در آن ایام کز من دور شد بخت
سراسر کار من بی‌نور شد سخت
مرا دولت زِ خود پرتاب میکرد
تنم پُر تب، دلم پُر تاب میکرد
در ایام جوانی پیر گشته
چو عنقا رفته، عزلت گیر گشته
نه قوت را مجالی در مزاجم
نه دانش را وقوفی درعلاجم
تب ربعم به سال اندر کشیده
وز آن پشتم چو دال اندر کشیده
چه شبها اندرین معنی که گفتم!
نه خوردم دست میداد و نه خفتم
فلک بر من بدین سان دور میکرد
چراغ دودهٔ علم وطهارت
گرامی گوهر دریای شاهی
گزیده میوهٔ باغ الهی
وجیه دین و دولت شاه یوسف
که دارد رتبت پنجاه یوسف
نصیرالدین طوسی را نبیره
که عقل از خلقت او گشته خیره
به اصل ارباب دانش را خلف او
نمودار بزرگان سلف او
زمین را از شکوهش زیب و زینست
سرور خلق و سر الوالدینست
گر از آبای او محروم بودی
« فهذالشبل من تلک الاسود»
جهانداری، که مانندش به عالم
نزاید دودهٔ اولاد آدم
به پیروزی عزیز مصر بینش
شکوه یوسفی اندر جبینش
چنین فرخنده‌ای، با آن مناقب
میان انجمن چون نجم ثاقب
ز من ده نامهای در خواست میکرد
ز هر نوعی شفیعان راست میکرد
نشسته با رفیقانی، که بودش
ز ناگه التماسی رخ نمودش
که ما چون همسران باهم نشینیم
ز شعرت دفتری باید که بینیم
کهن افسانها لختی ترش گشت
سخن چون کهنه شد خواننده کش گشت
درین فکرت نمیخواهیم رنجت
برون کن رشتهٔ گوهر ز گنجت
دل از ده نامهای کهنه سیرست
بگو ده نامهای شیرین، که دیرست
حدیثی تازه کن از سینهٔ نو
سماطی درکَش از لوزینهٔ نو
قلم در گفتهای دیگران کش
ترا داریم، وقت دیگران خوش
نموداری برون کن، تا بداند
که: صاحب قدرتی، هر کس که خواند
ز بهر نام خود ده نامهای ساز
محبت را نبویی جامه‌ای ساز
سخن چون شد ازو یکسر شنیده
اجابت کردم و گفتم: به دیده
در آن عذری نیاوردم بر او
چو دیدم سر دولت در سر او
اساس گفتن ده نامه کردم
اشارت سوی نوک خامه کردم
به ذهنی تیره و طبعی فسرده
دلی از محنت و اندوه مرده
بگفتم در محبت چند نامه
که از ذوقش به سر میگشت خامه
به استظهار آن کو را چو خوانند
بپوشند آن خطاهایی که دانند
مگر عذرم بزرگان در پذیرند
بزرگان خرده بر خردان نگیرند
که گوید عیب او؟ خود گر بگوید
کسی باید کزو بهتر بگوید
ز بستان ضمیر این لاله‌ای بود
چو در تب گفته شد تبخاله‌ای بود
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر از وضعیت بحرانی و تلخی که در زندگی‌اش دارد صحبت می‌کند. او در دوران جوانی احساس پیری می‌کند و در مواجهه با نغص‌ها، دچار بی‌تابی و تب شده است. در این حال، به شخصیت گرامی و برجسته‌ای به نام نصیرالدین طوسی اشاره می‌کند که از نسل بزرگان و ستاره‌ای درخشان در دانش و حکمت است. شاعر به دعوتی برای نوشتن نامه‌های عاشقانه از دوستش پاسخ می‌دهد و برغم مشکلاتی که دارد، تلاش می‌کند استعداد و ذوق خود را به کار گیرد تا نامه‌هایی خوش و تازه بنویسد. در نهایت، او به قدرت کلام و عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که نباید در برابر انتقادها به سادگی تسلیم شود.
هوش مصنوعی: در آن زمان که بخت از من دور شده، تمام امور زندگی‌ام تاریک و بدون روشنی شده است.
هوش مصنوعی: خوش‌بختی و شانس از من دور می‌شد و من را به سختی می‌انداخت؛ جسمم بیماری و تب داشت و دل‌ام از بی‌قراری و اضطراب پر بود.
هوش مصنوعی: در روزگار جوانی، به قدری به مشکلات زندگی گرفتار شدم که احساس می‌کنم پیر شده‌ام و مانند پرنده‌ای افسانه‌ای (عنقا) دور از دیگران، تنها و به دور از شگفتی‌ها زندگی می‌کنم.
هوش مصنوعی: من هم اکنون در وضعیتی هستم که نه توانایی جسمی برای انجام کارها دارم و نه دانش و آگاهی لازم برای درک مشکلات و بیماری‌هایم.
هوش مصنوعی: تب من به مدت چهار سال ادامه پیدا کرده و به خاطر آن، کمر من مانند کمانی خم شده است.
هوش مصنوعی: در این شبها، آن احساس عمیقی که بیان کردم موجب می‌شود نه غذایی خوردم و نه خوابم برد.
هوش مصنوعی: آسمان به این صورت بر من چرخش می‌کند که مانند چراغی پر از دوده، علم و پاکی را محو می‌سازد.
هوش مصنوعی: مقصود از این بیت، ارزش و مقام والای فردی است که به مانند مروارید ارزشمند در دریا، شخصیتش برجسته و گرانبهاست و همچنین او میوه‌ای است از باغ الهی، یعنی مورد لطف و رحمت خداوند قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: شاه یوسف، که از نظر دین و حکومت شخصی معتبر و با وجهه است، مقام و رتبه‌ای معادل پنجاه یوسف دارد.
هوش مصنوعی: نصیرالدین طوسی، که از بزرگ‌ترین دانشمندان اسلامی است، نوه‌ای دارد که به خاطر نبوغ و هوش فوق‌العاده‌اش، تمام عقل‌ها را تحت تأثیر قرار داده و حیرت‌زده کرده است.
هوش مصنوعی: به اصل و ریشهٔ دانش، نیکوکاران و بزرگان پیشین به‌عنوان جانشینان او نمایان هستند.
هوش مصنوعی: عظمت و شکوه او باعث زیبایی و جذابیت زمین شده است و او سبب سربلندی و افتخار همه مردم و والدین است.
هوش مصنوعی: اگر از نعمت و موهبت‌های پدرانش محروم بودی، باید توجه داشت که این جوان از آن شیرهاست.
هوش مصنوعی: شخصی صاحب‌منصب و بزرگی وجود دارد که هیچ‌کس در عالم نمی‌تواند همتایش باشد و از نسل آدم است.
هوش مصنوعی: این بیت به ویژگی‌های انسانی اشاره دارد که در او نشانه‌های شکوه و عظمت یوسف، پسر یعقوب (علیه‌السلام)، نمایان است. این شخصیت با پیروزی‌هایی که به دست آورده، همچون یوسف عزیز مصر، در چهره‌اش جذابیت و بزرگی خاصی دارد.
هوش مصنوعی: این انسان خوشبخت و با فضیلت، در جمع مردم مانند ستاره‌ای درخشان و روشن می‌نماید.
هوش مصنوعی: او از من می‌خواست که نامهای برایش بنویسم که در آن از انواع مختلف شفیعان (مدافعان و واسطه‌ها) صحبت شده باشد و در حق او از آنان درخواست شفاعت کنم.
هوش مصنوعی: در جایی نشسته‌ام با دوستانی که ناگهان فردی از آنها درخواست و خواهشی دارد.
هوش مصنوعی: ما باید مانند همسران کنار هم بنشینیم و از یکدیگر شعر بیاموزیم و در دفتری از شعرهای خود بنویسیم.
هوش مصنوعی: حرف‌های قدیمی و افسانه‌ای کم‌کم به تلخی می‌گراید؛ زیرا وقتی یک مطلب کهنه می‌شود، دیگر برای شنونده جذابیتی ندارد و او را دلزده می‌کند.
هوش مصنوعی: ما نمیخواهیم در این فکر تو را به زحمت بیندازیم، اما گنجینهٔ ارزشمند وجودت را ازت پنهان نکن.
هوش مصنوعی: دل از نامهای قدیمی و تکراری خسته شده است، بگو نامی تازه و شیرین که مدت زمان زیادی از آن نگذشته است.
هوش مصنوعی: سخنی تازه بگو از دل تازه‌ات، و از لوزینۀ جدید یعنی غذای خوشمزه و شیرینی که می‌سازی، چیزی بگو.
هوش مصنوعی: من در میان صحبت‌های دیگران به خاطر تو قلم به دست می‌گیرم و حرف می‌زنم، زیرا وقتی در حضور دیگران هستم، از بودن تو شادمانم.
هوش مصنوعی: این بیت بیان می‌کند که باید نشانه‌ای از خود نشان دهی تا دیگران بفهمند که تو صاحب قدرت و توانمندی هستی، هرکسی که تو را ببیند یا بشنود.
هوش مصنوعی: برای یادآوری نام خود، ده نامهای برای نشان دادن محبت بساز، که مانند جامه‌ای زیبا باشد و جلوه بکند.
هوش مصنوعی: وقتی که صحبت به کلی از او شنیده شد و متوجه شدم که او بزرگ و مهم است، پاسخ او را با کمال پذیرش دادم و گفتم: با چشمان خود می‌نگرم.
هوش مصنوعی: وقتی دیدم او در اوج مقام و قدرت قرار دارد، دلیلی برای عذرخواهی و تظاهر به اشتباهاتم نیاوردم.
هوش مصنوعی: می‌گوید برای بیان احساسات و افکارم، ده نامه نوشتم و با نوک قلمم اشاره کردم به آنچه در دل دارم.
هوش مصنوعی: من ذهنی درهم و دلی افسرده دارم که به خاطر رنج و غم، احساس بی‌حالی و کسالت می‌کنم.
هوش مصنوعی: در عشق، چندین نامه نوشتم که قلمم به خاطر شوق و ذوقی که داشتم، سرگردان و مشغول بود.
هوش مصنوعی: وقتی که فردی در عشق به محبوبش نامیده می‌شود، خطاهایی که درباره‌اش می‌دانند را می‌پوشانند و به او توجه نمی‌کنند.
هوش مصنوعی: تنها بزرگان ممکن است عذر و خطای من را بپذیرند، و آنها نباید به اشتباهات و کم‌توانی‌های افراد کوچک و ناچیز ایرادی بگیرند.
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد عیب او را بیان کند، باید خود او هم بگوید که چه عیبی دارد، چون تنها خود او می‌تواند بهتر از دیگران در مورد عیب‌هایش صحبت کند.
هوش مصنوعی: این گل لاله‌ای است که از باغ دل من سر برآورده، و وقتی در موردش سخن گفته شد، به مانند کسی که در تب و تب‌دار است، به آن اشاره شده است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.