تختهٔ اول که الف نقش بست
بر در محجوبه احمد نشست
حلقهٔ حی را کالف اقلیم داد
طوق ز دال و کمر از میم داد
لاجرم او یافت از آن میم و دال
دایرهٔ دولت و خط کمال
بود درین گنبد فیروزه خشت
تازه ترنجی ز سرای بهشت
رسم ترنج است که در روزگار
پیش دهد میوه، پس آرد بهار
«کُنتُ نبیّا» چو علَم پیش برد
ختم نبوت به محمد سپرد
مه که نگیندانِ زبرجد شدهست
خاتم او مهر محمد شدهست
گوش جهان حلقهکش میم اوست
خود دو جهان حلقهٔ تسلیم اوست
خواجه مساح و مسیحش غلام
آنت بشیر اینت مبشر به نام
امیِ گویا به زبان فصیح
از الف آدم و میم مسیح
همچو الف راست به عهد و وفا
اول و آخر شده بر انبیا
نقطهٔ روشنتر پرگارِ «کن»
نکتهٔ پرگارترین سخن
از سخن او، ادب آوازهای
وز کمر او، فلک اندازهای
کبر جهان گرچه بسر بر نکرد
سر به جهان هم به جهان در نکرد
عصمتیان در حرمش پردگی
عصمت از او یافته پروردگی
تربتش از دیده جنایت ستان
غربتش از مکه جبایت ستان
خامشی او سخن دلفروز
دوستی او هنر عیبسوز
فتنه فرو کشتن ازو دلپذیر
فتنه شدن نیز برو ناگزیر
بر همه سر خیل و سر خیر بود
قطب گرانسنگ سبکسیر بود
شمع الهی ز دل افروخته
درس ازل تا ابد آموخته
چشمهٔ خورشید که محتاج اوست
نیم هلال از شب معراج اوست
تختنشین شب معراج بود
تخت نشان کمر و تاج بود
داده فراخی نفس تنگ را
نعل زده خنگ شبآهنگ را
از پی باز آمدنش پای بست
موکبیانِ سخن ابلق بهدست
چون تک ابلق به تمامی رسید
غاشیهداری به نظامی رسید


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در نعت و ستایش رسول اکرم (ص) بیانگر ویژگیها و مقام عالی ایشان است. شاعر به توصیف جمال و کمال حضرت محمد (ص) میپردازد و به ارتباط ایشان با سایر انبیا اشاره میکند. وی با استفاده از تشبیهات و نمادهای طبیعی، عظمت و نورانیت حضرت را به تصویر میکشد و بر نقش ایشان در جهان تأکید دارد. همچنین، شاعر به ویژگیهای خاص پیامبر از جمله حلم، خاموشی و دوستی اشاره میکند و از میوههای بهارانهای سخن میگوید که به مدد نور معرفت حضرت در دلها و جانها میروید. در نهایت، شعر به مرتبه بلند پیامبر در معراج و تقدس وی در دین اشاره میکند.
اولین صفحه و چارچوبی که الف برآن نقش بست بر در سرای محجوب احمد نشست.
اولین حلقه «حا» وجود که بستهشد به طوق خدمت «د» و کمر خدمت «م» او درآمد.
بنابراین او از آن میم و دال، کمال نیکبختی و زیباییِ کمال را یافت.
در این گنبد فیروزهخشت و آبی فلک، او درخت پرطراوت ترنجی از بهشت بود.
رسم و طبیعتِ ترنج است که اول میوه میدهد سپس بهار میآورد.
وقتی که «کنت نبیا» علم شاهی را پیش برد، ختم پیامبری را به محمد (ص) سپرد. (کنت نبیا اشارهاست به حدیث پیامبر که فرمود: «من نبی بودم آنگاه که آدم بین آب و خاک بود»)
هوش مصنوعی: ماه که به مانند نگینی از زبرجد زیباست، در واقع به نشانهٔ قدرت و بزرگی محمد (پیامبر اسلام) تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: گوش جهانیان به نام «محمد» (با حرف «میم») گوش فرا داده است و خود دو جهان در برابر او تسلیم هستند.
هوش مصنوعی: خواجه مساح (انسان صاحب فضیلت) و مسیح (پیامبر) هر دو به عنوان غلام و بندهٔ تو (محمد) در نظر گرفته میشوند و پیامآور (بشارتدهنده) از طرف تو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: این بیت به نقش زبان فصیح و شفاف اشاره دارد که پیامهای مهمی را به وسیلهٔ حروف «الف» و «میم» از آدم و مسیح (علیهما السلام) به ما منتقل میکند. معنای این است که کلام جویا و واضحی در بیان حقیقت وجود دارد که از آغاز خلقت تا ظهور انبیا ادامه یافته است.
هوش مصنوعی: الف که به معنای "اول" است، مانند کسی است که در وفاداری و پیمانداری استوار باقی مانده و در آغاز و انجام همهٔ پیامبران نقش داشته است.
هوش مصنوعی: سخنی که به روشنی دلالت بر مقصود دارد، مهمترین و دقیقترین نکتهای است که بیان شده است.
هوش مصنوعی: سخنان او (رسول اکرم) به قدری با ادب و زیبایی است که شهرتی تمامنشدنی دارد، و قامت او به اندازهای بالا است که به عنوان معیار و الگویی برای فلک (آسمان) شناخته میشود.
هوش مصنوعی: اگرچه بزرگی و عظمت دنیا بر سر کسی مینشیند، اما کسی که به این دنیا قدم میگذارد، هرگز به خود نمیبالد و از خود نمیگیرد.
هوش مصنوعی: حضرت محمد (ع) کسانی را که دارای عصمت و پاکی هستند، در حرمش جای داده و با تربیت خود به آنها مرتبهای از پاکی داده است.
خاک او از چشمان انسانها ظلم و ستم و گناه را میگیرد (پاک و بینا میکند) و دوری و غربت او (در مدینه) از مکه، جبایت میگیرد.
هوش مصنوعی: خاموشی او، سخن دلنواز و خوشایندی است، و دوستی او، هنری است که عیوب را از بین میبرد.
هوش مصنوعی: فتنه و آشوب را از او میکُشند و این کار دلپذیر است، ولی خود او هم ناچار به فتنهگری میشود.
هوش مصنوعی: سرآمد همه خوبان و نیکان، رسول اکرم (ص) است که مانند قطبی گرانقدر و با ارزش، استوار و سبکبار در میان دیگران قرار دارد.
هوش مصنوعی: شمع الهی که با عشق و نور دل میافروزد، از آغاز (ازل) تا پایان (ابد) درسهای معنوی زیادی را آموخته است.
هوش مصنوعی: چشمهٔ خورشید، که به وجود پیامبر نیاز دارد، در واقع نمادی از نور و روشنایی است که از شب معراج او سرچشمه میگیرد و همچون هلالی در آسمان ظاهر میشود.
هوش مصنوعی: شب معراج، جایی که پیامبر اکرم (ص) به آسمان رفتند، دارای جلال و شکوه خاصی است و او در آنجا با کمر و تاج بر تختی نشسته بود که نشاندهنده عظمت و مقام اوست.
هوش مصنوعی: خداوند به پیامبر اسلام (محمد) گشایش و وسعتی داده که به او قدرت بالایی برای نشر رسالتش بخشیده است، در حالی که فضیلتش بر دیگران نمایان است. همچنین، "خنگ شبآهنگ" به معنای موجودات نادانی است که به خواب رفتهاند و گویای جهل و بیخبری آنها از حقیقت است.
هوش مصنوعی: پس از بازگشت او، پاینگهدار و نگهبانان سخن، آمادهی خدمت به او هستند و مانند اسب ابلق در حال حرکتاند.
هوش مصنوعی: وقتی که موکب سخن بهطور کامل به مقصد رسید، نظامی نیز به مقام و منزلت خاص خود دست یافت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.