به جای کار نهاد

جرمشان را به جای کار نهاد

 

کار: خدمت

 

مصرع یعنی: خطایشان را خدمت انگاشت

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۰۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۶۵:

چه زمان باشد آن زمان که بلرزد ...

چه زمان باشد آن زمان، که بلرزد ز تو زمین

 

چه زمان یعنی عجب زمانی، وه چه زمانی

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۹:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵۹:

ز خار چون و چرا این زمان چو ...

به باغ جنت وصلش، چرا توانی کرد

چرا: اسم مصدر از چریدن

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۹:۳۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵۸:

دهان و دست به آب وفا کی ...

که دم دمش، می جان در دهان نمی‌آید

 

دم دم: هر لحظه، پیوسته، هر دم

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۴۹ دربارهٔ سعدالدین وراوینی » مرزبان‌نامه » باب چهارم » داستانِ موش و مار:

مادر گفت : «اگر تو مقاومتِ ...

از شعاعِ آفتاب که در روزن افتد بر بام، آسمان نتواند شد

 

آسمان شدن یعنی بالا رفتن

معنی این قسمت: با اندک نوری که از سوراخ بام داخل می‌آید نمی‌توان به بالای بام رفت.

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۸:۱۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۸۷:

وآن کس که سبال می‌زدی بر عشق

در عشق، شهیر مرد و زن گردد

 

سبال زدن: کنایه از مسخره کردن

سبال مالیدن: کنایه از لاف زدن

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، شنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۱۱:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۸۷:

جولاهه یعنی بافنده، نساج، کسی که از تارهای پشم، کتان و ...  پارچه یا دیگر منسوجات می‌سازد.

جولاه ترک ‌ِجولاهی کند برای طلبِ وزیری‌، همه عالم برهنه و عور بمانند. (فیه‌ما فیه‌)

 

ارتباط جولاهه و تار در این بیت مربوط به این است؛

جولاهه تردامن ما تار بدرید

می‌گفت ز مستی که تر از تار ندانم

شاید مولوی جولاهه را برای این منظور در این شعر استفاده کرده که انجام این شغل دقت زیادی لازم دارد که با مستی در تضاد است. (جولاهه‌ی مست) ترکیب طنزی را بوجود می‌آورد.

 

لینک به ویدئو ؛  در شرح معنی شغل جولاهه که در عنوان این ویدئو در  لینک یوتیوب به اشتباه ریسندگی نوشته شده است. ریسندگی، رنگرزی و جولاهگی ۳ شغل (یا فرآیند) متفاوت بوده‌اند.

 

 

 

فرهود در ‫۹ ماه قبل، شنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۲، ساعت ۰۳:۰۷ دربارهٔ مولانا » فیه ما فیه » فصل هفتادم - دلدارم گفت کان فلان زنده به چیست‌؟:

ترجمه به فارسی:

دلدارم گفت کآن فلان زنده به چیست؟ فرق بین پرندگان و بالهایشان با بالهای عاقلان این است که پرندگان در جهتی از جهات پرواز می‌کنند اما عاقلان از جهات پرواز می‌کنند. برای هر اسبی طویله‌ای است و برای هر چارپایی اصطبلی و برای هر پرنده‌ای لانه‌ای. واللهُ اعلم.

 

 باید به تفاوت معنی حروف «مِن» و «عن» که هر دو به فارسی (از) ترجمه می‌شوند دقت کرد؛ پرندگان در جهتی از جهات پرواز می‌کنند ولی عقلا از جهات.

هر کبوتر می‌پرد در جانبی

این کبوتر جانب بی‌جانبی (مولوی)

 

۱
۹
۱۰
۱۱
sunny dark_mode