گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول »

بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود

اول آن کس کین قیاسکها نمود

پیش انوار خدا ابلیس بود

گفت نار از خاک بی شک بهترست

من ز نار و او ز خاک اکدرست

پس قیاس فرع بر اصلش کنیم

او ز ظلمت ما ز نور روشنیم

گفت حق نه بلک لا انساب شد

زهد و تقوی فضل را محراب شد

این نه میراث جهان فانی است

که به انسابش بیابی جانی است

بلک این میراثهای انبیاست

وارث این جانهای اتقیاست

پور آن بوجهل شد مؤمن عیان

پور آن نوح نبی از گمرهان

زادهٔ خاکی منور شد چو ماه

زادهٔ آتش توی رو روسیاه

این قیاسات و تحری روز ابر

یا بشب مر قبله را کردست حبر

لیک با خورشید و کعبه پیش رو

این قیاس و این تحری را مجو

کعبه نادیده مکن رو زو متاب

از قیاس الله اعلم بالصواب

چون صفیری بشنوی از مرغ حق

ظاهرش را یاد گیری چون سبق

وانگهی از خود قیاساتی کنی

مر خیال محض را ذاتی کنی

اصطلاحاتیست مر ابدال را

که نباشد زان خبر اقوال را

منطق الطیری به صوت آموختی

صد قیاس و صد هوس افروختی

همچو آن رنجور دلها از تو خست

کر بپندار اصابت گشته مست

کاتب آن وحی زان آواز مرغ

برده ظنی کو بود همباز مرغ

مرغ پری زد مرورا کور کرد

نک فرو بردش به قعر مرگ و درد

هین به عکسی یا به ظنی هم شما

در میفتید از مقامات سما

گرچه هاروتید و ماروت و فزون

از همه بر بام نحن الصافون

بر بدیهای بدان رحمت کنید

بر منی و خویش‌بین لعنت کنید

هین مبادا غیرت آید از کمین

سرنگون افتید در قعر زمین

هر دو گفتند ای خدا فرمان تراست

بی امان تو امانی خود کجاست

این همی گفتند و دلشان می‌طپید

بد کجا آید ز ما نعم العبید

خار خار دو فرشته هم نهشت

تا که تخم خویش‌بینی را نکشت

پس همی گفتند کای ارکانیان

بی خبر از پاکی روحانیان

ما برین گردون تتقها می‌تنیم

بر زمین آییم و شادروان زنیم

عدل توزیم و عبادت آوریم

باز هر شب سوی گردون بر پریم

تا شویم اعجوبهٔ دور زمان

تا نهیم اندر زمین امن و امان

آن قیاس حال گردون بر زمین

راست ناید فرق دارد در کمین

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۳۰

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ ابلیس و مقایسه او با فرشتگان است. ابلیس هنگام آفرینش آدم، به دلیل اعتقاد به برتری آتش بر خاک، قیاس خود را مطرح می‌کند و از فرمان خداوند سر باز می‌زند. فرشتگان در پاسخ، بر اهمیت زهد و تقوی تأکید می‌کنند و بر این باورند که نسب و مادیت نمی‌تواند معیار برتری باشد. شاعر به نقد قیاس‌های نادرست و ظاهری می‌پردازد و تأکید می‌کند که باید به نور و روحانیت اتصال یافت. در نهایت، بر ارزش عبادت و عدل تأکید می‌شود و یادآوری می‌شود که نباید به ظواهر تکیه کرد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# اول آن کس کین قیاسکها نمود

پیش انوار خدا ابلیس بود

هوش مصنوعی: نخستین کسی که این قیاس‌ها را (برتری خاک بر آتش) مطرح کرد و در مقابل نورهای الهی قرار گرفت، ابلیس بود.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# گفت نار از خاک بی شک بهترست

من ز نار و او ز خاک اکدرست

هوش مصنوعی: ابلیس می‌گوید که آتش (نار) از خاک بهتر است و او به این دلیل خودش را از آتش برتر می‌داند و می‌گوید که من از آتش ساخته شده‌ام و او (آدم) از خاک است، پس برتری از آن من است.

# پس قیاس فرع بر اصلش کنیم

او ز ظلمت ما ز نور روشنیم

هوش مصنوعی: پس قیاس را به پایه و اصلش برمی‌گردانیم؛ او (ابلیس) در تاریکی است و ما در نور و روشنایی قرار داریم.

# گفت حق نه بلک لا انساب شد

زهد و تقوی فضل را محراب شد

هوش مصنوعی: خداوند فرمود که اصل و اساس در دین و راه صحیح، نسب و خانواده نیست، بلکه زهد و تقوا مهم است؛ بدین معنا که عبادت و فضیلت، مکان و مقام حقیقی خود را پیدا می‌کند.

# این نه میراث جهان فانی است

که به انسابش بیابی جانی است

هوش مصنوعی: این چیزی که به عنوان میراث از دنیا و زندگی مادی می‌شناسید، تنها متعلق به این جهان فانی نیست؛ بلکه باید از طریق نسبت‌ها و خویشاوندی‌ها، روح و جان را بیابید.

# بلک این میراثهای انبیاست

وارث این جانهای اتقیاست

هوش مصنوعی: این میراث‌ها از انبیا (پیشوایان دینی) است و وارثان این جان‌ها نیز کسانی هستند که به تقوا و پرهیزگاری مشغولند.

# پور آن بوجهل شد مؤمن عیان

پور آن نوح نبی از گمرهان

هوش مصنوعی: پسر ابوجهل، مؤمن آشکاری شد، و پسر نوح نبی از گمراهان گردید.

# زادهٔ خاکی منور شد چو ماه

زادهٔ آتش توی رو روسیاه

هوش مصنوعی: فرزند خاکی، مانند ماه تابناک و درخشان شد، اما فرزند آتش (ابلیس) به صورت سیاه و زشت ظاهر گردید.

# این قیاسات و تحری روز ابر

یا بشب مر قبله را کردست حبر

هوش مصنوعی: این قیاس‌ها و استدلال‌ها مانند ابری هستند که باعث می‌شوند انسان از حقیقت دور شود و قبله (هدف واقعی) را که باید در شب به آن توجه کند، به فراموشی بسپارد.

# لیک با خورشید و کعبه پیش رو

این قیاس و این تحری را مجو

هوش مصنوعی: اما در حضور خورشید و کعبه، که نشانه‌های روشن الهی هستند، این قیاس و این تحلیلات بی‌فایده است و نباید به آن‌ها توجه کرد.

# کعبه نادیده مکن رو زو متاب

از قیاس الله اعلم بالصواب

هوش مصنوعی: به کعبه (مکانی مقدس در اسلام) به عنوان یک نشانهٔ مهم توجه کن و از قیاس‌های بی‌اساس دوری کن؛ زیرا تنها خداوند به درستی‌ها و بهترین‌ها آگاه است.

# چون صفیری بشنوی از مرغ حق

ظاهرش را یاد گیری چون سبق

هوش مصنوعی: زمانی که صدای شگفت‌انگیز حق را از پرنده‌اش بشنوی، باید از ظاهر آن صدای زیبا درس بگیری، همان‌طور که در مسابقه‌های دو (سبق) یاد می‌گیری.

# وانگهی از خود قیاساتی کنی

مر خیال محض را ذاتی کنی

هوش مصنوعی: سپس به خودت قیاس‌ها و استدلال‌هایی می‌کنی که در واقع خیال محض است و به ذات و حقیقت چیزی تبدیل نمی‌شود.

# اصطلاحاتیست مر ابدال را

که نباشد زان خبر اقوال را

هوش مصنوعی: اصطلاحات و واژه‌هایی وجود دارد که خاص ابدال (افرادی که به مقام بالایی رسیده‌اند) است و هیچ خبری از اقوال و گفته‌های دیگران در آن وجود ندارد.

# منطق الطیری به صوت آموختی

صد قیاس و صد هوس افروختی

هوش مصنوعی: تو با آواز منطق الطیر (پرندگان) آشنا شدی و به این وسیله فهمیدنی‌ها و خواسته‌های زیادی در دل‌ها برانگیختی.

# همچو آن رنجور دلها از تو خست

کر بپندار اصابت گشته مست

هوش مصنوعی: به مانند آن فرد رنجوری که دلش از تو خسته است، این احساس را در نظر بگیر که به سبب تو، فردی به شدت مدهوش و مست شده است.

# کاتب آن وحی زان آواز مرغ

برده ظنی کو بود همباز مرغ

هوش مصنوعی: کسی که آن وحی را نوشت (مثلاً پیامبر یا فرستاده الهی)، صدای مرغ را شنیده است؛ اما او هم در این مورد تنها یک حدس دارد و نمی‌داند که آن مرغ چه کسی بوده است.

# مرغ پری زد مرورا کور کرد

نک فرو بردش به قعر مرگ و درد

هوش مصنوعی: مرغی که به تشبیه پری است، با زیبایی و فریبندگی‌اش توانست مرد را کور کند و او را در عمق مرگ و درد غرق کرد.

# هین به عکسی یا به ظنی هم شما

در میفتید از مقامات سما

هوش مصنوعی: هشدار که شما نیز ممکن است به خاطر یک تصویر یا گمان، به مقام‌ها و مراحل بالای معنوی بشتابید و در آنجا به اشتباه بیفتید.

# گرچه هاروتید و ماروت و فزون

از همه بر بام نحن الصافون

هوش مصنوعی: هرچند هاروت و ماروت (دو فرشته آزمون) و حتی بیشتر از آنها، در بالای این مقام (مقامی بلند) در صف ایستاده‌اند و آماده ارزیابی هستند.

# بر بدیهای بدان رحمت کنید

بر منی و خویش‌بین لعنت کنید

هوش مصنوعی: با بدی‌ها و ناپاکی‌های دیگران رحم و مرا که خودپسند و خودبین هستم، نفرین کنید.

# هین مبادا غیرت آید از کمین

سرنگون افتید در قعر زمین

هوش مصنوعی: مراقب باشید که غیرت شما از پس کمین آسیب نبیند و باعث نشود که به قعر زمین بیفتید و سقوط کنید.

# هر دو گفتند ای خدا فرمان تراست

بی امان تو امانی خود کجاست

هوش مصنوعی: هر دو (مقصود، دو شخص یا موجود) می‌گویند، ای خدا، فرمان تو را می‌پذیریم، ولی در عین حال، بی‌وقفه می‌پرسند که امان ما کجاست، و این به گونه‌ای به شک و تردید اشاره دارد.

# این همی گفتند و دلشان می‌طپید

بد کجا آید ز ما نعم العبید

هوش مصنوعی: آن‌ها (دو فرشته) در حال گفت‌وگو بودند و در دلشان نگرانی داشتند که بدی از ما ظهور کند، زیرا ما بندگان نیکو هستیم.

# خار خار دو فرشته هم نهشت

تا که تخم خویش‌بینی را نکشت

هوش مصنوعی: دو فرشته که نماد پاکی و دیانت هستند، با هم نشسته‌اند و در حال گفتگو هستند تا تخم خودبینی و خودپسندی را از میان ببرند و این موضوع را ریشه‌کن کنند.

# پس همی گفتند کای ارکانیان

بی خبر از پاکی روحانیان

هوش مصنوعی: آن‌ها گفتند: ای افرادی که از حالت روحانی پاکان بی‌خبر هستید،

# ما برین گردون تتقها می‌تنیم

بر زمین آییم و شادروان زنیم

هوش مصنوعی: ما بر این گردونه (زندگی دنیوی) تلاش و زحمت می‌کشیم و وقتی به زمین می‌آییم، شادی و خوشی را تجربه می‌کنیم.

# عدل توزیم و عبادت آوریم

باز هر شب سوی گردون بر پریم

هوش مصنوعی: ما در دنیای مادی به طور شبانه به سمت آسمان می‌رویم و در عین حال، عدالت را برپا می‌داریم و عبادت می‌کنیم.

# تا شویم اعجوبهٔ دور زمان

تا نهیم اندر زمین امن و امان

هوش مصنوعی: برای اینکه ما تبدیل به موجودی شگفت‌انگیز در این دوران شویم، باید به نوعی در زمین به آرامش و امنیت دست یابیم.

# آن قیاس حال گردون بر زمین

راست ناید فرق دارد در کمین

هوش مصنوعی: قیاس و مقایسهٔ حال آسمان با زمین صحیح نیست، زیرا وضعیت‌ها و ویژگی‌های این دو عالم با یکدیگر متفاوت است و نمی‌توان آنها را یکسان دانست.

بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود به خوانش بامشاد لطف آبادی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود به خوانش عندلیب

بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

روش در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، یکشنبه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۴۰ نوشته:

در این داستان به دو مساله مهم که ما انسان ها هر روز با ان سر و کار داریم , اشاره شده است ：چه بسا ما ادم ها کارهای ناپسندی انجام می دهیم و در خیال خودمان ان را خوب می پنداریم و احساس رضایت می کنیم .مثلا فردی پدر و مادر خود را از دست داده و کم سن و سال نیز می باشد .ما برای اینکه نشان دهیم عموهای او خوب نیستند , پیش دستی می کنیم و به این بچه دوتیم نهایت توجه را می کنیم ولی غافل از این هستیم که نیت ما در این کار خدایی نبوده است , بعلاوه مدام پشت سر عمو های او نیز بد میگوییم و خودمان را جلو مردم خوب جلوه می دهیم .در واقع ما داریم نقش همان کر را بازی می کنیم .داستان به مشکل دیگری نیز اشارهره می کند：بعضی وقت ها ما خشم خود را فرو می بریم ولی بعد از گذشت مدتی ان را بالا اورده و شروع به بد و بیراه گفتن می کنیم .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

روفیا در ‫۱۰ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۳۸ نوشته:

اول آن کس کین قیاسکها نمود
پیش انوار خدا ابلیس بود
گفت نار از خاک بی شک بهترست
من ز نار و او ز خاک اکدرست
پس قیاس فرع بر اصلش کنیم
او ز ظلمت ما ز نور روشنیم
خواستم بگویم این ابیات از کفر ابلیس مشهورتر است دیدم خود شرح کفر ابلیس است!
آدم ها خیال می کنند این ها داستان است و راستی داستان قیاس خاک و نار!
نه این قیاسی است شیطانی که هر آن تک تک ما ممکن است مرتکب آن شویم!
یکی با خود میگوید من شیعه ام او سنی پس من بی شک از او بهترم،
دیگری میگوید من دکترا دارم او دیپلم هم ندارد پس من بی شک از او برترم،
یکی توهم خودبزرگ بینی دارد که من شهروند آمریکا هستم او پناهنده و ساکن اردوگاه،
این قیاسات همه از جنس قیاس شیطان هستند، حتا اگر فرهیخته و مهربان و صبور هستیم شایسته نیست امتیازی در دل برای خود قایل شویم،
ای بسا اگر گذشته آدم ها را ورق بزنیم رفتار ناشایست آنها را بفهمیم!
بر بدیهای بدان رحمت کنید
بر منی و خویش بین لعنت کنید
تو گویی هر گناهی سزاوار رحمت و آمرزش است الا خویش بینی و خویش بزرگ بینی!

سایه روشن در ‫۱ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۱۷ نوشته:

درود

آنچه من از استاد ادبیات آموخته بودم این بود:

اصطلاحاتی است مر ابدال را

که از آن نبود خبر غفال را

این نسخه بیشتر مفهوم را می رساند.

نسیم سرخوش در ‫۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۶ نوشته:

اول آن کس کین قیاسکها نمود
پیش انوار خدا ابلیس بود
اولین کسی که در برابر خدا از قیاس استفاده کرد، ابلیس بود.
گفت نار از خاک بی‌شک بهترست
من ز نار و او ز خاک اکدرست
ابلیس گفت: آتش از خاک برتر است؛ من از آتشم و آدم از خاک، پس من برترم.
پس قیاس فرع بر اصلش کنیم
او ز ظلمت ما ز نور روشنیم
یعنی حتی قیاسش را ادامه داد و گفت: اگر آتش بهتر از خاک است، پس ما که از آتشیم به نور نزدیک‌تریم و آدم که از خاک است به ظلمت نزدیک‌تر است. یعنی از یک مقدمه ظاهراً منطقی، نتیجه‌های بیشتری گرفت.
گفت حق نه بلک لا انساب شد
زهد و تقوی فضل را محراب شد
خدا پاسخ داد: نه. معیار نزد من نسب، جنس، ماده آفرینش یا اصل و نسب نیست؛ معیار برتری زهد و تقواست.
این نه میراث جهان فانی است
که به انسابش بیابی جانی است
این مقام‌های معنوی مانند ارث و ثروت دنیایی نیست که با نسب خانوادگی به دست بیاید.
بلک این میراثهای انبیاست
وارث این جانهای اتقیاست
میراث پیامبران را فقط اهل تقوا به ارث می‌برند، نه کسانی که فقط نسب یا ظاهر دارند.
پور آن بوجهل شد مؤمن عیان
پور آن نوح نبی از گمرهان
مولانا مثال می‌زند:
فرزند ابوجهل ممکن است مؤمن شود.
و پسر نوح گمراه شد.
پس نسب، تضمین‌کننده هدایت نیست.
زادهٔ خاکی منور شد چو ماه
زادهٔ آتش توی رو روسیاه
آدمِ خاکی نورانی شد، اما تو که از آتشی، روسیاه شدی.
این قیاسات و تحری روز ابر
یا بشب مر قبله را کردست حبر
«تحری» یعنی جست‌وجو و حدس زدن. مولانا می‌گوید قیاس و حدس، مثل کسی است که در شب یا هوای ابری قبله را با نشانه‌ها پیدا می‌کند. این کار در نبودِ راه قطعی، قابل قبول است.
لیک با خورشید و کعبه پیش رو
این قیاس و این تحری را مجو
اما وقتی خورشید یا خود کعبه را می‌بینی، دیگر حدس و قیاس معنا ندارد. وقتی حقیقت آشکار است، نباید به استدلال‌های ذهنی تکیه کنی.
کعبه نادیده مکن رو زو متاب
از قیاس الله اعلم بالصواب
وقتی حقیقت را می‌توانی مستقیم ببینی، از آن روی برنگردان و به قیاس دل نبند؛ زیرا خدا به حقیقت داناتر است.
چون صفیری بشنوی از مرغ حق
ظاهرش را یاد گیری چون سبق...
یعنی اگر ندای اولیای الهی را شنیدی، فقط ظاهر کلمات را حفظ نکن. بسیاری الفاظ را حفظ می‌کنند، اما از حقیقت و روح سخن بی‌خبر می‌مانند؛

وانگهی از خود قیاساتی کنی

مر خیال محض را ذاتی کنی

بعد از آن، بر اساس ذهن و تجربهٔ محدود خودت قیاس‌هایی می‌سازی و خیال و وهم را حقیقتی ذاتی و واقعی می‌پنداری.

اصطلاحاتیست مر ابدال را

که نباشد زان خبر اقوال را

اولیای الهی (ابدال) زبان و تجربه‌هایی دارند که با حرف و اصطلاحات معمول قابل بیان نیست و مردم عادی از آن بی‌خبرند.

منطق الطیری به صوت آموختی

صد قیاس و صد هوس افروختی

اگر فقط صدای پرندگان را یاد بگیری و گمان کنی حقیقت «زبان پرندگان» را فهمیده‌ای، دچار صدها قیاس و خیال باطل می‌شوی. منظور این است که ظاهر را با حقیقت اشتباه نگیری.

همچو آن رنجور دلها از تو خست

کر بپندار اصابت گشته مست

مانند آن بیماری که از دست آن مرد کر به ستوه آمد؛ اما آن مرد کر گمان می‌کرد که دیدارش بسیار موفق بوده و کار را درست انجام داده است.»

کاتب آن وحی زان آواز مرغ

برده ظنی کو بود همباز مرغ

اشاره به کاتب وحی است که گمان نادرستی کرد و دچار اشتباه و غرور شد و فکر کرد این خودش است که وحی دریافت میکند نه پیغمبر. مولانا در بخش قبل به کاتب وحی اشاره کرد

مرغ پری زد مرورا کور کرد

نک فرو بردش به قعر مرگ و درد

همان پرنده (یا همان پندار) او را کور کرد و سرانجام به ورطهٔ هلاکت و رنج کشاند.

هین به عکسی یا به ظنی هم شما

در میفتید از مقامات سما

مواظب باشید شما نیز با یک ظن و گمان اشتباه، از مقام والای انسانیت و از اوج به پایین نیفتید

گرچه هاروتید و ماروت و فزون

از همه بر بام نحن الصافون

حتی اگر مانند هاروت و ماروت یا بالاتر از آنان باشید، و همچون فرشتگان بگویید: «ما در صف عبادت‌کنندگان ایستاده‌ایم»، باز هم از خطر غرور در امان نیستید.

بر بدیهای بدان رحمت کنید

بر منی و خویش‌بین لعنت کنید

به گناهکاران با رحمت نگاه کنید، اما بر «منیّت» و خودبینی خود لعنت بفرستید؛ زیرا دشمن اصلی، غرور انسان است.

هین مبادا غیرت آید از کمین

سرنگون افتید در قعر زمین

بترسید که امتحان الهی ناگهان فرا برسد و شما را از اوج به حضیض بیفکند.در زبان عرفانی مولانا، غیرت بیشتر به معنای غیرت الهی است؛ یعنی قدرت و ارادهٔ خداوند که اجازه نمی‌دهد بنده به کبر و خودبینی دل خوش کند. اگر کسی به مقام خود مغرور شود، غیرت الهی او را به امتحانی سخت می‌کشاند تا بفهمد همه چیز از لطف خداست، نه از شایستگی خودش.

در اینجا مولانا به هاروت و ماروت اشاره می‌کند. آن‌ها گمان کردند اگر به زمین بروند، هرگز مانند انسان‌ها گناه نمی‌کنند. مولانا می‌گوید:

مواظب باشید غیرت الهی در کمین است؛ مبادا برای شکستن غرورتان شما را به امتحانی بیندازد و از اوج به حضیض سقوط کنید.

هر دو گفتند ای خدا فرمان تراست

بی امان تو امانی خود کجاست

هاروت و ماروت گفتند: پروردگارا، همه چیز به فرمان توست؛ اگر تو پناه ندهی، هیچ پناهی وجود ندارد.

این همی گفتند و دلشان می‌طپید

بد کجا آید ز ما نعم العبید

اما در دلشان این اندیشه هم بود که: «مگر ممکن است از ما که بندگان خوبی هستیم، خطایی سر بزند؟» همین اندیشه، نشانهٔ پنهانِ غرور بود.

خار خار دو فرشته هم نهشت

تا که تخم خویش‌بینی را نکشت

خدا این تشویش و دغدغه هم در دلشان بود، زیرا هنوز ریشهٔ خودبینی کاملاً از بین نرفته بود.

پس همی گفتند کای ارکانیان

بی خبر از پاکی روحانیان

آنان با خود می‌گفتند: ای زمینیان، شما از پاکی ما فرشتگان خبر ندارید.

ما برین گردون تتقها می‌تنیم

بر زمین آییم و شادروان زنیم

ما آسمان‌ها را می‌آراییم؛ اگر به زمین برویم نیز آنجا را آباد و منظم می‌کنیم.

عدل توزیم و عبادت آوریم

باز هر شب سوی گردون بر پریم

در زمین عدالت برقرار می‌کنیم، عبادت می‌کنیم و هر شب دوباره به آسمان بازمی‌گردیم.

تا شویم اعجوبهٔ دور زمان

تا نهیم اندر زمین امن و امان

گمان می‌کردند نمونهٔ بی‌نظیر روزگار خواهند شد و امنیت و آرامش را در زمین برقرار می‌کنند.

آن قیاس حال گردون بر زمین

راست ناید فرق دارد در کمین

اما مولانا نتیجه می‌گیرد: قیاس کردنِ وضعیت آسمان با وضعیت زمین درست نیست. شرایط متفاوت است و همین تفاوت، محل لغزش و امتحان انسان است.

پیام اصلی این بخش

مولانا می‌گوید بزرگ‌ترین خطر سالک، خودبینی است. انسان وقتی خود را پاک‌تر از دیگران بداند، همان لحظه در معرض سقوط قرار می‌گیرد. حتی فرشتگان نیز وقتی خود را از انسان‌ها برتر دیدند، به امتحانی سخت گرفتار شدند. بنابراین به جای قضاوت دیگران، باید پیوسته مراقب غرور و «منِ» خود باشیم.

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۱۵۵ - اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود

تازه‌های نرم‌افزار گنجور