این نعمت و این رتبت و این خلعت سلطان
فرخنده کند ایزد بر خسرو ایران
محمود براهیم شهنشاه جهانگیر
آن داده یزدان و دل دیده شاهان
رادی که چو او ابر نبارد که مجلس
گردی که چو او شیر نباشد گه میدان
شیریست که تیغست و را ناخن و چنگال
ابریست که زرست ورا قطره باران
ای آنکه بر گرز تو مغفر نه چو مغفر
ای آنکه بر تیغ تو خفتان نه چو خفتان
تو سیفی و از تست نگه داشتن دولت
بر ملک نباشد به جز از سیف نگهبان
در بزم تو را معجزه عیسی مریم
در رزم تو را معجزه موسی عمران
گفت تو ولی را به گه جود حیاتست
تیغ تو عدو را به گه کوشش ثعبان
شاها تو سلیمانی و در دولت و ملکت
هر مرکب شبدیز تو چون تخت سلیمان
فرمان تو بر خلق روانست همیشه
بر خلق جهان جمله روان بادت فرمان
او چوب روان داشت تو را کوه روانست
او تخت یکی داشت تو را باره فراوان
افعال تو نیکوست به هر حال چو دولت
خلق تو ستوده ست به هر جای چو ایمان
هر دل که شود خسته تیر غم و اندوه
جز رای تو او را نکند دارو و درمان
هر جای که نام تو رسد در همه گیتی
گر چند، خرابست شود یکسره عمران
هرگز نرسد فتنه بر آن بقعت شاهی
آباد بر آنجای که از روضه رضوان
تعویذ کند گیتی هر نامه که آن را
محمود براهیم بود بر سر عنوان
موجود شد و بهری از آن آمد باقی
وانگاه مرکب شد ازو این چار ارکان
چون جنبش و آرامش تو کینه و مهرست
هر چار پدیدار شد از قدرت یزدان
این خاک گران آمد و آن باد سبک شد
این آب روان آمد و آن آتش سوزان
فانی شود از قهر تو و کین توزین روی
از آب همه ساله شود فانی و ویران
آرام تو برباید بر جنبش تو زین
از باد همی خاک شود عاجز و پژمان
زیرا که گه رزم بجنبی سوی حمله
جنبان شود از مرکز تا تارک کیوان
آن چار دگرسان نشود آری هرگز
این چار طبایع نشود هیچ دگرسان
این بنده چو در مجلس مدح تو سرایم
گر سحر شود بر شعرا گردد تاوان
هر بیت که چون تیر به اندام زمن رفت
در وقت زند بر دل بدخواه تو پیکان
سحرست خداوندا در مدح تو شعرم
زیرا که همی عالم ازو گردد حیران
با این همه عاجز شدم از مدح تو شعرم
زیرا که همی عالم ازو گردد حیران
دانم که چو من عاجزم از مدحت تو کس
مدح تو نگوید به سزا در همه گیهان
ای خلعت فرخنده تو را وصف چه گویم
کت گشت فزون مرتبت از خسرو ایران
افزون نشود جاه تو گر مدح تو گویند
ور مدح نگویندت نقصان نشود زان
ای شاه تو خورشیدی و خورشید چنانست
نز مدح زیادت شود و نز ذم نقصان
آراسته گشتی بتن شاهی کو را
ناورد و نیارد به جهان همتا دوران
ای شاه همه شاهان زیبنده شاهی
زیبد که نیندیشی از گنبد گردان
تو خسرو کیهانی وز شادی تو خلق
شادند تو زینی که همی باشی شادان
دانی که خداوند جهان سلطان از تو
شادست و تویی معجزه او را برهان
یک ذره تهی نیست ز مهر تو تن او
جانست ورا مهر تو شایسته دو چندان
آن کن که بود در همه سال سوی تو
خلعت پس یکدیگر چون قطره باران
خرم شدی و تازه ازین خلعت عالی
خرم شود از ابر بلی دایم بستان
تا از فلک گردان خورشید بتابد
وافزون شود از تابش او گوهر درکان
بادی تو چو خورشید وز تو نیز خزاین
راننده کان گشته پر از گوهر الوان
فرمانت روا باد ابر عالم و بر تو
میمون و همایون باد این خلعت سلطان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح به ستایش سیف الدوله محمود بن ابراهیم میپردازد و او را به عنوان نمونهای برجسته از یک سلطان توانا و نیکوکار معرفی میکند. او به ویژگیهای خاص محمود اشاره میکند که او را از دیگران متمایز میسازد، از جمله شجاعت و تواناییاش در اداره کشور. شاعر همچنین تأکید میکند که نام محمود در دنیا موجب آبادانی و آرامش است و مدح او دلیل بر بزرگیاش خواهد بود. در نهایت، قدرت و جلال او معجزهای الهی به شمار میآید که مایه شادمانی و رونق خلق است.
هوش مصنوعی: خداوند این نعمت و این مقام و این خلعتی را که سلطان بخشیده، بر شاهِ ایران مبارک گرداند.
هوش مصنوعی: آن شاه، محمود پسر ابراهیم است، شاهنشاهِ جهانگشا که بخشیدهٔ خداست و برای شاهان چون دل و دیده عزیز است.
هوش مصنوعی: بخشندهای است که ابر هم در بزم مانند او نمیبارد، و پهلوانی است که شیر هم در میدان جنگ به پای او نمیرسد.
هوش مصنوعی: شیری است که شمشیر ناخن و چنگال اوست، و ابری است که قطرههای بارانش زر است.
هوش مصنوعی: ای کسی که کلاهخود در برابر گرز تو دیگر کار کلاهخود را نمیکند و جوشن در برابر شمشیرت دیگر جوشن به شمار نمیآید؛ یعنی هیچ سلاحی تاب ضربت تو را ندارد.
هوش مصنوعی: تو «سیف» (شمشیر دولت) هستی و نگهداری دولت از توست؛ پاسبان پادشاهی جز شمشیر نیست. اشاره به لقب سیفالدوله است.
هوش مصنوعی: در بزم، معجزهٔ عیسی را داری که زنده میکند، و در جنگ معجزهٔ موسی را که عصایش اژدها میشد.
هوش مصنوعی: سخن تو هنگام بخشش به دوست زندگی میبخشد و شمشیر تو در جنگ برای دشمن چون اژدهاست؛ توضیح بیت پیش.
هوش مصنوعی: ای شاه، تو در دولت و پادشاهی چون سلیمانی و هر اسب سیاه و تیزروِ تو مانند تخت روانِ سلیمان است.
هوش مصنوعی: فرمان تو همیشه بر مردم روان است؛ آرزو میکنم فرمانت بر همهٔ مردم جهان روان باشد.
هوش مصنوعی: او (موسی) چوبی جنبنده داشت و تو کوهی روان (اسب کوهپیکر) داری؛ او (سلیمان) یک تخت داشت و تو اسبان بسیار داری.
هوش مصنوعی: کارهای تو در هر حال مانند بخت نیک، نیکوست و خوی تو همهجا مانند ایمان ستوده است.
هوش مصنوعی: هر دلی که از تیر غم و اندوه زخمی شود، جز اندیشه و تدبیر تو درمانی ندارد.
هوش مصنوعی: نام تو به هر جای جهان برسد، اگرچه ویران باشد، یکباره آباد میشود.
هوش مصنوعی: هیچگاه آشوب به آن سرزمین شاهی نمیرسد و آنجا از باغ بهشت آبادتر است.
هوش مصنوعی: هر نامهای که نام «محمود پسر ابراهیم» بر سرِ عنوانش باشد، جهان آن را چون تعویذ و حرز نگه میدارد.
هوش مصنوعی: گویا هستی پدید آمد و بخشی از آن باقی ماند و آنگاه این چهار عنصر از آن ساخته شد.
هوش مصنوعی: چون جنبش و آرامش تو از کینه و مهر سرچشمه میگیرد، هر چهار عنصر به قدرت خداوند آشکار شدند؛ یعنی عناصر از صفات تو مایه گرفتهاند.
هوش مصنوعی: خاک سنگین شد و باد سبک، آب روان شد و آتش سوزان.
هوش مصنوعی: از خشم و کین تو چیزها نابود میشوند، از این رو که همچنان که هر ساله چیزها از آب نابود و ویران میشوند.
هوش مصنوعی: آرامش تو بر جنبش تو برتری مییابد؛ از همین روست که خاک در برابر باد ناتوان و پژمرده میشود. شاعر صفات ممدوح را با چهار عنصر میسنجد: آرامش او چون خاک و جنبشش چون باد است.
هوش مصنوعی: زیرا هنگام جنگ چون به سوی حمله حرکت کنی، از مرکز زمین تا بلندای کیوان همه به لرزه درمیآید.
هوش مصنوعی: آن چهار صفت تو هرگز دگرگون نمیشود، همانگونه که این چهار طبع و عنصر هیچگاه تغییر نمیکنند.
هوش مصنوعی: من بنده هنگامی که در مجلس تو مدحت را میسرایم، اگر سخنم به جادو بماند، تاوانش بر گردن شاعران دیگر است که از آن درمیمانند.
هوش مصنوعی: هر بیتی که مانند تیر از من رها شد، در همان لحظه پیکانش را بر دل بدخواه تو مینشاند.
هوش مصنوعی: ای خداوندگار، شعر من در ستایش تو جادوست، چون جهانیان از آن در شگفتی میمانند.
هوش مصنوعی: با این همه، شعر من از ستایش شایستهٔ تو ناتوان ماند، زیرا عظمت تو جهان را حیران کرده است.
هوش مصنوعی: میدانم وقتی من از ستایش تو ناتوانم، هیچکس در سراسر جهان نمیتواند تو را چنانکه سزاوار است مدح گوید.
هوش مصنوعی: ای که خلعت مبارک یافتهای، آن را چگونه وصف کنم که از آن، از سوی پادشاه ایران، منزلتت افزون شد.
هوش مصنوعی: اگر تو را مدح کنند جاهت بیشتر نمیشود و اگر مدح نکنند از آن کاسته نمیشود.
هوش مصنوعی: ای شاه، تو خورشیدی و خورشید چنان است که نه با ستایش افزون میشود و نه با نکوهش کاسته.
هوش مصنوعی: تو به ذات و پیکر شاهی آراسته شدهای که روزگار همانندش را نیاورده و نخواهد آورد.
هوش مصنوعی: ای شاه همهٔ شاهان و شایستهٔ پادشاهی، سزاوار است که از گردش روزگار بیمی به دل راه ندهی.
هوش مصنوعی: تو پادشاه جهانی و مردم از شادی تو شادماناند؛ از این رو همیشه شاد باش.
هوش مصنوعی: میدانی که سلطان، خداوند جهان، از تو خشنود است و تو برهان و نشانهٔ معجزهٔ اقبال او هستی.
هوش مصنوعی: ذرهای از وجود سلطان از مهر تو خالی نیست؛ مهر تو برای او چون جان است و دوچندان شایستهٔ آن.
هوش مصنوعی: چنان کن که در همهٔ سال خلعتهای پیاپی، مانند قطرههای باران، به سوی تو روانه شود.
هوش مصنوعی: از این خلعت والا شاد و شکفته شدی، همانگونه که بوستان همیشه از باران ابر خرم میشود.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که خورشید از آسمان گردان میتابد و از تابش آن گوهر در کان پرورده و افزون میشود؛
هوش مصنوعی: تو نیز چون خورشید باشی و از بخشش تو گنجینهها مانند کانی پر از گوهرهای رنگارنگ شود.
هوش مصنوعی: فرمانت بر جهان روا باد و این خلعت سلطان بر تو خجسته و مبارک باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
این گنبد گردان که برآورد بدین سان
…ـان
ای منظره و کاخ برآورده به خورشید
تا گنبد گردان بکشیده سر ایوان
تاچون ز در باغ درآید مه نیسان
از دیدن او تازه شود روی بساتین
این گنبد پیروزهٔ بیروزن گردان
چون است چو بستان گه و گاهی چو بیابان؟
من خانه نه دیدم نه شنیدم به جز این نیز
یک نیمه بیابان و دگر نیمه گلستان
ناگاه گلستانش پدید آرد گلها
[...]
المنه لله که خورشید خراسان
از برج شرف گشت دگر باره درخشان
المنه لله که آراست دگر بار
دیوان خراسان بسزاوار خراسان
المنه الله که از کشتی عصمت
[...]
آن غیرت یزدان نگر و قدرت یزدان
از قدرت یزدان چه عجب غیرت چندان
هرگز نرسد کس بسر قدرت ایزد
هرگز نرسد کس بسر غیرت یزدان
گه کوه و بیابان کند از باغ و بساتین
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.