و بی بلارِ وزیر که بقیت کفات عالم و دهات بنیآدم است، وهم ِ او از راز زمانه غدّار بیاگاهانَد و فراستِ او بر اسرار سپهرِ دوار اطلاع دهد، نظام ممالک و رونق اعمال و حصول اموال و اقامت اخراجات و آبادانی خزاین چگونه دست دهد؟
در ملک برو هیچ کس نیست برابر
سودا چه پزی بیهده؟ طوبی و سپیدار!
و بی کمال دبیر که نقشبند فلک، شاگرد بنان اوست و دبیر آسمان چاکر بیان او، و هر کلمهای ازان او دُری هرچه ثمینتر و سحری هرچه مبینتر، صدهزار سوار و ازو نامهای، و صدهزار نیزه و ازو خامهای.
هر خط که او نویسد شیرین ازان بود
کان هست صورت سخونان چو شکرش
مصالح اطراف و حوادث نواحی چگونه معلوم شود، و بر احوال اعدا و عوازم خصمان به چه تاویل وقوف افتد؟ و هرگاه که این دو بنده کافی و این دو ناصح واقف که هر یک به محل دست گیرا و چشم بینااند.
باطل گرداند و فواید مناصحت و آثار کفایت ایشان از ملک من منقطع شود رونق کارها و نظام مهمات چگونه صورت بندد؟ و بی پیل سپید که شخص او چو خرمن ماه، خرم و تابان و چون هیکل چرخ آراسته و گردان است، مهد او هم کاخی دلگشای، و منظری نزه است، و هم قلعتی حصین و پناهی منیع.
پیش دشمن چگونه روم؟ و آن دو پیل دیگر که صاعقه صنعت ابر صورت باد حرکتند، دو خرطوم ایشان چون اژدها که از بالای کوه معلق باشد، و مانند نهنگ که از میان دریا خویشتن درآویزد، در حمله چون گردباد مردم ربایند، و در جنگ بسان سیل دمان خصم را فروگیرند، و در روز نورد بینی.
دندان یکی سخت شده در دل مرطخ
خرطوم یکی حلقه شده گرد ثریا
مصاف خصمان چگونه شکنم؟ و بی جمازه بختی که در تگ دست صبا خلخالش نپساید و جرم شمال گرد پایش نشکافد.
هایل هیونی تیزرو، اندک خور بسیار دو
از آهوان برده گرو، در پویه و در تاختن
هامونگذار کوهوش، دل بر تحمل کرده خوش
تا روز هر شب بارکش، هر روز تا شب خارکن
سیاره در آهنگ او، خیره زبس نیرنگ او
در تاختن فرسنگ او، از حد طایفت تاختن
گردون پلاسش بافته، اختر مهارش تافته
وزدست و پایش یافته، روی زمین شکل مجن
چگونه بر اخبار وقوف یابم و نامهای بشارت و دیگر مهمات به اطراف رسانم؟ و بی شمشیر برّان که گوهر در صفحه آن چون ستاره است در گذر کاهکشان و ماننده مورچهای بر روی جوی آب در سبزه روان، آب شکلی که آتش فتنه از هیبت آن مرده است، آتش زخمی که آبروی ملک از وی بجای مانده.
نعوذ بالله از آن آبرنگِ آتشفعل
در جنگها چگونه اثری نمایم؟ و هرگاه که از این اسباب بیبهره شدم و عزیزان و معینان را باطل کردم از ملک و زندگانی چه لذت یابم؟ که فراق عزیزان کاری دشوار و شربتی بدگوار است، و کفایت مهمات و تمشیت اشغال بی یار و خدمتگار سعیی باطل و نهمتی متعذر است.
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به توصیف اهمیت وجود دو شخصیت کلیدی، یعنی وزیر و دبیر، در اداره و رونق کشور میپردازد. نویسنده میگوید که بدون این دو نفر، حکومت به خوبی مدیریت نخواهد شد و کارها و امور مملکتی دچار بینظمی خواهند شد. وزیر با درایت و دانایی خود میتواند رازهای زمان را کشف کند و رونق مالی و آبادانی را به ارمغان آورد. دبیر نیز با تواناییهای نگارشیاش، میتواند اطلاعات مفیدی را بهطور شفاف و دلنشین منتقل کند. در کل، اثرگذاری این دو نفر در شرایط بحرانی و مهم کشور و همچنین در عرصههای جنگی و سیاسی، حیاتی است و فقدان آنها نه تنها به کارها آسیب میزند، بلکه زندگی و لذتبردن از آن را نیز دشوار میکند. نویسنده با تأکید بر اهمیت وجود این دو شخصیت، به خطرات و چالشهای ناشی از نبود آنها اشاره میکند.
هوش مصنوعی: بدون وجود وزیر بینظیری مانند بلار، که نماینده بقای زندگی و معاش مردم است، چگونه میتوان به درک درست از پیچیدگیهای زمانه و اسرار جهان دست یافت؟ در چنین شرایطی، چطور میتوان به ساماندهی امور کشور، رونق کسب و کار، مدیریت درآمدها و هزینهها و آبادانی منابع مالی پرداخت؟
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچکس نیست که به پای آرزوها و خواستههای تو برسد. پس چرا در پی چیزهایی بیهوده و بینتیجه باشی؟ درخت طوبی و درخت سپیدار نیز نمادهایی از زیبایی و طراوت هستند.
هوش مصنوعی: او که استاد هنر نویسندگی است و قلم او بر آسمان خط میزند، از تمام کلماتش گنجینهای ارزشمند و زیبا به وجود میآورد. او دارای قدرت و توانمندیهای بالایی است، گویی که صدها سوار و سرباز در تحت فرمان او هستند و هر دست نوشتهاش به مانند هزاران نیزه و قلم که در دستانش میدرخشد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که او بنویسد، به خاطر زیبایی و شیرینی اش دلپذیر است، زیرا کلامش مانند شکر شیرین و دلنواز است.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان از وضعیتهای اطراف و رویدادهای نواحی آگاه شد و به چه شیوهای اطلاعاتی درباره احوال دشمنان و مشکلات آنها به دست آورد؟ و زمانی که این دو فرد آگاه و راهنمای واقعی وجود داشته باشند که هر یک به جزئیات و واقعیتها تسلط دارند.
هوش مصنوعی: اگر قدرت و نفوذ ایشان از کشور من قطع شود، رونق کارها و ساماندهی امور چگونه برقرار خواهد بود؟ و بدون آنکه آن شخص وجود داشته باشد که چون ماه روشن و تابان است، و همچون چرخ زیبا و گردان، آرامش و رفاه را به ارمغان میآورد، چگونه میتوان به یک کاخ دلگشای و منظرهای زیبا و همچنین به یک قلعه محکم و پناهگاهی شایسته دست پیدا کرد؟
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم به مقابله با دشمن بروم؟ و آن دو فیل دیگر که مانند صاعقه، صنعت آسمان را به حرکت درمیآورد، دو خرطومشان همچون اژدهایی که از بالای کوه آویزان است و مانند نهنگی که از اعماق دریا خود را بیرون میآورد، در هنگام حمله چون گردبادی مردم را میربایند و در جنگ مانند سیلی به سرعت خصم را در بر میگیرند و در روز نبرد دیده میشوند.
هوش مصنوعی: در دل یک موجود نرم و انعطافپذیر، دندانی سخت رشد کرده است، و خرطومی که به شکل یک حلقه درآمده به سمت آسمان میچرخد.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم با دشمنانم مقابله کنم؟ در حالی که بخت من به گونهای است که نمیتواند از حرکات گیسوان صبا بهرهمند شود و باری که در دل دارم، پایم را نمیشکند.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به یک اسب تند و چابک دارد که در دستهای کوچک از آهوها میدود و آنها را تحت تعقیب قرار میدهد. این تصویر به سرعت و چالاکی اسب و همچنین برتری آن در شتاب و حرکت دلالت دارد. اسب در حال دویدن و تعقیب آهوهاست و این صحنه نشاط و هیجان را منتقل میکند.
هوش مصنوعی: دوستدار کوهوش، دلش را به صبر و امید بسته است؛ او هر شب بار سنگینی را به دوش میکشد و هر روز با مشکلات و موانع دست و پنجه نرم میکند.
هوش مصنوعی: سیارهها در جاذبه و حرکت او متوجه و حیرتزدهاند و او با سرعتی بسیار، مسافتهای طولانی را میپیماید و از مرز گروه خود فراتر میرود.
هوش مصنوعی: آسمان با چیزهایی که دارد، زیباییهای خاصی را به وجود آورده است و از طریق تنظیمات خاصش، تأثیرات زیادی بر زمین و انسانها دارد. در اینجا به شکل مجنون اشاره شده است که به نوعی نمایانگر حالتی از عشق و دیوانگی است.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم از اخبار آگاه شوم و نامهای بشارت و مسائل مهم را به دیگران منتقل کنم؟ بدون نیاز به سلاحی تیز، در حالی که همچون ستارهای در دل صفحهای درخشان، در میان جمعیتی شلوغ و پرهیاهو حرکت میکنم؛ مانند مورچهای که بر روی جوی آب میدود و در دل سبزهزار مشغول است، آبی که شعلههای فتنه را از دیدها محو کرده و آتش زخمی بر جای گذاشته که آبروی ملک را تحت تأثیر قرار داده است.
هوش مصنوعی: خدا را شکر، از آن رنگی که به آتش میدهد دوری میکنیم.
هوش مصنوعی: در جنگها چگونه میتوانم تأثیر بگذارم؟ و زمانی که از حمایت و کمک عزیزانم بیبهره شوم، چه بهرهای از زندگی و ملک خواهم برد؟ جدایی از عزیزان کار سختی است و بسیار تلخ است. انجام کارها و مدیریت امور بدون یار و یاری، تلاشی بیفایده و دشواریهای غیرقابل تحملی به همراه دارد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.