گنجور

غزل شمارهٔ ۲۵۵

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

یوسف گم گشته بازآید به کنعان غم مخور

کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

ای دل غمدیده حالت به شود دل بد مکن

وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور

گر بهار عمر باشد باز بر تخت چمن

چتر گل در سر کشی ای مرغ خوشخوان غم مخور

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت (نگشت)

دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور

هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب

باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور

ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند

چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور

در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم

سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور

گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید

هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور

حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب

جمله می‌داند خدای حال گردان غم مخور

حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار

تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

مسعود جاهد » زلف » غم مخور

محمدرضا شجریان » مرغ خوش خوان » تصنیف "مرغ خوشخوان"

مازیار » آرزوی فردا » یوسف گمگشته

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

دوست نوشته:

بادرودوسپاس فراوان
طبق نسخه محمد علی قزوینی در بیت چهارم مصراع دوم به جای” نرفت”کلمه ” نگشت ” نوشته شده که فکر میکنم صحیح تر باشد

پاسخ: با تشکر، در دو نسخۀ دیوان به تصحیح علامه قزوینی در دسترس اینجانب «نرفت» ثبت شده و بدل «نگشت» هم نیامده. در هر صورت، با توجه به شهرت بدل «نگشت» و تناسب آن با «دور گردون» پیشنهاد شما را به عنوان بدل به متن اضافه کردیم.

سینا نوشته:

سلام و وقت بخیر,
در نسخه ی علامه محمد قزوینی که من دارم نگشت آمده است.
و در بیت پایین ان به جای از سر غیب , زاسرار غیب درج شده است.
موفق و منصور باشید.

پاسخ: متشکر، من دو نسخه از تصحیح قزوینی دارم و هر دو مطابق متنند.

سعید مزروعیان نوشته:

خواجه سلمان غزلی مشابه دارد
“بردمد صبح نشاط از مطلع جان غم مخور”
وین شب سودا رسد روزی بپایان غم مخور”

علی نوشته:

سلام

ابرام رقیب در بیت نهم به چه معناست؟

تشکر

رسته نوشته:

ابرام رقیب = پافشاری نگهبان و یا پافشاری محافظ .

در دوران حافظ رقیب به معنی نگهبان بوده است،
رقیب به معنی هم چشم بعد ها به وجود آمده است.

علی نوشته:

با تشکر از رسته عزیز

ولی به معنای پافشاری رقیب یا نگهبان معنی بیت کامل نمی شود ، نظر شما چیست؟

رسته نوشته:

ابرام = به ستوه آوردن، به تنگ آوردن، به تنگ آوردن هم معنی کرده اند.
آیا معنی بیت را به این شکل دریافت می کنید؟

علی نوشته:

با تشکر

با معنی به ستوه آوردن به نظرم معنای شعر کامل تر و با معنا تر می شود

مسکین عاشق نوشته:

با سلام
منظور حافظ در بیت : حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب.
رقیب فرشته است که همراه با عتید اعمال خوب و بد انسان را ضبط می کنند البته اعمالی که ببینند و الا حالاتی که در قلب انسان بوجود می اید را نی توانند ببینند . و در دعای کمیل اقا امیرالمومنین علی (ع) اشاره می کنند که بر قلب انسان فقط خدا اطلاع دارد و ملائکه مطلع نیستند.
بر این اساس برداشت من این است که حال معنوی حافظ یعنی فراق و هجران او از خدا را ، رقیب هر چه قدر دقت نظر داشته باشد و توجه نماید و نوشتن نامه اعمال را سخت بگیرد باز نمی تواند به این حال حافظ پی ببرد و خداوند از حال قلب و روح حافظ خبر دارد و بس.
یا علی مدد

قاسم نوشته:

در دو نسخه چاپی غنی_قزوینی که من دارم “نگشت “و “زاسرار”نوشته شده است

دکتر ترابی نوشته:

چون دو کس بر یک نفر و یا یک چیز عاشق و مایل باشندهر یک مر دیگری را رقیب خواهد بود.

لغتنامه‌ی دهخدا در دیگر معنای رقیب

محمد چمنیان نوشته:

در بعضی نسخ “طرف چمن ” آمده است و نه “تخت چمن ” .کدام معتبرتر است ؟

سعادت نوشته:

سلام و درود هر سحر گردان به الم گشتو غمخواری نیافث اخر المر او به غمخواری رسید خون غم مخور امالا ختا باشد ببخشید

اشکان نوشته:

دوستان گرامی
لازم است به حال و هوای زمان سروده شدن این شعر که در سال ۷۴۳ خورشیدی بوده نیز توجه کنیم که در آن زمان محمود برادر شاه شجاع حمله می کند و شاه شجاع را به کرمان تبعید می نماید. سپس حکومتی فاسد و ظالمانه بر مردم تحمیل می نماید. بنابراین در اینجا مراد از یوسف، همان شاه شجاع و مراد از رقیب همان محمود برادرش است. آن وقت کلبه احزان هم شیراز خواهد بود و بسیاری از ایهام های دیگر قابل فهم تر می شود.
با سپاس از توجه شما

ناشناس نوشته:

تقدیم به اقا مهدی صاحب زمان

کسرا نوشته:

از هر چه در مورد خوبی و جذاب بودن و دلربایی این غزل شاهکار بگیم… بازهم کم است… واقعا بی نظیره…
دکلمه ی این اثر با صدای خانم فخری نیکزاد در برنامه ۷۸ گلهای تازه … حال و هوای دیگری به آدم میبخشد… و در ادامه با آواز آقای شهیدی…
درود بر حافظ بزرگ…
این شاهکار شعر… تقدیم به تمام عاشقان به معشوق نرسیده… مرداد ۹۴

کمال نوشته:

سلام
فالی درمدح این غزل:
ای صاحب فال، یوسف بعدازسختیهای
فراوان توانست به کنارپدرش برودواو،
راازچشم انتظاری بیرون آورد.ایام ،،،،،،،،،،
ناراحتی شماهم بپایان میرسدومسافر،،،
عزیزنتان راخواهیددید.هرانسانی در،،،،،،
وجودخودگوهری داردکه بایدیابنده،،،،،،،
گوهرخودباشدتابتواندخودش راپیدا،،،،
کند.مطمءن باشیدموردامتحان قرار،،،،،،،،
خواهیدگرفت.مراقب پاکدامنی خود،،،،،
باشیدتاازجانب پروردگارموردعنایت،،،،،،
قرارگیرید.
علی یارتان

وبلاگ فرهاد شریفی نوشته:

[…] یوسف گم گشته بازآید به کنعان غم مخور          کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور […]

میعاد صابری نوشته:

با سلام و خسته نباشید
لطفا فایل صوتی شعر را نیز بگذارید

رضا نوشته:

سلام.
لطفا برای من توضیح بدهید منظور از کلبه احزان چیست(نه لغوی)
متشکرم

علی نوشته:

یوسف گمگشته از کنعان گریزان می شود
کلبه احزان، زیارتگاه یاران می شود

ای دل غمدیده حالت را به درمان خوش نکن
عاقبت هر آدمی با خاک یکسان می شود

گر بهار زندگی را جاودانی دیده ای
در خطایی مرغ خوشخوان، چون زمستان می شود

دور گردون دایماً یکسان نمی چرخد ولی
نوبت ما چون رسد، این چرخ ویران می شود!

سیل نابودی اگر، بر برگ تقدیرت بود
ناخدا گر نوح باشد، باز طوفان می شود!

کعبه را راهی به جز خار مغیلان نیز هست
هر که از هر ره رود، عبد و مسلمان می شود

حافظا دیگر مگو در فقر و خلوت غم مخور
درد بی درمان مگر بی درد، درمان میشود  

مهدی نوشته:

درود
در بیت ما قبل آخر چه زیبا در بین اسامی و صفات خداوند صفت حال گردان را انتخاب کرده است.
نهایت تناسب را با کل بیت دارد.
با سپاس

محمود نوشته:

چرا‌به‌معنای‌شعر‌که‌سرشار‌از‌امید‌هست‌توجهی‌نمیشود‌.

علی عبدی نوشته:

سلام .”تخت چمن” اضافه تشبیهی است و با چتر که هر دو از ادوات سلطانی هستند تناسب دارد .

«کلبه‌ی احزان شود روزی گلستان غم مخور بشکفد گلهای وصل از خار هجران غم مخور» شمس الدین صاحب دیوان

عارف نوشته:

موی بر تن آدم سیخ می شود

عامی نوشته:

عالی است این شعر مخصوصا با صدای استاد شجریان در آلوم مرغ خوش خوان

فاطمه نوشته:

باسلام
آیا این بیت اشاره به اسارت اهل بیت و گرفتار شدن حضرت رقیه (س) در بیایان و فرو رفتن خار مغیلان در پای ایشان دارد؟؟
گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور

محمدعلی صمدی نوشته:

بسیار زیبا و خواندنی

محمد بن تراب نوشته:

باسلام
در جواب خواهر گرامی فاطمه خانم بایدبنویسم که این بیت (گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور)از خواجه یزرگوار ارتباطی باقضایای کربلا و مصائب حضرت رقیه سلام الله علیها نداشته…وکنایه از نیش و ازت وازار افراد جاهل در مسیر بندگی می باشد. که خواجه بزرگوار به روش هنر مندانه ای که تنها از یک نابغه می تواند برایید این مطلب رو به زیبای هر چه تمام تر باز گو کردن …موفق و پیروز باشید. در پناه خدا

فریناز نوشته:

سلام ببخشید قدم زدن در بیت ۶ چه تفاوتی با قدم زدن در زبان رایج فارسی داره؟

مهناز ، س نوشته:

فریناز جان
یکی با شوق و عشق است و دیگری شاید بی هدف
مانا باشی

نیلوفر نوشته:

چه زیبا و دلنشینه این شعر…هروقت دلم میگیره و رنجور میشم با خوندنش آرامش بی پایانی میگیرم…خدا رحمتت کنه حافظ جان

حسین نوشته:

با سلام
در جواب فاطمه خانم: دو مصراع صحیح اینگونه است:
((در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم
سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور))
((گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور))

کانال رسمی گنجور در تلگرام