خواجه یکی شب به تمنای جنس
زد دو سه دم با دو سه ابنای جنس
یافت شبی چون سحر آراسته
خواسته‌هایی به دعا خواسته
مجلسی افروخته چون نوبهار
عشرتی آسوده‌تر از روزگار
آه‌ِ بخور از نفس روزنش
شرح‌دهِ یوسف و پیراهنش
شحنهٔ شب خون عسس ریخته
بر شکرش پَرِّ مگس ریخته
پرده‌شناسان به نوا در شگرف
پرده‌نشینان به وفا در شگرف
پای سهیل از سر نطع ادیم
لعل‌فشان بر سر در یتیم
شمع جگر چون جگر شمع سوخت
آتش دل چون دل آتش فروخت
در طبق‌ِ مجمر‌ِ مجلس‌فروز
عود شکرساز و شکر عود‌سوز
شیشه ز گلاب شکر می‌فشاند
شمع به دستارچه، زر می‌فشاند
از پی نُقلانِ می‌ِ بوسه‌خیز
چشم و دهان شِکَّر و بادام‌ریز
شِکَّر و بادام به‌هم نکته‌ساز
زهره و مریخ به‌هم عشق‌باز
وعده به دروازهٔ گوش آمده
خنده به دریوزهٔ نوش آمده
نیفهٔ روبه چو پلنگی به زیر
نافهٔ آهو شده زنجیر شیر
ناز گریبان‌کش و دامن‌کشان
آستی از رقص جواهر‌فشان
شمع چو ساقی قدح‌ِ می به‌دست
تشت می‌آلوده و پروانه مست
خواب چو پروانه پر انداخته
شمع به شکرانه سر انداخته
پردگی زهره در آن پرده چست
زخمه شکسته به ادای درست
خواب رباینده دماغ از دماغ
نور ستاننده چراغ از چراغ
آنچه همه عمر کسی یافته
همنفسی در نفسی یافته
نزل فرستنده زمان تا زمان
دل به دل و تن به تن و جان به جان
گفتی از آن حجره که پرداختند
رخت عدم در عدم انداختند
مرغ‌ِ طرب نامه به پر باز بست
هفت پر‌ِ مرغ ثریا شکست
آتش مرغ سحر از بابزن
بر جگر خوش‌نمکان آب‌زن
مرغ، گران‌خواب‌تر از صبحگاه
پای فلک بسته‌تر از دست ماه
حلقهٔ در، پرده بیگانگان
زلف پری حلقه دیوانگان
در خَم آن حلقه دل مشتری
تنگ‌تر از حلقه انگشتری
تاختن آورده پریزادگان
همچو پری بر دل آزادگان
بر ره دل شاخ سمن کاشته
خار به نوکِّ مژه برداشته
میوه دل، نیشکر خَدِّشان
گلبن جان نارون قدشان
فندقهٔ شِکَّر و بادام تنگ
سبز خط از پستهٔ عناب‌رنگ
در شب خط ساخته سحر حلال
بابِلی غمزه و هندوی خال
هر نفس از غمزه و خالی چنان
گشته جهان بابِل و هندوستان
چون نظری چند پسندیده رفت
دل به زیارتگریِ دیده رفت
غمزه زبان‌تیز‌تر از خارها
جهد گره‌گیرتر از کارها
شست کرشمه چو کمان‌دار شد
تیر نینداخته بر کار شد
باد مسیح از نفس دل رمید
آب حیات از دهن گل چکید
گل چو سمن غالیه در گوش داشت
مه چو فلک غاشیه بر دوش داشت
چون رخ و لب، شِکَّر و بادام ریخت
گل به حمایت به شکر در گریخت
هر نظری جان جهانی شده
هر مژه بتخانهٔ جانی شده
زلف سیه بر سر سیم سپید
مشک‌فشان بر ورق ِ مشک‌بید
غبغب سیمین که کمر بست از آب
قوس قزح شد ز تَف آفتاب
زلفْ براهیم و رخْ آتشگرش
چشمْ سماعیل و مژه خنجرش
آتش از این، دستهٔ ریحان شده
خنجر از آن نرگس‌ِ فتان شده
بوسه چو می مایه افکندگی
لب چو مسیحا نفس زندگی
خوی به‌رخ چون گل و نسرین شده
خرمن مه خوشهٔ پروین شده
باز شده کوی گریبان حور
خطِّ سحر یافته صغرای نور
همّت خاصان و دل عامیان
شیفته زان نور چو سرسامیان
غمزه منادی که دهان خسته بود
چشم سخن‌گو که زبان بسته بود
می چو گل آرایشِ اقلیم شد
جام چو نرگسْ زرِ در سیم شد
عقل در آن دایره سرمست ماند
عاقبت از صبر تهی‌دست ماند
در دهن از خنده که راهی نبود
طاقت را طاقت آهی نبود
صبر در‌آن پرده نوا تنگ داشت
فتنه سرِ زیر در آهنگ داشت
یافته در نغمهٔ داود ساز
قصهٔ محمود و حدیث ایاز
شعر نظامی شکر افشان شده
ورد غزالانِ غزلخوان شده
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف شبشبی پر از لذت و عشق می‌پردازد که در آن فضایی خوشبو و پر از زیبایی‌های حسی ایجاد شده است. جلسات شاد و دل‌انگیز با نغمه‌ها و بوی خوش عود و گلاب برگزار می‌شود و همه‌جا پر از شور و حال است. در این فضایی که عشق و زیبایی مستولی است، شخصیت‌ها به شکر و بادام می‌پردازند و ضمن رقص و شادی، به عمق احساسات خود نفوذ می‌کنند. این شب نماد پیوند دل‌ها و عشق‌های حقیقی است و توصیف گر زندگی شاد و رنگارنگی است که در آن خنده، بوسه و سرشت عشق جاری است. در نهایت، شعر به دنیای پیچیده عشق و زیبایی‌های طبیعی و انسانی اشاره دارد و به آنجایی می‌رسد که عشق و لذت به اوج خود می‌رسد.
هوش مصنوعی: خواجه (شخصی که در این بیت به او اشاره شده) یک شب به خاطر خواسته‌هایش به شوق و تمایل، با چند نفر دیگر از جنس خود (احتمالاً اشاره به گروهی از انسان‌ها) به گفت‌وگو و چانه‌زنی مشغول می‌شود.
هوش مصنوعی: در شبی همانند صبح سحر، خواسته‌هایش را با زینت و زیبایی طلب کرد و دعا کرد.
هوش مصنوعی: مجلس شادی و سرور برپاست و همان‌قدر دل‌انگیز و زنده است که بهار، و این شادی از روزگار زندگی راحت‌تر و بی‌دغدغه‌تر است.
هوش مصنوعی: نفس روزنش به معنای نفس او و نفس یوسف است. از این رو، این بیت به درخواست و آرزوی کسی اشاره دارد که دوست دارد کیمیاگری یوسف و زیبایی او را بازگو کند و به گوش دیگران برساند.
هوش مصنوعی: در شب، نگهبانان (عسس) بر روی شکر (عشاق و دل‌باختگان) خون و غوغا به راه انداخته‌اند؛ مانند اینکه مگس‌ها بر شکر نشسته‌اند و آن را آلوده کرده‌اند.
هوش مصنوعی: کارشناسان و متخصصان در هنر پرده‌برداری با نغمه‌ای زیبا و شگفت‌انگیز پرده‌نشینان را با وفا و درستی در جایی شگفت‌آور توصیف می‌کنند.
هوش مصنوعی: سهیل که ستاره‌ای درخشان است، از روی فرش یا نطع (پارچه‌ای گران‌بها) که به رنگ لعل (یاقوت) جلوه‌گری می‌کند، بر سر در یتیمی (در نماد معانی یا موجودات کم‌خود) می‌نشیند.
هوش مصنوعی: شمعی که به خاطر عشق، جانش را فدای آن کرده است، مانند جگر سوخته است و آتش دل که به خاطر عشق به دیگران می‌سوزد، همچون قلبی است که خود را به آتش می‌فروشد.
هوش مصنوعی: در ظرفی که برای روشنایی مجلس آماده شده، عود خوشبو و شکر قرار دارد؛ عودی که خوشبو کننده است و شکر که حالت شیرینی دارد.
هوش مصنوعی: شیشه‌ای پر از گلاب، مانند شکر، بر می‌فشاند و شمعی که در دستارچه‌ای نورانی باشد، طلا و زر می‌پاشد.
هوش مصنوعی: در پی بوسه‌های شیرین، نوبت به چشمان زیبا و دهان خوشبو می‌رسد که مانند نقل و شکری دل‌انگیز و وزن‌دار باشند.
هوش مصنوعی: شکر و بادام نمادهایی هستند که در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و به زیبایی و شکوه عشق اشاره دارند. زهره و مریخ به عنوان نمادهای عشق و جنگ در افسانه‌ها و اساطیر شناخته می‌شوند که در این بیت نیز از آنها برای اشاره به عمق احساس عاشقانه استفاده شده است.
هوش مصنوعی: گوش به وعده‌ای که در دروازه آمده است، از نوشی که به دعوت در آمده، خندانی به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: ظاهراً اشاره به موجودی با نیروی غیرقابل تصور است که شجاعت و قدرتش به پلنگ، و زیبایی‌اش به آهو شباهت دارد. این موجود در زیر چادر یا ساز و برگ او، مانند زنجیری از شیر، به دام افتاده و مقلوب می‌شود.
هوش مصنوعی: ناز و کرشمه کن و حجاب خود را برافکن، تا من را به رقصی که جواهرات از تو می‌ریزد و زیباست، واداری.
هوش مصنوعی: شمع مانند ساقی، پیاله‌ای از شراب به دست دارد و پروانه که مست شده، به دور آن می‌چرخد.
هوش مصنوعی: در این بیت، خواب به مانند پروانه‌ای توصیف شده که برای شمع پرواز می‌کند و به نشانه شکرگزاری، سر خود را پایین انداخته است. این تعبیر نشان‌دهندهٔ زیبایی و دلنشینی خواب و ارتباط آن با روشنایی و جذابیت شمع است.
هوش مصنوعی: زهره (همان زهره یا ونوس، سیاره یا الهه عشق و زیبایی) با زیبایی و چابکی خود در آن پرده (محل خواب یا مخزن اسرار) ظاهر شده و با نغمه‌ای دلنشین، حتی زخمی که در نوا دارد را به خوبی بیان می‌کند.
هوش مصنوعی: خواب، عقل را از حالت طبیعی خود می‌رباید و نور، روشنایی را از روشنایی دیگر میگیرد.
هوش مصنوعی: آنچه که کسی در طول زندگیش به دست آورده است، در حقیقت همدمی و همراهی را در وجود خود یافته است.
هوش مصنوعی: فرستندهٔ زمان (زبان حال زمان) باعث می‌شود که دل‌ها به هم نزدیک و تن‌ها به هم پیوند داشته باشند و جان‌ها از یکدیگر جدا نباشند.
هوش مصنوعی: گفتی از آن اتاق که در آنجا زندگی را رها کردند و به عالم عدم (نیستی) پا گذاشتند.
هوش مصنوعی: مرغی که نماد خوشحالی و سرور است، نامه‌ای را با بال‌هایش به سوی پرواز می‌برد و در نتیجه، پرهای هفت‌گانه مرغ ثریا (ستاره‌ای در آسمان) را می‌شکند و می‌افکند.
هوش مصنوعی: آتش مرغ سحر، به معنای شعله یا شوق و نشاطی که پرنده صبحگاهی به همراه دارد، در دل کسانی که در جای خوش آب و هوایی زندگی می‌کنند، شعله‌ور می‌شود.
هوش مصنوعی: مرغ سحر، که به عنوان نماد بیداری و نشاط صبحگاهی مطرح شده، در اینجا به شدت خواب‌آلوده و سنگین‌تر از صبح است، و همچنین زنجیر شده به دور فلک (آسمان) و در اختیار ماه نیست، یعنی نمی‌تواند خود را آزاد کند.
هوش مصنوعی: زلف پری، حلقه‌ای است که در آن پرده‌ای دور از چشم بیگانگان قرار دارد و دیوانگان به عشق او گرفتارند.
هوش مصنوعی: در خم آن حلقهٔ زلف دوست، دل عاشق تنگ‌تر از حلقهٔ انگشتری است.
هوش مصنوعی: پریزادگان (موجودات افسانه‌ای که به پری‌ها شباهت دارند) با سرعت و زیبایی به دل آزادگان (آزادگان آزاد) حمله می‌کنند، مانند پری‌ها که به سوی دل‌ها می‌آیند.
هوش مصنوعی: در مسیر قلب، درخت سمن (میوه‌دار) کاشته شده و خار (دشمنی یا مشکل) هم در نوک مژه‌های (نگاه‌های) من قرار دارد.
هوش مصنوعی: میوهٔ دل، نیشکر گوهرهایی هستند که در گلستان جان، درخت نارون‌گونه‌اند و قد بلندی دارند.
هوش مصنوعی: صورتش مانند فندق و شیرینی و بادام است و خطش سبز رنگ و تنگ است که به رنگ پسته و شبیه عناب می‌باشد.
هوش مصنوعی: در شب، خطی که به زیبایی کشیده شده، چشمان زیبای معشوق با خط خال و غمزه‌اش مانند زیبایی‌های بابل و هند دارد.
هوش مصنوعی: هر بار که از چشم‌نوازی و زیبایی خال (که در واقع نشانه جذابیت است) می‌نگرم، جهان برایم مانند بابل و هند، پر از زیبایی و شگفتی شده است.
هوش مصنوعی: وقتی چند نظر زیبا از او ارسال شد، دل من به دیدن چشمانش مشغول و راغب شد.
هوش مصنوعی: غمزه (نگاه نازنین) او چنان تند و برنده است که از خارها هم تیزتر می‌باشد و قدرت جذب و گره‌زدن دل‌ها را بیشتر از مشکلات و کارهای سخت دارد.
هوش مصنوعی: دست‌های زیبا و ظریف به مانند کمان‌داری می‌شود که تیر خود را پرتاب نکرده و هنوز در کار شلیک نیست. اینجا به زیبایی و جذابیت فردی اشاره دارد که بدون هیچ اقدام یا حرکتی، تأثیرگذار است.
هوش مصنوعی: نسیم خنک و خوشایند مانند نسیم عیسی (مسیح) از نفس دل عاشق رفته است و از دهان گل، آب حیات به زمین جاری شده است.
هوش مصنوعی: گل، مانند عطر خوش سمن، بویی دلنشین در گوش دارد و ماه، مانند آسمان، زیبایی و جلوه‌ای بی‌نظیر بر دوش خود دارد.
هوش مصنوعی: وقتی چهره و لب‌های او مانند شکر و بادام زیبا و دل‌نواز است، گل به زیر سایه‌اش پناه می‌برد تا از این زیبایی بهره‌مند شود.
هوش مصنوعی: هر نگاهی به محبوب، روحی تازه و زندگی‌بخش را به وجود می‌آورد و هر مژه‌اش مانند معبدی است که به جان انسان قوت می‌دهد.
هوش مصنوعی: زلف سیاه بر سر موهای سپید مانند مشک، که بر روی برگ‌های سیاه بید پخش و منتشر شده است.
هوش مصنوعی: غبغب نقره‌ای او که به کمر بسته شده، از نور خورشید مانند رنگین‌کمان درخشان شده است.
هوش مصنوعی: زلف براهیم به زیبایی و دلربایی او اشاره دارد و به نوعی از زلف‌های پریشان و جذاب استفاده می‌کند. رخ آتشگر به معنای چهره‌ای است که مانند آتش زیبایی و جذابیت دارد. چشم سماعیل و مژه خنجرش به زیبایی چشم‌ها و مژه‌های او اشاره دارد که دقت و تیزی آنها شبیه به خنجر است. در مجموع، این بیت به وصف زیبایی‌های عاشقانه و جذابیت‌های دلربا پرداخته است.
آتش چهره در کنار زلف سیاه همچون دسته گل و ریحان، باطراوت شده و خنجر مژه در کنار چشمْ همچون گل نرگسْ دلربا. («این» و «آن» یعنی زلف و چشم در بیت قبل، به‌عبارت دیگر ضمیر هستند. و برای خوانشِ درست باید بر آنها مکث کوتاهی کرد)
هوش مصنوعی: بوسه مانند شراب، باعث سرخوشی و به هم ریختن حال انسان می‌شود و مانند مسیحا، بوسه جان تازه‌ای به زندگی می‌بخشد.
هوش مصنوعی: عشوه و زیبایی عشق به اندازه‌ای است که مانند گل و نسرین (نوعی گل خوشبو) خود را نمایش می‌دهد و خوشگلی او مانند خرمن پر از گل، از ستاره پروین (مجموعه‌ای از ستاره‌ها) غنی و زیباست.
هوش مصنوعی: کوی گریبان حور که به معنای محل و عرصهٔ عشق است، دوباره باز شده و به سحر، زیبایی و روشنایی شبیه است که نور را در خود می‌فشرد. در اینجا به صحرای زیبای نور اشاره می‌شود که شبیه به صورت یک دختر جوان است (صغرای نور).
هوش مصنوعی: نفس‌های خاصان و دل‌های مردم عادی از آن نور خیره‌کننده، به مانند سرسام‌آوران، مست و شیدا شده‌اند.
غمزه آواز می‌داد زیرا دهان از گفتنش ناتوان شده بود و چشم، سخن‌گو شده بود چون زبان، عاجز از بیانش.
هوش مصنوعی: شراب مانند گل، زینت‌دهندهٔ سرزمین عشق شده است و جامی که پر از شراب است، همچون نرگس، رنگی از طلا و نقره به خود گرفته است.
هوش مصنوعی: عقل در این حال و هوای مستی و شادی نتواسته است خود را کنترل کند و در پایان از صبر و تحمل خالی مانده است.
هوش مصنوعی: در آنجا که عقل و فهم در غم عشقی گرفتار شده، خنده‌ام به قدری زیاد است که به گونه‌ای نمی‌تواند از دهانم خارج شود و نتوانستم تحمل کنم، چرا که توان صبر و طاقت نیز از من رفته است.
هوش مصنوعی: در آن فضای شاد و نشاط‌آور، تحمل و صبر کم بود و اشتیاق به عشق به‌طور پنهانی در دل‌ها وجود داشت.
هوش مصنوعی: در نغمهٔ داود، داستان محمود و ایاز به تصویر درآمده است. محمود، پادشاه معروف و ایاز، غلام وفادارش، در این قصه نمایان می‌شوند.
غزالان غزلخوان: جوانان عاشق و ترانه‌خوان.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.