که از راه شیراز گشتاسپ زود
سوی اصفهان راند چون زنده رود
ابا نامور گرد گرگین شیر
بشد در صفاهان یکی دار و گیر
شد از گرد دشت صفاهان سیاه
چه ارهنگ گشتاسب دید آن سپاه
بفرمود فیروز را در زمان
ابا گرد رهام پاکیزه جان
ببردند ترکان با دستگاه
ز دشت صفاهان به ارجاسپ شاه
که گر آید او را شکستی به جنگ
شتاب آرد آنگاه نارد درنگ
چه آمد از آن روی گشتاسپ پیش
دلش بود از دست لهراسپ ریش
که بود آگه از کار لهراسپ شاه
که چون شد گریزان به ارجاسپ شاه
دو لشکر چه دیدند رایات هم
در ابرو فکندند از کینه خم
به دشت صفاهان ابر هم زدند
ز خون یلان بر زمین نم زدند
چنان فتنه انگیخت یازید کین
که زد آسمان تیغ کین بر زمین
رسنها شد از کینه زنجیر حلق
کمند اجل شد گلوگیر خلق
چه گشتاسپ دید آن سپاه چنان
بزد دست برداشت گُرز گران
هنوزش ز لب بوی شیر آمدی
ولیکن ز کین همچو شیر آمدی
گذشته ز عمر جهانجو سپنج
بر این کهنه ویران سرای سپنج
ولیکن بررزم اندرون شیر بود
برش شیر نر کم ز نخجیر بود
سر راه ارهنگ بگرفت تنگ
گران گُرزه گاو پیکر به چنگ
به هم هر دو از کین در آویختند
یکی گرد تیره برانگیختند
سرانجام ارهنگ برداشت تیغ
برآمد به گشتاسپ مانند میغ
بزد تیغ و شد خسته بال سوار
چه گشتاسپ آن دید شد در فرار
گریزان ره بلخ را برگرفت
بس پیش او گُرز و خنجر گرفت
چه گرگین گرگوی روئین شیر
گریزان شدند از دم دار و گیر
سوی سیستان برگرفتند راه
جدا اوفتادند از هم سپاه
نه سر بود پیدا از ایشان نه پای
نه کوس و درفش و نه پرده سرای
گریزان پراکنده رفت آن سپاه
سوی سیستان و دل از کین سیاه
وز نیروی ارهنگ آمد چه شیر
به شهر صفاهان پی دار و گیر
به شهر اندر آن لشکر ترک ریخت
سر رشته جان ز تنها گریخت
صفاهان بدینگونه تاراج شد
که از شاه انجم شب داج شد
ز بس کشته افتاد بالا و پست
ره رفتن مردمان را ببست
ز بس مرد کز تیغ کین پاره شد
ز خون زنده رودی به خون تازه شد
ز بس کز تنان تیغ کین سر دَرود
صفاهان ز خون گشت چون زنده رود
ز مرد و ز زن مرد تاسی هزار
ز پیران و از کودک شیرخوار
بکشتند ترکان در آن دار و گیر
ببردند بسیار از آنجا اسیر
که آمد سواری از ارجاسپ شاه
که بگذار ایران و برکش سپاه
که چون سیستان را به دست آورم
بر اولاد رستم شکست آورم
ز ما بود خواهد مر ایران زمین
چو ایران زمین و چه توران زمین
که تا تخمه زال بر جای هست
کسی را بر ایرانیان نیست دست
سپه را ز ملک صفاهان ببرد
دو ره شش هزار از اسیران ببرد
وز نیروی گشتاسپ آن نامدار
سوی سیستان شد چو باد بهار
چو آمد به نزدیکی سیستان
شبی از قضا دید آن کامران
یکی آتش از دور بر کوهسار
سوی آتش آمد چو باد بهار
چو نزدیک آتش دلاور رسید
دو مرد دلاور بدان جای دید
چو آمد سمندش خروشید سخت
شدند آگه آن هر دو فیروزبخت
کشیدند آن هر دو بر اسب تنگ
گرفتند ره بر سپهدار تنگ
یکی زآن دو آمد بر نامدار
به ترکی زبان گفت کای کامکار
چو مردی بگو نام در تیره شب
چرا بسته داری ز گفتار لب
چنین پاسخش داد گشتاسپ باز
که از پیش ارجاسپ آیم فراز
که تا هر که بینم در این کوهسار
ببندم برم پیش شه استوار
بدان ره ز لشکر نگردند دور
که هنگام رزم است و هنگام شور
شنیدم که آن گرد جاماسپ بود
سوار دگر جفت لهراسپ بود
ندانست کآن شیر گشتاسپ است
گمان برد کآن مرد ارجاسپ است
به دل گفت جاماسپ کاین ترک را
بگیرم برم پیش فرمانروا
چنین هدیه نزدیک لهراسپ شاه
زیانی کر از اردوی ارجاسپ شاه
برانگیخت آن باره رهنورد
به شهزاده آویخت اندر نبرد
چو نیزه بر او راست کرد او دلیر
بزد دست گشتاسپ مانند شیر
برون نیزه از دست، جاماسپ کرد
به تنگ اندرش راند مانند گرد
گرفتش کمرگاه و برداشت زود
بزد بر زمین بست دستش چه دود
چو بانوی لهراسپ آن کار دید
هنر زان دلیر سپهدار دید
به کین برخروشید و آمد برش
به تندی یکی گُرز زد بر سرش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: گشتاسپ به شیراز سفر کرده و به سمت اصفهان میرود. او در دشت صفاهان با ارهنگ دیو روبرو میشود و دو لشکر به جنگ آماده میشوند. نبردی سخت رقم میخورد و گشتاسپ با قدرت و شهامت به جنگ دیو میپردازد، ولی در نهایت متوجه میشود که شکست خورده و به سیستان فرار میکند. در این میان، سپاه او متلاشی میشود و صفاهان به تاراج میرود. در ادامه، گشتاسپ با دو دلاور دیگر که یکی از آنها جاماسپ است روبرو میشود و اشتباهاً او را دشمن میپندارد، اما در نبردی آنها را به زمین میزند و در نهایت به جنگ ادامه میدهد.
هوش مصنوعی: گشتاسپ از راه شیراز، شتابان و تند مانند رود زایندهرود، به سوی اصفهان تاخت.
هوش مصنوعی: او همراه گرگینِ نامور و دلیر به اصفهان رسید و آنجا نبردی سخت درگرفت.
هوش مصنوعی: دشت اصفهان از گرد سپاه تیره شد و ارهنگ سپاه گشتاسپ را دید.
هوش مصنوعی: ارهنگ بیدرنگ دستور داد که فیروز را همراه رهامِ دلیر و پاکنهاد (ببرند).
هوش مصنوعی: ترکان آن دو را با ساز و برگ از دشت اصفهان نزد ارجاسپ شاه بردند.
هوش مصنوعی: تا اگر در جنگ شکستی به او رسید، (ارجاسپ) شتاب کند و بیدرنگ به یاری بیاید؛ یا اسیران از دست نروند.
هوش مصنوعی: از آن سو گشتاسپ پیش آمد، در حالی که دلش از سرگذشت پدرش لهراسپ زخمی و دردمند بود.
هوش مصنوعی: زیرا خبر داشت که لهراسپ شاه چگونه از برابر ارجاسپ گریخته بود.
هوش مصنوعی: چون دو لشکر پرچمهای یکدیگر را دیدند، از کینه ابرو در هم کشیدند.
هوش مصنوعی: در دشت اصفهان به هم تاختند و زمین از خون پهلوانان خیس شد.
هوش مصنوعی: کینهجویی چنان آشوبی به پا کرد که گویی آسمان شمشیر انتقام بر زمین فرود آورد.
هوش مصنوعی: کمندها از کینه همچون زنجیر بر گلوها افتاد و کمند مرگ گلوی مردم را گرفت.
هوش مصنوعی: چون گشتاسپ آن سپاه را چنین دید، دست برد و گرز سنگین را برداشت.
هوش مصنوعی: هنوز از لبش بوی شیر میآمد و بسیار جوان بود، اما در کینهجویی مانند شیر درنده میتاخت.
هوش مصنوعی: از عمر این جوانِ جهانجو در این جهانِ کهنه و ویران و گذرا هنوز اندکی گذشته بود.
هوش مصنوعی: اما در میدان جنگ شیر بود و شیر نر در برابرش از شکاری ناچیز کمتر بود.
هوش مصنوعی: گرزِ گاوسرِ سنگین در دست گرفت و راه را بر ارهنگ تنگ کرد.
هوش مصنوعی: هر دو از سر کینه با هم درآویختند و گردی تیره به هوا برخاست.
هوش مصنوعی: سرانجام ارهنگ شمشیر برکشید و مانند ابرِ تیره بر گشتاسپ فرود آمد.
هوش مصنوعی: شمشیر زد و بازوی آن سوار (گشتاسپ) زخمی شد؛ گشتاسپ چون چنین دید به گریز رفت.
هوش مصنوعی: گریزان راه بلخ را در پیش گرفت و بسیاری با گرز و خنجر راه را بر او گرفتند یا دنبالش کردند.
هوش مصنوعی: گرگین و دیگر پهلوانان شیردل نیز از میدان نبرد گریختند.
هوش مصنوعی: آنان راه سیستان را در پیش گرفتند و سپاه از هم جدا و پراکنده شد.
هوش مصنوعی: از آن سپاه هیچ نشانی نماند؛ نه طبل و پرچم ماند و نه سراپرده.
هوش مصنوعی: آن سپاه گریزان و پراکنده با دلی پر از کینه به سوی سیستان رفت.
هوش مصنوعی: و ارهنگ با نیروی خود مانند شیر برای کشتار و غارت به شهر اصفهان آمد.
هوش مصنوعی: لشکر ترک به درون شهر ریخت و جان از تن مردم بیرون رفت.
هوش مصنوعی: اصفهان چنان غارت شد که روزِ روشن آن به شبی تاریک بدل گشت.
هوش مصنوعی: از فراوانی کشتگان که در بلندی و پستی افتاده بودند، راه رفت و آمد مردم بسته شد.
هوش مصنوعی: از بس مردان با شمشیر کینه پارهپاره شدند، از خونشان زایندهرودی تازه از خون روان شد.
هوش مصنوعی: شمشیر کینه آنقدر سر از تنها درو کرد که شهر اصفهان از خون مانند رود زایندهرود جاری شد.
هوش مصنوعی: از مرد و زن، از پیران تا کودکان شیرخوار، نزدیک به سی هزار نفر کشته شدند.
هوش مصنوعی: ترکان در آن کشتار و گیرودار این همه را کشتند و گروه بسیاری را نیز از آنجا اسیر کردند و بردند.
هوش مصنوعی: در این هنگام سواری از سوی ارجاسپ شاه آمد و پیغام آورد که ایران را رها کن و سپاه را حرکت بده.
هوش مصنوعی: پیغام ارجاسپ این بود که وقتی سیستان را به چنگ آورم، فرزندان و خاندان رستم را شکست خواهم داد.
هوش مصنوعی: آنگاه سرزمین ایران از آنِ ما خواهد شد، و ایران و توران هر دو در دست ما خواهد بود.
هوش مصنوعی: زیرا تا وقتی خاندان زال برجاست، هیچکس نمیتواند بر ایرانیان چیره شود.
هوش مصنوعی: پس او سپاه را از سرزمین اصفهان بیرون برد و دوازده هزار تن (دو بار شش هزار) از اسیران را با خود برد.
هوش مصنوعی: از سوی دیگر، گشتاسپ نامدار با نیرومندی و شتاب، مانند باد بهاری به سوی سیستان رفت.
هوش مصنوعی: وقتی به نزدیکی سیستان رسید، آن پهلوان کامیاب شبی بر حسب تقدیر چیزی دید.
هوش مصنوعی: آتشی را از دور بر فراز کوه دید و تند مانند باد بهاری به سوی آن آتش رفت.
هوش مصنوعی: وقتی آن دلاور به نزدیک آتش رسید، دو مرد جنگاور را در آنجا دید.
هوش مصنوعی: چون اسبش نزدیک شد سخت شیهه کشید و آن دو نیکبخت از آمدن او آگاه شدند.
هوش مصنوعی: آن دو تنگ اسب خود را محکم بستند و راه را بر سپهدار بستند و او را در تنگنا گذاشتند.
هوش مصنوعی: یکی از آن دو نزد آن نامدار آمد و به زبان ترکی گفت: ای کامروا،
هوش مصنوعی: اگر مرد هستی در این شب تاریک نامت را بگو؛ چرا لب از سخن بستهای؟
هوش مصنوعی: گشتاسپ در پاسخ گفت که من از نزد ارجاسپ میآیم.
هوش مصنوعی: آمدهام تا هر کس را در این کوهستان ببینم محکم ببندم و نزد شاه ببرم.
هوش مصنوعی: تا کسی از لشکر جدا نشود و دور نرود، چون اکنون هنگام جنگ و آشوب است.
هوش مصنوعی: راوی میگوید شنیدهام آن پهلوان جاماسپ بود و سوار دیگر همسر لهراسپ بود.
هوش مصنوعی: جاماسپ نمیدانست که آن شیرمرد گشتاسپ است و گمان کرد که او از مردان ارجاسپ است.
هوش مصنوعی: جاماسپ با خود گفت این ترک را میگیرم و نزد فرمانروا میبرم.
هوش مصنوعی: چنین اسیری برای لهراسپ شاه هدیهای ارزشمند است و برای اردوی ارجاسپ زیانی به شمار میآید.
هوش مصنوعی: جاماسپ اسب راهوار خود را به حرکت درآورد و با شاهزاده به نبرد درآویخت.
هوش مصنوعی: وقتی آن دلیر نیزه را به سوی او نشانه گرفت، گشتاسپ مانند شیر دست انداخت.
هوش مصنوعی: گشتاسپ نیزه را از دست جاماسپ بیرون کشید و مانند گرد باد اسب را تنگ به او نزدیک کرد.
هوش مصنوعی: کمر جاماسپ را گرفت و به سرعت او را بلند کرد، بر زمین کوبید و دستانش را بست.
هوش مصنوعی: وقتی همسر لهراسپ این کار را دید و هنر و زور آن سپهدار دلیر را مشاهده کرد،
هوش مصنوعی: از سر کینه فریاد کشید و به سوی او آمد و با تندی گرزی بر سرش زد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.