این سوره هفتاد و نه حرف است، بیست کلمه، شش آیه، جمله به مدینه فرو آمد، و قومی گفتند: به مکّه فرو آمد. و در این سوره ناسخ و منسوخ نیست. و فی الخبر عن عقبة بن عامر الجهنیّ: انّ رسول اللَّه (ص) قال له: «أ لا اخبرک بافضل ما تعوّذ به المتعوّذون»؟ قلت: بلی! قال: قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ.
و فی روایة اخری عن عقبة قال: قال لی رسول اللَّه (ص): «الا اعلّمک یا عقبة سورتین هما افضل القرآن»؟! قلت: بلی یا رسول اللَّه. فعلّمنی «المعوّذتین» ثم قرأ بهما فی صلاة الغداة و قال: «اقرأ بهما کلّما قمت و نمت».
و عن عائشة قال: کان رسول اللَّه اذا أوی الی فراشه کلّ لیلة جمع کفّیه فنفث فیهما و قرأ: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ثمّ مسح بهما ما استطاع من جسده یبدأ بهما رأسه و وجهه و ما
اقبل من جسده یصنع ذلک ثلاث مرّات.
و عن عائشة ایضا: انّ النّبی (ص) کان اذا اشتکی یقرأ علی نفسه بالمعوّذات و ینفث، فلمّا اشتدّ وجعه کنت اقرأ علیه و امسح علیه بیده رجاء برکتها.
و قال عقبة بن عامر: بینا اسیر مع رسول اللَّه (ص) بین الجحفة و الإبراء اذ غشیتنا ریح و ظلمة شدیدة، فجعل رسول اللَّه (ص) یتعوّذ باعوذ بربّ الفلق و أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ و یقول: «یا عقبة تعوّذ بهما فما تعوّذ متعوّذ بمثلهما».
و عن عبد اللَّه ابن حبیب قال: خرجنا فی لیلة مطر و ظلمة شدیدة نطلب رسول اللَّه (ص) فادرکناه، فقال: «قل» قلت: ما اقول؟ قال: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و المعوّذتین حین تصبح و حین تمسی ثلاث مرّات تکفک کلّ شیء».
قوله: قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ای استجیر و احترز باللّه الّذی هو بِرَبِّ النَّاسِ ای خالقهم و موجدهم.
مَلِکِ النَّاسِ هو الّذی یسوسهم و یدبّر امورهم، خصّ النّاس بالذّکر لانّ فیهم ملوکا فاخبر تعالی انّه مالک الملوک.
إِلهِ النَّاسِ یعنی: معبود هم الّذی یستحقّ ان یعبدوه.
مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ، هو مصدر کالزّلزال و القلقال، یعنی: من شرّ الوسوسة الّتی تکون من الجنّة و النّاس و الوسوسه: الحدیث الخفیّ، لقوله: «فَوَسْوَسَ إِلَیْهِ الشَّیْطانُ» و صوت الجلیّ یسمّی وسواسا و وسوسة، و الموسوس الّذی یکسر الحدیث فی نفسه و وسوسة الشّیطان تصل الی القلب فی خفاء. و قیل: هو الکلام الخفیّ الّذی یصل مفهومه الی القلب من غیر سماع. و قیل: وسواس النّاس من نفسه، و هو وسوسة الّتی یحدث بها نفسه. و قیل: «الْوَسْواسِ» هو اسم الشّیطان الّذی یمسّ ابن آدم بطیفه و یخیّل الیه و یوذیه و یفزعه فی منامه. و «الْخَنَّاسِ» صفته، و خنوسه انّه یدخل صدر ابن آدم یضع خرطومه علی قلبه یوسوس الیه ما دام ناسیا للَّه عزّ و جلّ و الآخرة، فاذا ذکر ابن آدم اللَّه خنس الشّیطان و کفّ خرطومه و تأخّر. قال ابراهیم التّیمی: اوّل ما یبدو «الوسواس» من قبل الوضوء. و قال مقاتل: انّ الشّیطان فی صورة خنزیر یجری فی جسد العبد مجری الدّم فی العروق، سلّطه اللَّه علی ذلک. فذلک قوله: الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ المراد بالنّاس الاوّل: الأبرار، و بالنّاس الثّانی: الاشرار. معناه: الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ الاخیار من الجنّ و اشرار النّاس، کانّه امر ان یستعیذ من شرّ الجنّ و الانس جمیعا.
قال رسول اللَّه (ص) لابی ذر: «تعوّذ باللّه من الشّیاطین الانس و الجنّ».
فاثبت «الوسواس» من الانسان للانسان کالوسوسة من الشّیاطین. و وسوسة الانسان هو الاهواء و اللَّه اعلم بالمراد. و کرّر لفظ «النّاس» فی خمسة مواضع تبجیلا لهم و تکرمة. و قیل: کرّر لانفصال کلّ آیة من الأخری لعدم حرف العطف. و قیل: المراد بالاوّل: الاطفال و معنی الرّبوبیّة یدلّ علیه. و بالثّانی: الشّبّان و لفظ «الملک» المنبئ عن السّیاسة یدلّ علیه.
و بالثّالث: الشّیوخ و لفظ «اله» المنبئ عن العبادة و الطّاعة یدلّ علیه. و بالرّابع: الصّالحون و الشّیطان مولع باغوائهم دون غیرهم. و بالخامس: المفسدون و عطفه علی المعوّد منهم یدلّ علیه و اللَّه اعلم.
قال النّبی (ص): «عند کلّ خثمة دعوة مستجابة و شجرة فی الجنّة».
و عن ابن عمر قال: قال رسول اللَّه (ص): «لا حسد الّا علی اثنین. رجل اتاه القرآن فهو یقوم به آناء اللّیل و آناء النّهار، و رجل آتاه اللَّه مالا فهو ینفق منه آناء اللّیل و آناء النّهار.



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش، تفسیر ظاهری سورهٔ ناس در کشف الاسرار است. نخست شمار حروف و آیات و جای نزول سوره آمده و سپس روایتهایی از عقبه و عایشه و دیگران دربارهٔ فضیلت دو سورهٔ فلق و ناس و کاربرد آنها در خواب، بیماری، سفر و تاریکی نقل شده است. آنگاه معنای «ربّ»، «ملک» و «اله» و آرای گوناگون دربارهٔ وسواس و خنّاس و وسوسهٔ جن و انس و حکمت تکرار پنجبارهٔ «ناس» شرح داده شده است. پایان آن با دو حدیث دربارهٔ ثواب ختم قرآن و رشک روا بر قاری قرآن و انفاقکننده، به پایان رسیدن قرآن را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: این سوره هفتاد و نه حرف، بیست کلمه و شش آیه دارد. بیشتر گفتهاند همهاش در مدینه نازل شده و گروهی گفتهاند در مکه، و آیهٔ ناسخ و منسوخ ندارد. عقبة بن عامر روایت میکند که پیامبر به او فرمود: آیا تو را از بهترین چیزی که پناهجویان با آن به خدا پناه میبرند آگاه نکنم؟ گفتم: آری. فرمود: سورهٔ فلق و سورهٔ ناس.
هوش مصنوعی: در روایتی دیگر عقبه گوید پیامبر به من فرمود: ای عقبه، آیا دو سوره به تو نیاموزم که از برترین سورههای قرآناند؟ گفتم: آری. پس دو سورهٔ فلق و ناس را به من آموخت، سپس آن دو را در نماز صبح خواند و فرمود: هر گاه برخاستی و هر گاه خوابیدی این دو را بخوان.
هوش مصنوعی: عایشه روایت میکند که پیامبر هر شب چون به بستر میرفت، دو کف دست را کنار هم مینهاد و در آن میدمید و سورههای اخلاص و فلق و ناس را میخواند؛ سپس هر جا از بدنش را که میتوانست با دو دست مسح میکرد و از سر و صورت و جلوی بدن آغاز میکرد.
هوش مصنوعی: ادامهٔ روایت پیشین: یعنی جلوی بدن را مسح میکرد و این کار را سه بار انجام میداد.
هوش مصنوعی: باز از عایشه روایت است که پیامبر هر گاه بیمار میشد، سورههای پناهجویی را بر خود میخواند و میدمید. چون دردش سخت شد، من آنها را بر او میخواندم و به امید برکت دستش، دست خود او را بر بدنش میکشیدم.
هوش مصنوعی: عقبة بن عامر گوید: با پیامبر میان جحفه و ابواء در راه بودیم که بادی سخت و تاریکی شدیدی ما را فرا گرفت. پیامبر با خواندن سورههای فلق و ناس به خدا پناه میبرد و میفرمود: ای عقبه، با این دو پناه بجوی که هیچ پناهجویی با چیزی مانند آنها پناه نجسته است.
هوش مصنوعی: عبدالله بن خبیب گوید: در شبی بارانی و بسیار تاریک بیرون رفتیم تا پیامبر را بیابیم و به او رسیدیم. فرمود: بگو. گفتم: چه بگویم؟ فرمود: سورهٔ اخلاص و دو سورهٔ فلق و ناس را هر صبح و شام سه بار بخوان تا تو را از همه چیز کفایت کند.
هوش مصنوعی: «بگو پناه میبرم به پروردگار مردم» یعنی پناه میجویم و خود را حفظ میکنم به خدایی که پروردگار مردمان، یعنی آفریننده و پدیدآورندهٔ ایشان است.
هوش مصنوعی: «پادشاه مردم» یعنی کسی که مردم را سرپرستی میکند و کارهایشان را تدبیر میکند. مردم را بهویژه نام برد چون پادشاهان از میان آناناند، پس خدا خبر داد که او مالک و پادشاه پادشاهان است.
هوش مصنوعی: «معبود مردم» یعنی خدایی که شایستهٔ آن است که مردم او را بپرستند.
هوش مصنوعی: «وسواس» مصدر است مانند زلزال، یعنی شرّ وسوسهای که از جن و انس است؛ وسوسه سخن پنهان است چنانکه شیطان به آدم وسوسه کرد، و آوای نرم را نیز وسواس گویند. وسوسهٔ شیطان پنهانی به دل میرسد؛ برخی گفتهاند سخنی پنهان است که بیشنیدن معنایش به دل میرسد، و برخی گفتهاند وسوسهٔ آدمی از نفس خود اوست. گروهی گفتهاند وسواس نام شیطانی است که آدمی را با خیال خود میآزارد و در خواب میترساند، و «خنّاس» صفت اوست: در سینهٔ آدمی مینشیند و پوزه بر دلش مینهد و تا آدمی از خدا و آخرت غافل است وسوسه میکند، و چون خدا را یاد کند واپس مینشیند. ابراهیم تیمی گفته نخستین وسوسه از هنگام وضو آغاز میشود، و مقاتل گفته شیطان به شکل خوکی چون خون در رگهای بنده روان است. مراد از «ناس» نخست نیکان و از «ناس» دوم بدان است؛ یعنی کسی که در سینهٔ نیکان وسوسه میکند، از جن و از مردمان بد؛ گویی فرمان داده شده که از شرّ جن و انس هر دو پناه جویند.
هوش مصنوعی: پیامبر به ابوذر فرمود: از شیاطین انس و جن به خدا پناه ببر.
هوش مصنوعی: پس وسوسه را از انسان به انسان نیز ثابت کرد، همانگونه که از شیاطین است، و وسوسهٔ انسان همان هوسهاست و خدا به مقصود داناتر است. واژهٔ «ناس» برای بزرگداشت و گرامیداشت مردم پنج بار تکرار شده؛ برخی گفتهاند چون آیهها بیحرف عطف از هم جدا هستند تکرار شده است. و برخی گفتهاند مراد از نخستین کودکاناند که معنای پروردگاری و پرورش بر آن دلالت دارد، و از دومی جوانان که واژهٔ «ملک» که از فرمانروایی خبر میدهد بر آن دلالت دارد.
هوش مصنوعی: و مراد از سومی پیراناند که واژهٔ «اله» که از عبادت و طاعت خبر میدهد بر آن دلالت دارد؛ از چهارمی نیکوکاراناند که شیطان تنها به گمراه کردن آنان حریص است؛ و از پنجمی تبهکاراناند که عطف شدنشان بر آنچه از آن پناه جسته میشود بر این دلالت دارد. و خدا داناتر است.
هوش مصنوعی: پیامبر فرمود: در پایان هر ختم قرآن، دعایی پذیرفته و درختی در بهشت هست.
هوش مصنوعی: ابن عمر از پیامبر روایت میکند: رشک بردن روا نیست مگر بر دو کس: مردی که خدا قرآن به او داده و شب و روز به آن میپردازد، و مردی که خدا مالی به او داده و شب و روز از آن انفاق میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.