بخش ۴۳ - مثل قانع شدن آدمی به دنیا و حرص او در طلب دنیا و غفلت او از دولت روحانیان کی ابنای جنس وی‌اند و نعره‌زنان کی یا لَیْتَ قَوْمي یَعْلَمونَ
آن سگی در کو گدای کور دید
حمله می‌آورد و دلقش می‌درید
گفته‌ایم این را ولی باری دگر
شد مکرر بهر تاکید خبر
کور گفتش آخر آن یاران تو
بر کهند این دم شکاری صیدجو
قوم تو در کوه می‌گیرند گور
در میان کوی می‌گیری تو کور
ترک این تزویر گو شیخ نفور
آب شوری جمع کرده چند کور
کین مریدان من و من آب شور
می‌خورند از من همی گردند کور
آب خود شیرین کن از بحر لدن
آب بد را دام این کوران مکن
خیز شیران خدا بین گورگیر
تو چو سگ چونی بزرقی کورگیر
گور چه از صید غیر دوست دور
جمله شیر و شیرگیر و مست نور
در نظاره صید و صیادی شه
کرده ترک صید و مرده در وله
هم‌چو مرغ مرده‌شان بگرفته یار
تا کند او جنس ایشان را شکار
مرغ مرده مضطر اندر وصل و بین
خوانده‌ای القلب بین اصبعین
مرغ مرده‌ش را هر آنک شد شکار
چون ببیند شد شکار شهریار
هر که او زین مرغ مرده سر بتافت
دست آن صیاد را هرگز نیافت
گوید او منگر به مرداری من
عشق شه بین در نگهداری من
من نه مردارم مرا شه کشته است
صورت من شبه مرده گشته است
جنبشم زین پیش بود از بال و پر
جنبشم اکنون ز دست دادگر
جنبش فانیم بیرون شد ز پوست
جنبشم باقیست اکنون چون ازوست
هر که کژ جنبد به پیش جنبشم
گرچه سیمرغست زارش می‌کشم
هین مرا مرده مبین گر زنده‌ای
در کف شاهم نگر گر بنده‌ای
مرده زنده کرد عیسی از کرم
من به کف خالق عیسی درم
کی بمانم مرده در قبضهٔ خدا
بر کف عیسی مدار این هم روا
عیسی‌ام لیکن هر آنکو یافت جان
از دم من او بماند جاودان
شد ز عیسی زنده لیکن باز مرد
شاد آنکو جان بدین عیسی سپرد
من عصاام در کف موسی خویش
موسیم پنهان و من پیدا به پیش
بر مسلمانان پل دریا شوم
باز بر فرعون اژدها شوم
این عصا را ای پسر تنها مبین
که عصا بی‌کف حق نبود چنین
موج طوفان هم عصا بد کو ز درد
طنطنهٔ جادوپرستان را بخورد
گر عصاهای خدا را بشمرم
زرق این فرعونیان را بر درم
لیک زین شیرین گیای زهرمند
ترک کن تا چند روزی می‌چرند
گر نباشد جاه فرعون و سری
از کجا یابد جهنم پروری
فربهش کن آنگهش کش ای قصاب
زانک بی‌برگ‌اند در دوزخ کلاب
گر نبودی خصم و دشمن در جهان
پس بمردی خشم اندر مردمان
دوزخ آن خشمست خصمی بایدش
تا زید ور نی رحیمی بکشدش
پس بماندی لطف بی‌قهر و بدی
پس کمال پادشاهی کی بدی
ریش‌خندی کرده‌اند آن منکران
بر مثلها و بیان ذاکران
تو اگر خواهی بکن هم ریش‌خند
چند خواهی زیست ای مردار چند
شاد باشید ای محبان در نیاز
بر همین در که شود امروز باز
هر حویجی باشدش کردی دگر
در میان باغ از سیر و کبر
هر یکی با جنس خود در کرد خود
از برای پختگی نم می‌خورد
تو که کرد زعفرانی زعفران
باش و آمیزش مکن با دیگران
آب می‌خور زعفرانا تا رسی
زعفرانی اندر آن حلوا رسی
در مکن در کرد شلغم پوز خویش
که نگردد با تو او هم‌طبع و کیش
تو بکردی او بکردی مودعه
زانک ارض الله آمد واسعه
خاصه آن ارضی که از پهناوری
در سفر گم میشود دیو و پری
اندر آن بحر و بیابان و جبال
منقطع می‌گردد اوهام و خیال
این بیابان در بیابانهای او
هم‌چو اندر بحر پر یک تای مو
آب استاده که سیرستش نهان
تازه‌تر خوشتر ز جوهای روان
کو درون خویش چون جان و روان
سیر پنهان دارد و پای روان
مستمع خفتست کوته کن خطاب
ای خطیب این نقش کم کن تو بر آب
خیز بلقیسا که بازاریست تیز
زین خسیسان کسادافکن گریز
خیز بلقیسا کنون با اختیار
پیش از آنک مرگ آرد گیر و دار
بعد از آن گوشت کشد مرگ آنچنان
که چو دزد آیی به شحنه جان‌کنان
زین خران تا چند باشی نعل‌دزد
گر همی دزدی بیا و لعل دزد
خواهرانت یافته ملک خلود
تو گرفته ملکت کور و کبود
ای خنک آن را کزین ملکت بجست
که اجل این ملک را ویران‌گرست
خیز بلقیسا بیا باری ببین
ملکت شاهان و سلطانان دین
شسته در باطن میان گلستان
ظاهر آحادی میان دوستان
بوستان با او روان هر جا رود
لیک آن از خلق پنهان میشود
میوه‌ها لابه‌کنان کز من بچر
آب حیوان آمده کز من بخور
طوف می‌کن بر فلک بی‌پر و بال
هم‌چو خورشید و چو بدر و چون هلال
چون روان باشی روان و پای نی
می‌خوری صد لوت و لقمه‌خای نی
نی‌نهنگ غم زند بر کشتیت
نی پدید آید ز مردم زشتیت
هم تو شاه و هم تو لشکر هم تو تخت
هم تو نیکوبخت باشی هم تو بخت
گر تو نیکوبختی و سلطان زفت
بخت غیر تست روزی بخت رفت
تو بماندی چون گدایان بی‌نوا
دولت خود هم تو باش ای مجتبی
چون تو باشی بخت خود ای معنوی
پس تو که بختی ز خود کی گم شوی
تو ز خود کی گم شوی ای خوش‌خصال
چونک عین تو ترا شد ملک و مال
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان غفلت انسان‌ها از حقیقت معنوی و حرص آنان در تأمین خواسته‌های دنیوی می‌پردازد. مولانا با استفاده از داستان سگی که کور است و بر روی دنیا تمرکز دارد، به انتقاد از بی‌خبر ماندن انسان‌ها از ارزش‌های روحانی می‌پردازد. او به مخاطب یادآوری می‌کند که در دنیای پر از تزویر و فریب، باید به جوهره‌ی روحانی خود بپردازند و از غفلت نسبت به معنای حقیقی زندگی دوری کنند. همچنین او به نوعی فراخوانی برای بیداری و توجه به آنچه که واقعاً ارزشمند است، ادامه می‌دهد. در انتها به فهم و بیداری درونی اشاره می‌کند که می‌تواند انسان را از تاریکی‌ها به روشنایی برساند.
هوش مصنوعی: سگی نابینا در کوچه‌ای گدای دیگری را می‌بیند که در حال حمله به اوست و لباسش را پاره می‌کند. در اینجا، سگ نمایندهٔ کسانی است که از وضعیت نادانی و بی‌خبری آگاه نیستند و در نتیجه به دیگران آسیب می‌زنند.
هوش مصنوعی: ما این موضوع را قبلاً گفته‌ایم، ولی اکنون دوباره آن را تکرار می‌کنیم تا بر اهمیت آن تأکید کنیم.
هوش مصنوعی: کور به یاران خود می‌گوید که آنها هم‌اکنون بر چه کسی یا چه چیزی شکار می‌کنند. این نشان‌دهنده‌ی غفلت او از آنچه در اطرافش در حال وقوع است، و تأکید بر جستجوی نادرست است.
هوش مصنوعی: مردم هم‌نوع تو در کوه، جایگاه خود را پیدا می‌کنند، اما تو در همین خیابان، گرفتار دنیا و غافل هستی.
هوش مصنوعی: شیخ نفور که به عنوان محققی مطرح است، به انسان‌ها می‌گوید که از تزویر و فریبکاری دست بکشند؛ زیرا عده‌ای در جستجوی آب شور و بی‌فایده‌ای هستند که آنها را به کوری و غفلت می‌کشاند.
هوش مصنوعی: مریدان من، که به من وابسته‌اند، از آب شور و زهرآگین من می‌نوشند و به همین دلیل کور و نادان می‌شوند.
هوش مصنوعی: خودت را از صفات و ویژگی‌های خوب پر کن و از نعمت‌های الهی بهره‌مند شو، زیرا آب بد را بر این افراد نا بینا نریزید و آنها را به گمراهی نیفکن.
هوش مصنوعی: به خدا شتاب کن و از خواب بیدار شو، زیرا در این دنیا مانند گورگیران (کسانی که مرده‌ها را می‌گیرند) در حال کندن و جستجوی مال دنیا هستی، در حالی که مانند سگ، نابینا و کور در پی چیزهای بی‌ارزش می‌دوی.
هوش مصنوعی: گور، چه فرقی دارد از صید غیر از دوست؟ زیرا همۀ شیرها و کسانی که در پی شکارند، در نور مستی قرار دارند.
هوش مصنوعی: انسان در تماشای شکار و شکارچی به شدت غرق شده و از پیگیری شکار و مرده دریغ می‌ورزد.
هوش مصنوعی: مرغ‌های مرده چون منتظرند که یار آنها را بگیرد تا شکار خود را به‌دست آورد، این بیانگر این است که انسان‌ها نیز گاهی در غفلت و وابستگی به دنیا قرار می‌گیرند و در انتظار فرصتی برای جذب نعمت‌ها هستند.
هوش مصنوعی: مرغ مرده در حال اضطراب و ناچاری، به وصل و پیوندش بین دو انگشت اشاره می‌کند. این تصویر نشان‌دهنده‌ی محدودیت و ضعف اوست، به طوری که در وضعیت فعلی‌اش نمی‌تواند کار زیادی انجام دهد.
هوش مصنوعی: وقتی مرغ مرده‌ای را شکار کنند، اگر او ببیند که شکار شهریار (پادشاه) شده، از این موضوع خوشحال میشود. این بیت به اهمیت و ارزش‌گذاری در نظر انسان‌ها اشاره دارد و نشان می‌دهد که حتی اگر موجودی بی‌جان هم باشد، در موقعیت خاصی احتمالاً به آن افتخار می‌کند.
هوش مصنوعی: هر کس که از این مرغ مرده (دنیا) دور شود و به سوی چیز دیگری برود، هرگز به دست صیاد (خدای دنیا) نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: آن شخص می‌گوید: به مرده بودن من نگاه نکن، عشق به خدا را ببین که چگونه مرا حفظ کرده است.
هوش مصنوعی: من مرده نیستم، بلکه عشق به شه (خدا یا حقیقت) مرا از زندگی دنیاوی بی‌خبر کرده است؛ به همین خاطر، ظاهر من مثل مردگان شده است.
هوش مصنوعی: جنبش من پیش از این به خاطر بال و پر خودم بود، اما اکنون این حرکت را از دست خداوند دریافت کرده‌ام.
هوش مصنوعی: حرکت و جنبش من از پوستهٔ مادی بدنم خارج شده و به حقیقت روحانی پیوسته است، اما باقی ماندهٔ من هنوز به همان روح وابسته است.
هوش مصنوعی: هر کس که در راه نادرست حرکت کند، حتی اگر به مقام بالا و شریف مانند سیمرغ برسد، من او را به زیر می‌کشم و نمی‌گذارم که برتری‌اش نمایان شود.
هوش مصنوعی: هرگز مرا به عنوان یک مرده ننگر، اگر چنانچه زنده‌ای به دست شاه در دست من وجود دارد، به مقام بندگی‌ام توجه کن.
هوش مصنوعی: عیسی (پیامبر) به لطف و مهربانی خود مردگان را زنده می‌کرد، اما من به دست خدا که خالق عیسی است، در واقع زنده‌ام و از او زندگی می‌گیرم.
هوش مصنوعی: چگونه می‌توانم در دستان خدا مرده بمانم، در حالی که عیسی (پیامبر) می‌تواند مرا زنده کند؟ این وضعیت ناپسند است.
هوش مصنوعی: من به عیسی (علیه‌السلام) شباهت دارم، اما هر کس که جانش را بر اثر مشی من به دست آورد، او جاودانه خواهد ماند.
هوش مصنوعی: کسی که با عیسی (پیامبر) زنده شده و زندگی دوباره یافته، اما اگر جانش را به او نسپرد، همچنان مرده و بی‌خبر از شادی و سرزندگی است.
هوش مصنوعی: من مانند عصای موسی هستم که او را در دست دارد، در واقع در باطن من همانی است که موسی دارد، اما در ظاهر فقط خودم را می‌بینید.
هوش مصنوعی: من می‌خواهم در میان مسلمانان به عنوان پلی برای عبور از دریا و رسیدن به حق عمل کنم، اما در عین حال اگر فرعون (نماد ظلم و کفر) باشم، به شکل اژدهایی خطرناک تبدیل خواهم شد.
هوش مصنوعی: عصای موسی را، ای پسر، به تنهایی ننگر که این عصا بدون کفایت و قدرت الهی چنین کارها نمی‌کند.
هوش مصنوعی: موج طوفان نیز مانند عصا در دست خداوند است، زیرا از درد و فریب جادوگران و ساحران ناشی میشود و آنها را در آزار می‌زند.
هوش مصنوعی: اگر تعداد عصاهای خدا را بشمارم، زرق و فریب و تظاهر این فرعونیان، یعنی بزرگ‌مردان ستمگر، جلو در خانه‌ام خواهد بود.
هوش مصنوعی: اما این مرفه‌ها و خوش‌گذران‌ها را رها کن، چون زندگی آنها مانند عسل شیرین، ولی در حقیقت زهرآلود و مضر است. تا کی می‌خواهی در دنیا و خوشی‌های آن غرق شوی؟
هوش مصنوعی: اگر جاه و مقام فرعون نباشد و شخصی هم نتواند به مقام بلند برسد، از کجا می‌تواند به جهنم و عذاب آن راه پیدا کند؟
هوش مصنوعی: ای قصاب، او را فربه کن (چاق‌اش کن) و سپس بکش، زیرا در دوزخ، سگ‌ها بی‌برگ‌اند و به جایی در نمی‌آیند. اینجا به نادانی کسانی اشاره دارد که به دنیا دل‌بسته‌اند و از عواقب آن غافلند.
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا خصم و دشمنی وجود نداشت، انسان‌ها نیز به خاطر خشم و تضاد نمی‌مردند و زندگی‌اشان به آرامی سپری می‌شد.
هوش مصنوعی: دوزخ همان خشم است، و وجود دشمنی در عالم ضروری است تا انسان به رشد و ترقی برسد؛ اگر نبود، رحمت و مهربانی او را از جلو رفتن بازمی‌دارد.
هوش مصنوعی: پس از قهر و بدی، لطف و رحمت باقی می‌ماند و این نشان‌دهنده تکامل و کمال در فرمانروایی است که در آن، بدی جایی ندارد.
هوش مصنوعی: منکران، به بیان و مثل‌های یاد شده از سوی ذاکران (گفت‌وگوی کنندگان در باب حقیقت و معنویت) خنده کرده و آنها را تمسخر می‌کنند.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی به مسخره کردن و ریش‌خند زدن ادامه دهی، در این صورت چند صباحی دیگر زندگی خواهی کرد، ای کسی که مانند مرده‌ای هستی.
هوش مصنوعی: ای کسانی که به عشق و محبت می‌پردازید، شاد باشید؛ زیرا امروز در این در (درگاه خدا) که همیشه بسته بود، باز شده و این فرصتی است برای نیاز و درخواست شما.
هوش مصنوعی: هر نوعی از سبزیجات که به خودت مربوط میشود (یا با آن نسبت داری)، در باغی دیگر از طمع و بزرگ‌منشی در سر می‌پروراند.
هوش مصنوعی: هر شخصی برای تکامل و پختگی خود از چیزهایی استفاده می‌کند که مربوط به ذات و جنس خودش است.
هوش مصنوعی: تو که رنگ و بوی زعفران را به خود گرفته‌ای، باید همانند زعفران باشی و با دیگران که رنگ و بوی متفاوت دارند، درآمیختگی نداشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی مثل زعفران باکیفیت و باارزش باشی، باید به زندگی و وجود خود توجه کنی و از عسل و لذت‌های دنیایی بهره‌برداری کنی تا در مرحله‌ای به کیفیت بالاتری برسی.
هوش مصنوعی: به خودت فشار نیاور و خودت را درگیر کارهای بیهوده نکن، زیرا که شلغم (نمادی از چیزهای معمولی و بی‌ارزش) هرگز نمی‌تواند هم‌نوع و هم‌جنس تو شود.
هوش مصنوعی: تو هم کارهای خود را کردی، و او نیز کارهای خود را انجام داد. این را بدان که زمین خدا وسیع است و امکانات زیادی در آن وجود دارد.
هوش مصنوعی: خصوصاً آن سرزمین‌هایی که در وسعت خود، انسان را در سفر از واقعیت و حقیقت گم می‌کنند، موجودات خیالی مانند دیو و پری را به وجود می‌آورند.
هوش مصنوعی: در آن دریا و بیابان و کوه‌های بلند، توهمات و خیال‌ها پایان می‌یابند و واقعیات نمایان می‌شوند.
هوش مصنوعی: این بیابان (دنیای مادی) در مقایسه با بیابانهای دیگر (جهانت‌های مختلف) مانند دریایی است که پر از تار مویی است. اشاره به این دارد که دنیای مادی به اندازه‌ای کوچک و ناچیز است.
هوش مصنوعی: آبی که در جایی ساکن و ایستاده است، اگرچه به ظاهر جاندار و شاداب است، اما تازه‌تر و لذت بخش‌تر از جوی‌های روانی است که مداوم جاری می‌شوند.
هوش مصنوعی: انسان درون خود، همچون جان و روح، با نیازی پنهان سیر می‌کند و همیشه در جستجوی چیزی فراتر از آنچه که در ظاهر می‌بیند، است.
هوش مصنوعی: مخاطب خواب‌آلود و بی‌توجه است، ای سخنران، سخن خود را کوتاه کن و این نقاشی را که به صورت تو خالی و بی‌محتواست، کم‌رنگ‌تر کن.
هوش مصنوعی: بلقیس که زنی باهوش و تیزهوش است، را به حرکت وادار کن، زیرا در این بازار (دنیا) افرادی بی‌ارزش وجود دارند که باعث کسادی و خرابی آن می‌شوند.
هوش مصنوعی: بلقیس، باید با اراده و تصمیم خود به فعالیت و تلاش بپردازد، زیرا پیش از آنکه مرگ او را گرفتار کند، باید از فرصت‌ها استفاده کند.
هوش مصنوعی: زمانی که مرگ فرا برسد، مثل دزدی که به ناگاه به خانه‌ای وارد میشود، جان آدمی را به زور می‌گیرد و او را از دنیا می‌برد.
هوش مصنوعی: تو تا کی باید مانند خرانی که نعل دزدیده‌اند، در این زندگی دنیوی بگردی؟ اگر دزدی می‌کنی، بیا و جواهرات واقعی و والای روحانی را دزدیده و به دست بیاور.
هوش مصنوعی: خواهران تو (روحانیان) به سرای جاودانی رسیده‌اند، ولی تو تنها ملکی (دنیا) را به دست آورده‌ای که ناپایدار و نقصانی است.
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که از این دنیا و ملک مادی بگریزد، زیرا که مرگ، ویران‌کنندهٔ این ملک و زندگی دنیوی است.
هوش مصنوعی: بلقیس، ملکه سبا، از خواب بیدار شو و به دیدن سرزمین پادشاهان و حاکمان دین حاضر شو.
هوش مصنوعی: در باطن انسان‌ها، محبت و دوستی وجود دارد، اما در ظاهر، گاهی اوقات مانند گلستان، اختلاف و تفرقه به چشم می‌خورد. این نشان‌دهنده‌ی تفاوت میان احوال درونی و ظاهر سازی در روابط دوستانه است.
هوش مصنوعی: بوستان روحانی در هر جا که برود، با او همراه است، اما این حقیقت برای مردم عادی پنهان می‌ماند.
هوش مصنوعی: میوه‌ها به ناله و زاری می‌گویند که از من به آب حیات و زندگی دست پیدا کرده‌اند، پس از من بخورید و بهره‌مند شوید.
هوش مصنوعی: مانند خورشید، ماه و هلال، به آسمان بپرواز و به طور آزاد و بدون هیچ قید و شرطی حرکت کن. این جمله ما را به آزادی و کمال روحانی دعوت می‌کند که نه وابسته به دنیا باشیم و نه محدود به مسائل مادی.
هوش مصنوعی: اگر روح انسان آزاد و رها باشد، مانند آبی روان نمی‌تواند در قید و بند ماده و خواسته‌های دنیوی بماند و به راحتی از نعمت‌ها و لذت‌های معنوی بهره‌مند میشود.
هوش مصنوعی: غم و اندوه مانند نی‌نهنگ بر کشتی زندگی‌ات فشار می‌آورد و این غم را از زشتی‌های مردم به وجود می‌آید.
هوش مصنوعی: تو هم پادشاه و هم سرباز هستی؛ هم تخت و تاج تو را می‌سازد و هم خوشبختی تو، و در واقع خود تو سرنوشت‌ساز هستی.
هوش مصنوعی: اگر تو خوشبخت و صاحب مقام و ثروت هستی، بدان که این خوشبختی و قدرت تنها برای تو نیست و روزی این بخت از تو جدا خواهد شد.
هوش مصنوعی: تو مانند گدایان بی‌نوا مانده‌ای و از نعمت‌های روحانی خود غافلی، در حالی که خودت از آن نعمت‌ها صاحب می‌شوی، ای مجتبی (لقب اشاره به یکی از افراد مقدس، مانند امام مجتبی).
هوش مصنوعی: اگر تو به سیرت معنوی خود بپردازی و خوب و نیکو باشی، دیگر چگونه ممکن است که بخت و شانس خوبت را از دست بدهی.
هوش مصنوعی: تو چگونه گم می‌شویی ای خوش‌اخلاق، وقتی که خودت و همه‌چیزهایی که به تو تعلق دارد، همان ثروت و دارایی تو هستند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.